Kreeg Donatus het voor elkaar, een privéstation bij Nemerlaer?

Het was in 1862 dat Donatus benaderd werd met de mededeling dat er een spoorlijn werd aangelegd van Tilburg naar Eindhoven, omdat deze zijn landgoed Nemerlaer doorkliefde. Hierover hoefde hij niet lang over na te denken, het antwoord was: “Nee, dit gebeurt echt niet!”

Maar na er wat langer over nagedacht te hebben zag hij er toch een voordeel in. Als hij 37.000 gulden zou krijgen voor de grond en de geleden schade zou hij er over nadenken en na deze eis volgde nog een tweede: dat de trein die er passeerde op Donatus’ verzoek zou stoppen bij zijn eigen station, zodat hij gemakkelijk van Haaren naar Tilburg of Eindhoven kon. Dan waren er zaken te doen, anders niet!

Uiteindelijk kwam de zaak voor de rechter, want het spoor moest er natuurlijk wel komen! Bij vonnis van 7 juli 1864 werd Donatus een vergoeding van 17.000 gulden toegewezen. Volgens de verhalen was er daarnaast de afspraak, dat de trein op zijn verzoek zou stoppen; hieraan waren dan weer twee voorwaarden aan verbonden: 1) er moest al vroeg een duidelijk stopteken gegeven worden door het zwaaien met een grote rode vlag, dan zou de trein stoppen om Donatus of familie in of uit te laten stappen; 2) als  Donatus zou komen te sterven, zou het stoppen van de trein en het station moeten ophouden te bestaan.

Donatus had op zijn landgoed een opzichter aangesteld, die met zijn kinderen in het tuinhuis mocht wonen. Toen opzichter Van de Loo negen kinderen had vond Donatus het tuinhuis veel te klein en kreeg hij in een vleugel van het kasteel ruimte om er met zijn gezin te kunnen wonen. Hierdoor voelde Donatus zich ook veiliger en bovendien werd het kasteel zo bewaakt als hij er niet was. Vader Van de Loo woonde met zijn mooi Brabants gezin met veel kroost en weinig geld in het mooie kasteel!

Vanaf die tijd kreeg de 87-jarige vader Van de Loo ook nog een 'adellijke' bijnaam als de 'Jonkheer van het Kasteel'! En op Donatus’ verzoek bracht de ‘jonkheer’ met zijn rode vlag de trein tot stilstand! Donatus had, om met droge voeten bij zijn station te kunnen komen, een verharde dijk laten aan leggen als voetpad. Hij loopt door een waterrijk gebied wat bij de Essche Stroom uitkomt. Dat wandelpad ligt er nog steeds, al is de onbewaakte overweg er niet meer; die was veel te gevaarlijk. Van de oude spoorwegoversteekplaats resteert op het landgoed nog een houten hek, maar de andere overblijfsels liggen inmiddels in het Spoorwegmuseum.

Zijn er werkelijk treinen gestopt bij Nemerlaer? Archiefonderzoek van Prorail heeft geen bewijs van die afspraak of de naleving ervan opgeleverd.

In 1963 mocht de familie van Donatus weer over Nemerlaer beschikken. Het werd een jaar later verkocht aan Brabants Landschap. En in 1967 kreeg het kasteel weer bewoners: de familie Van Oirschot. De restauratie werd ter hand genomen, maar twee jaar later brandde het geheel af. Direct werd met de herbouw begonnen.

Sinds de tijd verstreken is dat het kasteel leeg moest blijven staan volgens Donatus’ laatste wil, is het na vele jaren hard werken weer geheel gerestaureerd en bewoond. En ook weer geschikt voor concerten in een mooie zaal! Het is er mooi, gezellig en goed vertoeven, met een prachtig uitzicht.

Bronnen

Magazine voor Natuur, Landschap & Erfgoed, Nummer 223
De geschiedenis van kasteel Nemerlaer (opent in een nieuw tabblad) (Oisterwijk in Beeld; Youtube (opent in een nieuw tabblad))
De Wandeling (Omroep Brabant) seizoen 6 (2003) afl. 7 (opent in een nieuw tabblad) (via website De Wandeling)
Podcast De knecht van Nemerlaer (Prorail; 15 november 2024 (opent in een nieuw tabblad))
Algemeen Dagblad 21-10-1971 (opent in een nieuw tabblad), 1-11-1975 (opent in een nieuw tabblad),  28-12-1999 (opent in een nieuw tabblad)
De Telegraaf 4-10-1975 (opent in een nieuw tabblad)
Het Nieuwsblad voor Sumatra 8-8-1951 (opent in een nieuw tabblad)
Het Parool 10-3-1969 (opent in een nieuw tabblad)
Nederlands Dagblad 11-3-1969 (opent in een nieuw tabblad)
Trouw 23-11-1974 (opent in een nieuw tabblad)