Lidy Klein Holkenborg werd geboren in Hapert, maar haar familienaam verraadt een naam uit het oosten van Gelderland. Haar interesse in de familiegeschiedenis groeide uit tot een serieus onderzoek. Want het bleek dat in de eerste helft van de vorige eeuw, en dan vooral tussen 1910 en 1930, veel boerenfamilies uit de Gelderse streek de Liemers hadden verruild voor de Brabantse Kempen. Op verzoek van en in samenwerking met Oudheidkundige Vereniging Gemeente Gendringen dook Lidy met Jan Hartjes en Frans Zonneveld die bijna vergeten geschiedenis van een ware migratiegolf in.
Gelderse boeren in Brabant
(F.W. Zonneveld o.b.v. overheidingelderland.nl, juni 2025)
Waarom verhuisden nu juist families uit de Liemers naar de Kempen? Ze waren zelden armlastig maar grondgebrek in de Liemers maakte het lastig om alle boerenzonen een goed bestaan te verzekeren. In de Kempen kon echter nog volop heidegebied en woeste grond worden ontgonnen. Het Rijk stimuleerde dat ook, want die zag mogelijkheden om de leefomstandigheden in de arme streek te verbeteren.
De grond was er veel goedkoper. De bewoners van beide gebieden waren voor het grootste deel rooms-katholiek en dat maakte voor Gelderse gezinnen de overstap gemakkelijker.
De landbouwers uit de Liemers waren kapitaalkrachtiger en vooruitstrevender dan de Brabantse keuterboeren. Kunstmest, prikkeldraad en concentratie op veeteelt op grotere boerderijen waren vernieuwingen die de migranten meebrachten.
Willie Egbers trouwde met Hanneke Beekman 18 mei 1943 in Bladel
De banden met Gelderland lieten de migranten niet helemaal los. Ze hielden in Brabant onderling veel contact. Zo werden vaak, maar niet altijd, huwelijken gesloten tussen Geldersen migranten onderling of met huwelijkspartners die ze later uit hun thuisregio overhaalden om de stap te zetten. In hun kielzog trokken ook Gelderse knechten, bouwvakkers en andere ambachtslieden mee.
Het merendeel van de tot nu toe opgespoorde 1.169 migranten uit de periode 1910 tot 1950 bleef in Brabant; een kleine 15% ging toch weer terug of emigreerde overzee. Missie overwegend geslaagd. En ook aan de ontwikkeling van het arme platteland in De Kempen hebben de Geldersen een serieuze steen bijgedragen.
Voorlopige onderzoeksresultaten
In een tweedelig artikel, ‘Gendringse boeren pionieren in Brabant’ in De Ganzeveer (uitg. Oudheidkundige Vereniging Gemeente Gendringen), resp. nr. 103 en 104 (februari en juni 2025) zijn de onderzoeksresultaten te lezen die de 3-koppige werkgroep tot dan toe bereikt heeft. Ook hebben de onderzoekers een uitgebreide literatuurlijst opgesteld.
Mogelijk hebt u na het lezen van beide artikelen nog vragen, verbeteringen of aanvullingen. Zeer welkom om daarover een mail te sturen aan Secretariaat Werkgroep “Migratie Gelderland-Brabant 1910-1950”, hogeland@xs4all.nl.
Klik hier om deel 1 te lezen (opent in een nieuw tabblad)
Klik hier om deel 2 te lezen (opent in een nieuw tabblad)
Klik hier voor de literatuurlijst (opent in een nieuw tabblad)