Dat mister Van der Waerden weleens een jongetje opat dat niet oplette in de klas en het verdomde om naar de schoolmis te gaan in de Teresiakerk, dat wisten de jongens van de Roomsch-Katholieke Sint Willibrordusschool aan de Zeelsterstraat te Strijp, Eindhoven, natuurlijk wel. Daar werd verder niet moeilijk over gedaan. Deze mister regeerde met harde hand over de derde klasse. Deel een van een dramatisch verhaal.
De Willibrordusschool te Strijp
Die lag, geheel verscholen, aan het einde van de lange, lange betegelde gang op de eerste verdieping. Dat klaslokaal, dan. De enorme kruin van een roodgroene boom op het belendend kerkhof verduisterde dat einde. Bij heftige windvlagen bekrasten de ver uitstekende twijgen de raampartijen in de gang en zelfs in dat klaslokaal en vormden schemerachtige wangedrochten op de wanden. Daarom was dat een eng klaslokaal.
Een klasse van glasblazerszoontjes
Omdat die iep doorgaans ook kreunend ruiste. Er zaten ook nog eens kauwen in. Die schetterend opvlogen als de boom kermend kampte met het natuurgeweld. Maar ook omdat mister Van der Waerden hier de heerser was. Deze mister spaarde de roede niet bij wangedrag. En soms sloeg hij er in blinde drift op. Maar dan hadden de zoontjes van de glasblazers bij Philips het er ook wel naar gemaakt. Doorgaans dan. Soms echter, aldus de zoon van kapper Van Raamsdonk uit de Bredalaan, overdreef de mister.
Dan sloeg hij een leerling invalide. Het was algemeen bekend. Maar deze mister, ook bekend als “Pummeltje” had dan ook vijftig ongezeggelijke jochies onder zijn commando. Wie het te bont maakte had er mee te rekenen dat Pummeltje hem in stukken sneed. En opat in het fietsenhok, ook weer onder de kruin gelegen van die briesende boom. Jan van Megen die duiven kweekte had er het bewijs van.
De bewijsvoering van het geoorloofd kannibalisme onder onderwijzers
Foto: L. v.d. Bergh, bron: Regionaal Archief Tilburg, nr. 049100 (opent in een nieuw tabblad)
Hij had ons een aantal botten laten zien van de schouderpartij van zekere Ludi Withoos. Die had een steen door het glas-in-loodraam van de doopkapel gegooid. Toen had Pummeltje, zijn zakmes opdiepend uit de broekzak, meteen maar doorgetast. Ook al waren de jongens die aan de beurt waren nog aan het biechten. Pastoor de Beer had goedkeurend geknikt.
Zonde loont nimmer. Daar kon Pummeltje niet vaak genoeg op wijzen. Het was een levensles die ook gold op de bedrijfsschool van genoemde Firma. Daar kwam niemand onderuit. God ziet alles. En Pummeltje was zijn rechtshandhaver. Daar mochten we weleens wat beter over nadenken. De Hel was eeuwig, ruim en warm. En Lucifer was nog erger dan Pummeltje. Dat werd dan ook illustratief toegelicht. Zo heerste orde in deze klas.
De plotselinge afwezigheid van Pummeltje
Op een gegeven moment was Pummeltje een paar dagen absent. Mister Henst van de vierde nam, de schuifdeuren openzettend, de twee klassen tijdelijk onder zijn heerschappij. En deelde moeilijke sommen uit, herkomstig uit het gevreesde boekje “Geef Acht!” rekenkundig allerlei voor de Roomsch-Katholieke Lagere Scholen uit het diocees Den Bosch, gedrukt bij de stoomdrukkerij van het R.K. Jongensweeshuis van de Fraters van Liefde te Tilburg.
Ook Mister Henst tuchtigde al surveillerend, maar beperkte zich tot langsscherende oorvijgen. Niettemin voelden wij ons primair verweesd. We waren nu eenmaal aan de terreur van Pummeltje gewend. Daar viel weleens een dooie bij, goed, maar overal is er weleens wat. Dat was Gods heilsplan nu eenmaal. Dat wisten de aspirant-glasblazertjes heel goed. Het leven was een kruisdraging, dat had Pummeltje bij de Bijbelse Geschiedenis ook duchtig ingeprent. En dan, diens regime had ook wel iets spannends. Pummeltje kon ieder moment disciplinair toeslaan met ongedachte gevolgen.
Het instuderen van een uitvaartlied
Na een week verlet verscheen op maandagochtend Pummeltje toch weer voor onze gesloten gelederen. Merkwaardig hologig. En ook bevreemdend plechtig gestemd. Dat bleek na het ochtendgebed, dat niet afgeraffeld werd, maar nadrukkelijk voorgezegd en afgesloten met een nadrukkelijk Eer aan de Vader en de Zoon. Pummeltje ging nu niet zoals anders meteen over tot staccato onderricht in Bijbelse Geschiedenis, maar deelde mee dat hij ons een mooi lied zou gaan leren.
In het Latijn. Het heette “In Paradisum deducant te Angeli”. In het Paradijs geleiden u de Engelen. Het was een zang die aangeheven werd als iemand overleden was, ter begeleiding van diens laatste gang naar het kerkhof. Daarom, zo deelde Pummeltje merkwaardig sonoor en nadrukkelijk mede, ook een ritmische zang. Want vaak droegen de rouwende mensen zelf de lijkbaar en de kist daarop. Om nu gelijk in de maat te blijven bij deze dracht van een zware last had de Kerk een lied gemaakt met een zekere statige regelmaat, waarop het vaardig lopen was.
Het verschijnen voor Gods rechterstoel getoonzet
Het lied hield in dat de ziel van de gestorvene naar de hemel zou gaan, teneinde voor God te verschijnen en rekenschap te geven, zoals alle mensen dat zouden moeten doen. De martelaren zouden daarbij eedshelpers zijn. In dat ultieme proces in dat Heilig Jerusalem. Zij zouden met het Engelenkoor getuigen opdat de Ziel eeuwig rust zou krijgen. Hier snoot Pummeltje aangedaan toeterend de neus, wendde zich af en vatte de aanwijsstok aan.
Niet om deze suizend neer te doen kletsen op een al te bewegelijke onverlaat, maar om maatvast dat ritme en die melodie die hij vóórzong er bij ons in te stampen. Pummeltje herhaalde dit merkwaardig liturgisch ritueel nu iedere ochtend. Een opvallend devote stemming maakte zich van de altijd wat balorige klas meester, zij het tot de eerste speelplaatspauze om halfelf. Dan werd er bevrijdend geravot, maar ook wijwaterzeikers en slapjoanussen-over-d’n emmer werden afgepeerd. Dat laatste kwam neer op lijfelijke tuchtiging zonder blijvende letselschade.