Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
In het voorbije jaar 2018 is nogal wat aandacht besteed aan de Eerste Wereldoorlog 1914-1918 waarbij, naast de bekende langs de landsgrens gespannen ‘dodendraad’, ook heel sterk tot de verbeelding sprak de enorme stroom Belgische vluchtelingen die in ons land een goed onderkomen zochten.
Overigens is daar in het Schijndelse archief niet zo bijzonder veel over bewaard gebleven. In het archievenoverzicht 1811-1930 wordt melding gemaakt van slechts twee archiefstukken nl. een overzicht van geregistreerde Belgische vluchtingen in die periode, en enige correspondentie betreffende bijzondere declaraties wegens de geboden hulp aan deze zuiderburen die van huis en haard verdreven waren. Volgens de inventaris van het archief zou er ook één stuk uit 1918 moeten zijn nl. een bedankbrief geschreven door een Belgische vluchteling zelf, maar bij navraag bleek deze archiefmap leeg te zijn!
De registers die bewaard zijn gebleven zouden voor Belgen die familie-onderzoek doen wel eens een openbaring kunenn zijn. De vluchtelingen werden deels ondergebracht bij particulieren, een grote groep in het patronaatsgebouw uit 1907 en velen vonden ook onderdak in het ‘gesticht van liefdadigheid’ waarmee bedoeld wordt het moederhuis annex gasthuis van de Zusters van Schijndel.
Interessanter is wat er zich destijds heeft afgespeeld in het moederhuis van de Zusters van Schijndel. Daar waren nogal veel Belgen opgevangen waarvan sommigen in het gasthuis, gebouwd in 1870, zijn verpleegd. Die vluchtelingen konden voor medische zorg terugvallen op een opgericht steuncomité en als zodanig werden ze ook in de gasthuisjournaals opgenomen met steevast de vermelding ‘Belgié’ achter hun naam. Zo stonden onder o.a. voor 1914 geregistreerd Tobias Vanenewijk, Theresia de Groof, Felix Drieskens, Vrouw Rompeij, Stephanus Vanenewijk, Vrouw Vanenewijk en voor 1915 Henri Mortelmans, de tweeling Bertha en Miesje Mijin. Wel had men een gebrek aan materialen vandaar dat de zusters het een en ander moesten aanschaffen aan emmers, lepels. vorken, steelpannen, hoofdkussens, dekens etc.
In het kader van die hulpverlening kwam zelfs op 19 september 1914 ZKH Prins Hendrik op bezoek om zich persoonlijk op de hoogte te stellen van dit liefdadigheidswerk. Hij sprak daarover zijn diepe waardering uit. Ook trad de congregatie toe tot de soevereine Orde van Malta die tijdens WO I de vrijwillige ziekenverpleging organiseerde. In totaal zette de congregatie 15 zusters daadwerkelijk in voor de medische en sociaal-maatschappelijke zorg zowel in het moederhuis als in hun klooster te Eersel. Jammer dat van al dit liefdewerk destijds geen dagboek is bijgehouden, anders hadden we nu een veel concretere indruk van de zorg voor al die ontheemden gehad. De hele situatie moet een enorme impact gehad hebben op de zusters die toen in het moederhuis verbleven. Het was overigens niet verwonderlijk dat voor alle geleverde inspanningen op 2 juli 1919 de beloning en waardering zou volgen. Een landelijk gebaar van dankbaarheid voor deze belangeloze inzet bleef inderdaad niet uit!
Een hooggeplaatste vertegenwoordiger van de Orde kwam persoonlijk naar het moederhuis en daar kreeg de toenmalige algemene overste Zr. Maria Theodora Slits, als Ridder der Orde van Malta, het ‘Erekruis der Verdiensten’ als teken van respect en diepe waardering voor alle zusters die uit liefde voor hun medemensen dag en nacht paraat hadden gestaan.
Bron: Kloosterarchief van de Zusters van Schijndel
Oorspronkelijke publicatiedatum: 18 september 2019 (nr. 54)