Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
Destijds was ik in de gelegenheid om een bezoek te brengen aan het archief van het bisdom van ’s-Hertogenbosch. Het was in de periode dat rector en archivaris Dr. Jan W.M. Peijnenburg de scepter zwaaide op het Bossche bisdomarchief. Hij was zo ingevoerd in alles wat bewaard was uit het bisdom, dat hij de fictieve archiefinventaris van A tot Z in zijn hoofd had opgeslagen. Dat ijzersterk geheugen kwam het uitstekend van pas. Een volledige archiefinventarisatie op papier was er toen nog niet. Hij deed alles ‘uit het blote hoofd’.
Hij leidde mij ’n keer rond in het archiefdepot en dat maakte toen een enorme indruk op mij, vooral toen ik zag wat er in de archiefrekken stond. Vroege informatie over alle parochies van ons bisdom. Indrukwekkend! In het kader van de publicatie over de Schijndelse Servatiuskerk [2000] kon ik toen dankbaar gebruik maken van aardig wat archiefstukken. Je vroeg de betreffende stukken aan, de archivaris bracht ze dan naar het bezoekerszaaltje en je kon verder je gang gaan. Na het overlijden van rector Peijnenburg was het bisschoppelijk archief tijdelijk gesloten en lag het onderzoek een tijdje stil.
Inmiddels is het bisdomarchief overgedragen aan het Brabants Historisch Informatie Centrum [BHIC]. Een nieuwe gelegenheid om weer eens te gaan grasduinen in het inmiddels prima geïnventariseerde bisschoppelijk archief wat nu dus digitaal te raadplegen is. Via de digitale inventaris kwam ik al vrij snel bij oudere parochiedossiers van de Servatiusparochie, maar er deed zich een probleem voor, doordat de stukken die ik onder ogen kreeg in het latijn waren opgesteld. Gelukkig vond ik historica Dr. Geertrui van Synghel, met wie ik regelmatig emailcontact heb, bereid om die latijnse akten eens nader te bekijken en er heldere samenvattingen van te maken.
Bekend was dat de Servatiuskerk in de 16e eeuw een serie altaren bezat die in 1520 al beschreven stonden in de studie van pastoor Schutjes nl. naast het hoofdaltaar de altaren van het H.Kruis, Leonardus, Maria, en de gilde-altaren van Sint Barbara en Sint Catharina. De laatste twee waren al bekend op 26 november 1450, het jaar waarin ze beschreven stonden in het testament van Walter van Beeck en Vrouwe Haywig. In dat bewuste oude parochiedossier [inv.nr.693] bleek een brief te zitten uit 1578, geschreven door de Bossche bisschop Laurentius Metsius, die hij stuurde aan alle parochiepriesters, clerici en notarissen te Schijndel. Hij deed dat nadat de rector van die altaren, een zekere Hendrik Hendrik Schijmans was overleden.
Nu was het benoemingsrecht van pastoors en rectoren in Schijndel sinds het verschijnen van een pauselijke bulle uit 1545 toevertrouwd aan de bekende ‘heren doctoren’ van de Theologische Faculteit van Leuven. Aan het college daar was gevraagd een voordracht te doen voor een nieuwe rector voor de altaarfundaties van het Heilig Kruis, het Maria-altaar en dat van de Heilige Leonardus. De conclusie van deze eerwaarde heren was dat een goede kandidaat zou zijn Theodoricus de zoon van Hendrik Gregorius.
Bron: Bisdomarchief BHIC-toegang 2074 inventarisnummers vanaf 693; Geshciedenis van het bisdom van ’s-Hertogenbosch in 5 delen [1876] door de pastoor van Orthen L.H.C. Schutjes [volgens het onderschrift: gedrukt in de snelpersdrukkerij in het instituut voor doofstommen te Sint-Michielsgestel] – deel 5 pag.634-651
Oorspronkelijke publicatiedatum: 30 maart 2022 (nr. 108)