Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
Uit de geschiedenis van ons bisdom zijn de nodige woelige tijden bekend. Na 1648 was de situatie immers drastisch gewijzigd sinds het katholieke Brabant onder de vleugels van de Staten-Generaal moest opereren en de gereformeerde religie was uitgeroepen tot staatsgodsdienst. De bestaande kerken moesten overgegeven worden aan de gereformeerden en in Brabant bouwde men overal zgn. schuurkerken, zoals ook in Schijndel, eerst aan de rand van de Molenheide en later in de Laagstraat nu Pastoor van Erpstraat, op de plek waar de Zusters van Liefde in 1836 hun ‘moederhuis’ vestigden.
De Staten-Generaal hadden in gedachten om meer grip te krijgen op de benoeming van geestelijke leiders in het zuiden van het land. In de 18e eeuw regende het conflicten tussen Rome en Den Haag en was het vooral een kwestie van touwtrekken over benoemingen. Zo werd Gisbertus van der Asdonck [1731-1742] als kandidaat naar voren geschoven door de Staten Generaal, zijn opvolger Martinus van Litsenborgh [1745-1756] op voordracht van Rome en Andreas Aerts [1763-1790] was weer een kandidaat die de voorkeur genoot van de Staten Generaal. Zij werden apostolische vicarissen genoemd.
In het boek over de pastoors van Schijndel is natuurlijk aandacht besteed aan Andreas Aerts, geboren te Lommel op 10 november 1715. Hij ging, zoals zovelen, studeren te Leuven aan de Theologische Faculteit en werd benoemd tot kapelaan in Schijndel, welke functie hij bekleedde van 1745-1747. Na zijn pastoraat te Heeze [1747-1748] volgde een benoeming voor de Bossche parochie van Sint Jacob. Op 5 mei 1763 kreeg hij van de Staten Generaal permissie om te verhuizen naar Schijndel.
In de periode dat er in Schijndel een historische werkgroep actief is binnen de heemkundekring [sinds 1993] zijn heel wat aantekeningen verzameld uit uiteenlopende archieven m.b.t. Schijndel. Een van de vroegere leden van die archiefvorsers was Bep Goossens, die een heel specifiek onderwerp heeft uitgewerkt nl. het bestuderen van het archief van notaris van Beverwijk met een speciaal accent op de akten die verband hielden met het RK kerkbestuur van de Servatiuskerk o.a. over de noodkerk, afbraak schuurkerk, vergroting van de Servatiuskerk, allerlei grondverkopen etc. Daarnaast heeft ze studie gemaakt van de perkamenten charters die in het Provinciaal Bestuur berusten mbt Schijndel [1362-1760].
En waarom nu bovenstaande prent en titel van deze column……dat heeft te maken met een van haar notities nl. het testament van Andreas Aerts dd. 13 september 1790 met als onderdelen kleding, vaatwerk, stoelen en tafels, bedden, koperwerk, tinnen voorwerpen, voorwerpen van blik en glas, aardewerk, zilverwerk, porselein en tenslotte: wijn en bier waarbij stonden vermeld: 45 flessen rode wijn, 100 Moezelwijn, 3 tonnen bier, 30 Rijnse wijn en nog Franse wijn, 200 flessen!
Bron: Zij maakten Brabant katholiek door Dr.J.Peijnenburg 1988; Historische Werkgroep Schijndel ordner 21 met notities van de hand van Bep Goossens-van Langen voormalig lid van de historische werkgroep; Schijndelwiki over Andreas Aerts; Henk Beijers & Henk vd Brand in: Schijndelse pastoors in historisch perspectief [2019]
Oorspronkelijke publicatiedatum: 18 januari 2023 (nr. 126)
Illustratie: wijnkelder in Schloss Sanssouci te Potsdam, 2023 (foto: Frank van Doorn)