Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
Zo op het eerste gezicht vraagt menigeen zich natuurlijk af waar deze prent op slaat. Het is, in verkleinde vorm, het begin van een zeer fraai handschrift van vóór 1582, dat we hebben teruggevonden in het parochiearchief van de Servatiusparochie. Het is een jaarkalender die op de eerste januari begint met de feestdag van de ‘Circumcisio Domini’ ofwel de Besnijdenis der Heren, voorafgegaan door prachtige kalligrafische letters. We kennen dat uit middeleeuwse geschriften vaak verluchtigd met sierlijke letters of schitterende miniaturen, zoals die op schrijfkamers van kloosters werden vervaardigd.
Het betreft hier een zgn. obituarium of jaargetijdenboek waarin een lijst werd bijgehouden van de Schijndelse overledenen die men blijvend wilde herdenken, welk boek gelukkig zorgvuldig is bewaard. Het was destijds een gangbare praktijk om voor een overledene jaarlijks een gedachtenismis op te laten dragen, ook wel een memorie genoemd. De sterfdag van iemand werd dan opgetekend door de namen in te vullen van hen die in hun testament hadden kenbaar gemaakt, dat ze in aanmerking wensten te komen voor opname in het jaargetijdenboek. Zo’n obituarium is dus eigenlijk een register in de vorm van een Romeinse kalender waarin de administratieve informatie van alle jaargetijden binnen een bepaalde parochie opgenomen werd met vermelding van het aantal missen.
Dit register lag destijds in een grote blikken trommel in de archiefkluis van de parochie. Voor Schijndelse stamboomonderzoekers, geen idee hoeveel er dat zijn(!), is het natuurlijk een prachtige archiefbron als je naarstig op zoek bent naar allerlei voorouders. Uit informatie uit het parochiearchief blijkt nu dat in 1582 een nieuw ‘boekwerk’ is aangelegd door notaris Reijnerus Moors die op de eerste pagina schrijft: “Liber anniversariorum pro Ecclesia parochiali in Schyndele renovatus anno 1582 per notarius in fine libri huius scriptum”= vrij vertaald: Jaargetijdenboek voor de parochiekerk in Schijndel vernieuwd in 1582 door de notaris aan het einde van dit geschrift. Vanaf dat jaar zijn de kalligrafische letters niet meer als zodanig gebruikt maar vervangen door ‘kleine afbeeldingen van hoofdletters in zwart-wit’ en is een nieuw boek aangelegd met alleen informatie over de overledenen van na die periode. Het telt ruim 125 pagina’s!
Op het eerste blad begint hij met: Januarius habet dies xxxi, hetgeen betekent Januari heeft 31 dagen. Daarna volgen de feestdagen A Circumcisio Domini = Besnijdenis der Heren. B octava S. Stephanii = octaaf van de Helige Stephanus [is officieel 26 december], C octava Johannis Evangeliste = octaaf van Johannis Evangelist [is officieel 27 december]. Daarna volgen op uitgebreide schaal de vele typisch Schijndelse familienamen. We lichten voor de lezer van deze column een paar aantekeningen eruit. Zo staat bij 4 januari: D Henrick van der Cuijlen, Henrick zyn huijsvr. Dirck haer zoon vi missa [= 6 missen] , Elisabeth ende Beatris huijsvrou wilner [= wijlen] Jan Lambrechts Engbrechtss., Jan Lambrechts vanden Vorstenbos en Katheryn zyn dochter 6 missen.
Ter illustratie een serie bekende familienamen in de maand januari: van Herethum, Timmermans, Voets, Meijs, van Zomeren, Schoenmaeckers, van den Heuvel, van Hijnthem, Verweteringen, van der Schoot, Pennings, van der Hautert, Claessen, van Kessel, van den Dungen, van Gerwen.
Bron: BHIC 2074 inv.nr.703; parochiearchief Servatius te Schijndel BHIC 5199 inv.nr. 110
Oorspronkelijke publicatiedatum: 8 september 2021 (nr. 95)