Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
Dat er weinig nieuws onder de zon is ervaar je regelmatig als je heel veel historisch onderzoek doet. Zo verschijnen op 27 augustus 1768 voor de Schijndelse schepenbank Niklaas Schaardenburgh de president-schepen, geboortig van Lith en zijn vrouw Juffrouw Alida Scriba geboren te Lommel, de laatste geassisteerd door een zekere Johannis van Beek. Zij zijn destijds te Schijndel in ondertrouw gegaan op 24 april 1766.
Het echtpaar wordt al na twee jaar huwelijk kennelijk voortdurend geplaagd door moeilijkheden, onenigheden en ongewenste spanningen. Een scheiding van tafel en bed zou de meest ideale oplossing zijn. De knoop wordt definitief doorgehakt en beiden sluiten een convenant over de verdeling van de goederen en de dagelijkse zorg voor hun kind Hubertus. Niklaas weet het zo te regelen dat Alida behoorlijk benadeeld wordt en ze is als het ware afgescheept met de nodige kleren en krijgt het onderhoud en de opvoeding voor Hubertus op haar bordje en aan die alimentatie zou Niklaas verder geen cent bijdragen. De scheiding van tafel en bed wordt een feit en Alida trekt zich terug en vindt onderdak ergens in ’s-Hertogenbosch. Er gaat ’n goede week overheen als het echtpaar wederom voor de schepenbank verschijnt. Wat er zich allemaal heeft afgespeeld meldt de akte niet, maar Alida blijkt hevig overvallen te zijn door diepe droefheid, radeloosheid en de felle emoties zijn inmiddels tot bedaren gekomen.
Ze is langzamerhand tot het besef gekomen dat die scheiding en al die onenigheden de laatste tijd voortdurend zijn gevoed door ‘kwaadsprekerij, opstokerijen, beuselarij en allerlei onwaarheden’ en dat hun scheidingsbesluit ‘in een blinde drift’ is genomen. Op 2 september 1768 melden beiden zich wederom en verklaren ten overstaan van de schepenen dat ze hun beslissing annuleren en onwettig willen verklaren. Niklaas en Alida beloven verder te gaan. Alida zal Niklaas erkennen als een eerlijke man en hij zal Alida erkennen als een eerlijke vrouw en beiden zullen serieus werk maken van de opvoeding van Hubertus, gedoopt 5 juni 1768. Zo willen ze samen hun levensweg vervolgen ‘gedurende hun gantsche leefteijt’ en ze gaan hun kinderen opvoeden ‘in Godes vreese’ en hopen samen op Gods zegen op hun voorgenomen besluit.
Naast Hubertus hadden ze nog een dochtertje dat was gedoopt op 29 maart 1767 onder de naam Anna Magdalena Schaardenburgh. Of het huwelijk stand heeft gehouden is twijfelachtig, want op 22 december 1769 openbaart zich een verrassende wending als Niklaas een contract ondertekent met Elisabeth Scriba, die bij hem komt inwonen en daar gedurende haar leven zal blijven wonen en in die overeenkomst geen spoor van Alida! Op 19 januari 1790 treedt Niklaas als weduwnaar van wijlen Alida Scriba in het huwelijk met Johanna Catrina Halmans.
Bronvermelding:
- Nederduits Gereformeerd doopboek BHIC 1455 inv.nr.12
- BHIC 5122 inv.nr.165 scan 612 e.v.
- BHIC 5122 inv.nr.166 scan 305 e.v.
- BHIC 5122 inv.nr.176 scan 200 e.v.
Oorspronkelijke publicatiedatum: 19 juli 2017 (nr. 6)
Illustratie via Rijksstudio.