Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
Het Brabantse dorp Schijndel heeft in haar historie naam en faam verworven als hopdorp en daarom is het dus niet verwonderlijk dat je in het oud archief [1530-1811] met de regelmaat van de klok een variatie tegenkomt aan hopnotities. Op 2 maart 1620 legt Cornelis Wouter Pennincx een verklaring af op verzoek van Jenneken de weduwe van Jan Jan Lamberts. Een jaar daarvoor heeft hij een paard geruild tegen 600 pond hop, die deels in Den Bosch lag en deels op Herlaer onder Gestel. Maar bij nader inzien bleek die hop ‘vervalst’ te zijn en wel dusdanig dat geen enkele brouwer die in zijn bier zou willen hebben vanwege ‘den vuijllen stanck’. Ook de hopmeter Wouter Willem Buckincx was de mening toegedaan dat men hier te maken had met een ‘stinckend goedje’.
Op de 7e dag van de meimaand in hetzelfde jaar 1620 wordt er een verklaring afgelegd door Roelof Ruth Roelofs en Laureijns Jacobs op verzoek van hopkoopman Jan Jan Michielsen. Jan en Laureijns waren nl. zo’n 17 of 18 jaren geleden per schip, vol met hop, afgereisd naar Holland. Ze namen op een bepaald moment de vaarroute tussen Dordrecht en Rotterdam, waar tegenwoordig de Noord stroomt en waar ze ter hoogte van Krimpen een ander schip tegemoet voeren. De beide schepen raakten met elkaar in botsing en uiteindelijk zou het hopschip zinken en was het verlies groot, want het betrof een zending van rond de 600 gulden. Roelof, zo verhaalt de akte, heeft alles ‘met eijgen oogen gesien’.
Ze keerden onverrichter zake terug naar Schijndel en daar eenmaal aangekomen kreeg Jan Michielsen de schrik van zijn leven. Zijn huis bleek nl. ‘gekaapt’ te zijn door een vrij grote groep Staatse ruiters en voetsoldaten. Daar kwam nog bij dat hij in de periode dat hij ‘borgemeester’ was van Schijndel aardig wat geld had moeten opnemen ten behoeve van het dorp. Waarschijnlijk was zijn geboortedorp nog niet helemaal schuldenvrij en werd dat Jan aangerekend. Ten slotte werd hij gedwongen zijn huis te verlaten ‘uit vreese soo het schijnt ter gevanckenisse gestelt te worden’.
Voor deze column nog een hopverklaring door Gerit Gijsbert Cuijpers op verzoek van Roelof Rutten de hopkoopman. De 60-jarige Gerit had in 1619 in ’s-Hertogenbosch een schip geladen met hop om dat naar Turnhout te brengen en de hop aldaar te verkopen aan Anthony Gerits van den Bergen. Ter plaatse ontstond enige discussie met een zekere heer Adriaen van Druynen bekend als licentmeester, zeg maar de functionaris belast met inning van het geld ten behoeve van een deugdelijke licentbrief, om daarmee douanerechten te voldoen.
Gerit Cuijpers liet hem een bewijs zien dat hij in Turnhout in handen had gekregen, maar Van Druynen accepteerde die certificatie niet en zei enigszins geïrriteerd : Gij compt om mij te bedriegen, gij sijt een schelm ende een stuck dieffs’ en hij zei er nog achteraan: “allen die van Schijndel sijn schelmen en dieven!”. Gerit liet nogmaals zijn licentbriefje zien en wat zei Van Druynen: “Wist daer uw gat maar mee af!”. Datum 5 mei 1620.
Bron: Collectie Prinsen blocnote 1 RA 87; een ‘borgemeester’ was een dorpsfunctionaris die voornamelijk belast was met de financiële huishouding.
Oorspronkelijke publicatiedatum: 8 juni 2022 (nr. 113)