Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
Historische details uit Taxandria (1)
In de loop van de eeuwen zijn er heel wat historische tijdschriften verschenen. Een ervan is het bekende TAXANDRIA dat vanuit Bergen op Zoom werd uitgegeven en in de ondertitel sprak men van ‘tijdschrift voor Noordbrabantsche Geschiedenis en Volkskunde’ onder redactie van de bekende historicus W.J.F. Juten. De uitgave startte in 1894 en het laatste jaar van verschijnen was 1943.
Natuurlijk is het vernoemd naar de oude provincie Taxandrië, een oude benaming voor Brabant. Toxandrië, ook wel Texandrië of Taxandrië…..de oude naam voor de Kempen. In de 1e eeuw na Chr., toen de Romeinen hier gesetteld waren, maakte Plinius de Oudere melding van het Germaanse volk Texuandri, dat ‘achter de Schelde’ woonde. In de Frankische periode, rond 700, sprak men van een soort gouw of provincie ‘Pago Texandrië’ en rond 1100 waren het markgraafschap van Antwerpen en de Meierij van ’s-Hertogenbosch onderdelen van het Hertogdom van Brabant. In dezelfde periode ontstond ook het aartsdekenaat Texandria onder bisdom Luik. Tijdens de middeleeuwen raakte de term ‘diakonaat de Campine’ in zwang, waarmee het aartsdiakonaat Kempenland bedoeld werd en verdween de naam Taxandria. Maar redacteur Juten bracht het ons in herinnering door zijn tijdschrift ‘Taxandria’ ten doop te houden. Dat even ter inleiding!
In de 50 jaren dat dit tijdschrift is verschenen bleek bij nader onderzoek uit de index dat SCHIJNDEL nogal eens werd genoemd, wat mij op het idee bracht om er wat historische details in op te zoeken en daar wat columns aan te wijden.
In 1894 stond op pag.244 het volgende berichtje van de hand van H.N. Ouwerling: “Den 16e juni 1766 is in Den Bosch gekomen de stadhouder Prins Willem V.” De 5e juni daaraan voorafgaande bleek de Classis van Peel- en Kempenland een extraordinaire vergadering te hebben gehouden ter voorbereiding op dit prinselijk bezoek. In die bijeenkomst is het besluit gevallen om als gedeputeerden van de classis aan te wijzen de eerwaarde heren Thielen uit Eindhoven, predikant Petrus Grootveld uit Schijndel, Swildens uit Gemert, Ross uit Waalre en De Laat uit Budel. Petrus Grootveld werd uitgenodigd om tijdens de verwelkoming van de Prins een toespraak te houden.
In de classicale vergadering van 30 september werd een nabeschouwing gehouden op dit heuglijke bezoek en kwam men tot de conclusie dat de Prins ‘de afgevaardigden zeer heus had bejegend en dat hij de classis had bedankt voor haar attentie, dat hij ze in zijn protectie verzekerd had en zich had aanbevolen in de gebeden der Eerwaarde Broederen”.
Ter herinnering aan de periode 1648-1811, de tijd waarin de protestanten of hervormden de Servatiuskerk in bezit hebben gehad, was Schijndel onderdeel van de bekende ‘classis van Peel- en Kempenland’, vandaar dat men sprak van ‘classicale vergaderingen’. In die periode waren de opeenvolgende predikanten: Robertus Immens [1648-1659], Henricus Blankert [1659-1700], Hubertus Hasebroek [1701-1702], Johannes van Oirle [1702-1727], Hendrik Jacob Peijpers [1728-1735], Johannis Antonius Martinet [1735-1739], Petrus Grootveld [1740-1773], Mauritius Grommé [1774-1804], Johannes Laurens Theodorus Cox [1808-1811] en na de bouw van ‘het Bloemenkerkje’ in 1810 volgde Adrianus Slingsbie [1812-1823]. Het domineeshuis in de Hoofdstraat dateerde uit 1776.
Bron: wikipedia, tijdschrift Taxandria jrg.1894 en F.A.Lieburg in: Repertorium van Nederlandse hervormde predikanten tot 1816 [Dordrecht 1996]
Oorspronkelijke publicatiedatum: 13 september 2023