Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
Informatie over de Clarissen te 's-Hertogenbosch
Als we het over de belangrijkste hoeven van Schijndel hebben springen allereerst in het oog de beide Nonnenbossche Hoeven of Clarissenhoeven in de Houterd. Destijds heeft ons heemkundekringlid Cees Verhagen een hele publicatie gewijd aan die monumentale boerderijen en de bewoners ervan.
Ze waren eigendom van het Clarissenklooster in ’s-Hertogenbosch, een laat-middeleeuwse stichting. De stichter was de inmiddels bekende Willem van den Bossche, die in 1335 graag wilde dat in zijn fraaie woning in de stad ’s-Hertogenbosch gevestigd zou worden een klooster, bidplaats en bijgebouwen voor de zusters van de orde van de heilige Clara. Voor het onderhoud van die religieuzen moest uit zijn nalatenschap jaarlijks een inkomen van 350 ‘gouden guldens’ gereserveerd worden. Kloosterkerk en bijgebouwen waren gesitueerd in het Clarastraatje een zijstraat van de Hinthamerstraat.
Hij benoemde in dit verband een zekere Dirk van Hoorn, de heer van Cranenburg, ter uitvoering van de beschikking. Die verzocht bij de H.Stoel te Rome om de nodige machtiging om aan dat verzoek te mogen voldoen. Hij kreeg die toestemming op 28 mei 1345 door paus Clemens VI waarmee hij zowel de abdis als de religieuzen kon aanwijzen. Die officiële akte zou nog terug te vinden zijn in het Vaticaans archief. Volgens historische bronnen zou dat fraaie huis gebouwd zijn door Gerlacus of Geerling van den Bossche. Van hen is een wapenzegel bekend uit 1321 en zowel van Willem als van Geerling zou een zegel hiervan hangen aan een pandbrief m.b.t. de heerlijkheid Erp, waarin drie jachthoorns staan afgebeeld en dat zou betekenen dat de beide heren iets te maken zouden hebben met het geslacht Van Horne.
In 1304 werd in een akte door de Hertog van Brabant Geerling van den Bossche genoemd als de neef van wijlen Heer Willem Heer van Horne en Altena. Volgens een kroniek uit 1359 zouden de eerste religieuzen op Sint Matheusdag zich in dat klooster gevestigd hebben, die gekomen waren uit een convent te Brussel. De Schijndelse hoeven waren overigens niet de enigste, want uit allerlei pachtcontracten is af te leiden dat de Clarissen ook een hoeve bezaten op ‘Engelant’ onder Rosmalen vlak bij de molen aldaar, een hoeve op Belveren onder Berlicum, de hoeve ten Water in Middelrode aan de brug ook genoemd ‘tot Brugge’, vervolgens een hoeve te Moergestel bij Oisterwijk, een hoeve te Woensel onder Eindhoven op Vlokhoven en tenslotte een hoeve te Zeelst.
Het convent was cijnsplichtig aan de Heren van Helmond en de cijnsposten staan dan ook uitvoerig vermeld in de Helmondse cijnsboeken. Na 1629 kwamen alle kloosters in ’s-Hertogenbosch onder de supervisie te staan van de Raad van State in Den Haag en die benoemde rentmeesters voor alle geestelijke goederen in stad en Meierij. In het capitulatieverdrag dat toen is opgemaakt werd er een duidelijk onderscheid gemaakt in de vrouwen- en mannenkloosters. De laatste werden gesommeerd te vertrekken en de ‘nonnen en begijnen’ mochten in Den Bosch blijven.
Bron: De Nonnenbossche hoeven door C.P.J. Verhagen [1993] een gedegen studie!!!, Taxandria jaargang 1943 blz. 193 e.v. Het klooster der Clarissen te ’s-Hertogenbosch door pastoor Juten
Oorspronkelijke publicatiedatum: 11 oktober 2023 (nr. 141)