Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
In ondertrouw gaan dan kon vroeger bij de schepenbank of bij de predikant. Als je als weduwe of weduwnaar voor de 2e of 3e keer in ondertrouw ging werd er eerst een ‘staat en inventaris’ van al je bezittingen opgemaakt. Kwam je van buiten Schijndel dan werd je geacht een geldige ontlastbrief, borgbrief of een zogenaamde akte van cautie [= zorg] te hebben, ten teken dat je indien nodig aan de zorg van de Armentafel of H.Geesttafel kon worden toevertrouwd.
Men had Adriaan Janse Verhagen opgeroepen om te getuigen. Op 28 november 1761 arriveerde hij bij het huis van Johannes van Kessel gelegen omtrent het ‘kerkenhuijs’ ofwel de schuurkerk waar de roomsgezinde Schijndelaren bijeen kwamen voor hun godsdienstige vieringen. De grote Servatiuskerk was sinds 1648 immers in handen van een handjevol protestanten.
Eenmaal binnen zag Adriaan in een van de kamers predikant Petrus Grootveldt zitten, de Heer J. Le Fevre, Juffrouw Maria de Bruijn en haar broer Joost of Joseph de Bruijn. Verder was er niemand in de kamer aanwezig. De predikant heette de aanstaande bruid en bruidegom van harte welkom die gekomen waren om in ondertrouw te gaan. Vervolgens vroeg hij Adriaan ‘den heiligen eede’ af te leggen als getuige. Door de predikant werden daarna de gebruikelijke vragen gesteld, waarna de akte van ondertrouw ondertekend kon worden.
Nadat alle formaliteiten waren gepasseerd sprak de dominee hen kort toe en wenste het jonge paar veel geluk en zegen en onmiddellijk daarop werd het glas geheven en dronk het gezelschap een goed glas wijn. Of het heffen van het glas standaard was durf ik niet te beweren, want het is de eerste keer dat ik het in al die jaren archiefonderzoek heb aangetroffen! De akte was op 23 december 1761 definitief ingeschreven in het schepenprotocol en ondertekend door Adriaan Verhagen, Dielis Bartel Schevers, G.H. van Beverwijk en secretaris H.Rijsterborg.
Om iets meer van het bruidspaar te weten zocht ik naar hun namen in het trouwboek 1740-1865 dat zich bevindt in het archief van de Hervormde Gemeente Sint-Michielsgestel, Schijndel en Liempde. Daar stond aangetekend: “Schijndel den 28 november 1761 sijn in wettige ondertrouw opgenomen De Heer Johan Nicolaas Le Fevre de Martigny geboren te 's Bosch ’t laatste gewoond hebbende te Schijndel dogh thans sedert eenige maanden te Dinther sous lieutenant ten dienste deeser landen j.m. [= jongeman] met Juffrouwe Maria de Bruijn j.d. [= jongedochter] geboren te St.Oedenrode thans woonachtig te Veghel, getuige voor de bruid desselfs broeder Joseph de Bruijn cadet onder de artillerij deeser lande voor soo veel het vaderlijk consent aangaat.”
Bronvermelding:
- BHIC 5122 inv.nr.163 Schepenprotocol van Schijndel folio 356 en 357
- BHIC 178 Collectie Rijksarchief inv.nr.94 Resoluties van de Staten Generaal folio 439 [16.8.1756]
- Fotoarchief Zusters van Liefde van Schijndel en BHIC 258 inv.nr.676 pag.25
Oorspronkelijke publicatiedatum: 5 juli 2017 (nr. 4)