Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
In de duizenden akten uit het oud archief kom je van alles tegen. Transportakten, verhuurcontracten, diefstallen, allerlei ziekten, stormschade, verklaringen van goed gedrag, oorlogsgeweld, branden, echtelijke ruzies, religieuze conflicten tussen katholieken en protestanten, medische verklaringen van chirurgijns en wat dies meer zij, maar het onderstaande relaas breekt alle records op justitieel niveau.
Waar wij in onze tijd ooit verzuchten….’zwaardere straffen toepassen’, in de voorbijgaande eeuwen waren ze daar blijkbaar al aan gewend en vertrouwd mee geraakt. Hoe de bewoners van toen dat allemaal beleefd hebben zal voorlopig voor ons een raadsel blijven. Voor onze generatie is het overigens niet helemaal vreemd, want we lezen nogal eens in de krant dat er ergens in de wereld weer iemand is onthoofd, de keel doorgesneden, gestenigd etc. Daarin past het onderstaande verhaal, dat ik heb opgediept in de collectie Prinsen die berust in het Schijndelse archief.
Hij heeft al zijn wetenswaardigheden opgetekend in 18 blocnotes en in blocnote 1 p.47 meldt hij het volgende: “Den 25e maart 1716 is er een vrouwspersoon genaamd de Exter levend binnen de stad ’s-Hertogenbosch geradbraakt en er is er ook nog een opgehangen. Op 28 januari 1765 ’s morgens tussen twee en drie uur zijn op de akkers niet ver van de Langheg gelegen tussen het Wijbosch en de grote kerk van Schijndel, zijn vermoord geworden Johannis Jansse Verhagen en Lammert Jansse Verhagen alsmede de vrouw van de laatstgenoemde in haar huis staande bij de Wijbossche kapel. Ze heeft een steek in haar keel gekregen en is op 8 februari ’s avonds om 8 uur aan dat steekincident overleden.
De dader van dat euvel was een zekere Martinus Driessen die in Uden gevangen is genomen. Vervolgens is hij overgebracht naar ’s-Hertogenbosch en geëxecuteerd. Ook hij is levend geradbraakt, men heeft hem bewerkt met een dik hout waarmee hij ongenadig op zijn schedel is geslagen en vervolgens is hem het hoofd afgehouwen. Op 13 december 1766 zijn binnen de hoofdstad een groep vagebonden geëxecuteerd nl. Hermandus Reinholt alias Lodewijk of de Schotsman, Nicolaas Bernhard alias de forse man, Peter Berendonck alias de Rooije Peter, Hendricus Stoffel alias Heintje van Gogh, ook genoemd de stralende Hendrik of de Kleine of het Boterkleske, Bastiaan Baal alias Pancas of Raspinus of Erasmus de kromme secretaris. Enkelen van hen zijn opgehangen en de anderen geradbraakt op 13 december 1766.
Ja, er zijn wat wreedheden begaan in het verleden. In de middeleeuwen werden vaak diverse martelmethoden ingezet om bv. ketters te dwingen een bekentenis af te leggen. Alles lag in handen van beulen of scherprechters. Er is over die martelwerktuigen nogal wat gepubliceerd wat via wikipedia allemaal is terug te vinden! Denk maar aan het uitrukken van de tong, het gebruik van de pijnbank of rektafel waarop de gewrichten uit elkaar werden getrokken, of de wipgalg die hevige pijnen veroorzaakte waarbij de schouders uit de kom schoten op het moment dat er gewichten aan de voeten werden gehangen, de brandstapel, de galg etc. Helaas had ik deze keer geen opwekkend verhaal met excuses aan de lezer!
Bron: Collectie Prinsen en Wikipedia
Oorspronkelijke publicatiedatum: 13 december 2023 (nr. 145)