Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
Het is een gevleugelde uitspraak van hen die regelmatig snuffelen in oude archieven. Er is niets nieuws onder de zon! De Fransen zeggen ‘l’Histoire se répète’ ofwel ‘de geschiedenis herhaalt zich’. Je vraagt je soms af in hoeverre de mensheid iets leert van wat ons eeuwen eerder al in beroering bracht, zoals oorlogen, klimatologische rampscenario’s, strooptochten van allerlei bendes, brandstichtingen, bedrijfsongelukken, herbergruzies, steekincidenten, verdrinkingsdood van kleine kinderen in waskuilen op het erf, en meer van dat soort onheil en gevaren! In deze column een 18e-eeuws bericht over de schade veroorzaakt door bliksem, donder, vorst en sneeuw, deels uit krantenberichten en deels uit archiefmateriaal. Soms moet je in die oude kranten even wennen aan het taalgebruik!
In de oude ’s-Hertogenbossche Courant lazen we op 3 augustus 1775: “Van verscheide plaatsen wordt gemeld van zwaar onweeder deezer dagen gevallen o.a. van Schijndel in de Meiery van Den Bosch in ’t quartier van Peelland in dato 30 july. Gisternamiddag circa 4 uuren, hadden wy alhier een allerysselykst onweer donder en bliksem, ver[ge]zeld met zwaare wind en hagel, zynde den hagel zo considerabel geweest, dat dezelve op verscheidene plaatsen 3 voet hoog geleegen heeft, daaronder zyn steenen gevonden die de grootte van hoender- en duiveneieren hadden en waarvan nog heden middag op verscheidene plaatsen hagel gevonden wordt. Hetzelve heeft considerabele schaade veroorzaakt zo aan te veld staande rogge, haver, boekweit, garst en hoppe, alsmede aan het jonge houtplantsoen, zynde voor het grootste gedeelte vernield en verpletterd. Ook zyn de glasen in verscheiden huizen, welke naar de windzyde stonden, geheel verbryzeld. Men heeft bevonden dat zodra de hagelbuy geëindigd was, uit den grond een damp of rook oprees die een zwavelagtigen reuk van zig gaf. Deze droevige gebeurtenis verwekte algemeene verslagenheid onder de ingezetenen nadat er veelen zyn die hunnen geheelen oogst daardoor verloren hebben en van hun tuinvruchten zyn berooft geworden”.
In het bovenstaande fragment van dat oude schepenprotocol luidde de tekst als volgt: “Voor de schepenbank is verschenen Paulus Frederikus Bernouly dorpschirurgijn die een verklaring aflegt dat hij op woensdag 5 juni 1776
‘s Avonds tussen 7 en 8 uur werd geïnformeerd dat een zekere Meggelina Peijnenborgh, de vrouw van Willem Bevers, door zwaar onweer, donder en bliksem was getroffen en dat hij snel naar de Broeksendijk was gegaan en daar ‘gemelde vrouwspersoon op de graskant ter aarde aantrof die buiten spraak en kennis was’. Ze voelde nog warm aan en daarop heeft hij nog een aderlating toegepast, maar die bleek niet succesvol te zijn en Meggelina is ter plaatse overleden. Eerder had hij al ontdekt dat ‘de wervelbeenders aan den hals geheel slap waaren en dat het vlees aen het hooft en den hals zig kouder dan op andere plaatsen van’t lighaam deeden gevoelen en ze had nog eenige stukjes brood in haar mond’.
Bron: Historische kranten [Delpherproject] en BHIC toegangsnummer 5122 inventarisnr. 169 scan 42
Oorspronkelijke publicatiedatum: 22 september 2021 (nr. 96)