Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
In mijn geboortestad Tilburg raakte ik laatst verwikkeld in een pittige discussie over van alles en nog wat en mijn tegenpool zette zijn mening de nodige kracht bij en hield toen een boeiend betoog, waar ik af en toe nog wel eens aan terug moet denken. Hij stak zijn mening bepaald niet onder stoelen of banken en geloofde heilig in de stelling ‘Vruuger en ge kunt zegge wè ge wilt waren veul dingen hil wè beter! Ik hoor het hem nog zeggen!
Ik liet hem verder maar in die waan en vond het niet de moeite waard om die stelling te weerleggen of nader te nuanceren en dacht aan al die noodkreten en rampen die ik tijdens mijn jarenlang historisch onderzoek in archieven tegenkwam. Zo vaardigde de Staten-Generaal, het gezag hebbend bestuurscollege na de vrede van Münster uit 1648, bovenstaand echtreglement uit en hierop volgde een schrijven met een vrij zorgelijk bericht aan alle medicine dokteren, heelmeesters, chirurgijns die werkzaam waren in steden en dorpen op het platteland o.a. binnen de Meierij van ’s-Hertogenbosch.
Het oorspronkelijke document dateert van 18 maart 1656 waarvan hierboven een herdruk uit 1664. Het bestaat uit 95 artikelen waar allen die in het huwelijk zouden treden zich aan te houden hadden of er lering uit moesten trekken. Diverse praktijken werden hierin tegen het licht gehouden en wat niet deugde werd uitdrukkelijk benoemd. Zo besteedde men o.a. de nodige aandacht aan onregelmatigheden die men had geconstateerd binnen het medisch wereldje. In die tijd volgden nogal wat dorpsdokters in Schijndel elkaar op als dienstdoende dorpschirurgijns.
Door de hoog- en laagschout van Stad en Meierij, de Heer van Gramsbergen, werd een publicatie verspreid waarin de Hoog Mogenden [lees: de Staten-Generaal] hadden geconstateerd, dat er van buitenaf steeds meer medicine doktoren de generaliteit binnen kwamen, die voorgaven op vreemde academies buiten de republiek gestudeerd te hebben, er gepromoveerd waren en de nodige bekwaamheden bezaten. Volgens de SG zou dat een groot nadeel betekenen voor alle ingezetenen, die in plaats van hersteld te worden van hun ziekten en ongemakken ‘tot ergere krankheden zouden vervallen’, maar ook zou het zeer nadelig zijn voor universiteiten binnen de republiek.
Met name de studenten aan universiteiten in de zgn. Oostenrijkse Nederlanden stonden in slecht aanzien. Het is de benaming voor provincies in de zuidelijke Nederlanden die werden bestuurd door de Oostenrijkse tak van het Huis Habsburg. Soms werden ze ook wel de ‘keizerlijke Nederlanden’ genoemd. De in die regio’s behaalde diploma’s werden niet geaccepteerd binnen de republiek. Men sprak in de publicatie openlijk over ‘onkundige chirurgijns’, over lijkschouwingsrapporten die vol fouten stonden, over de ondeskundigheid van de vroedvrouwen, kwakzalvers, operateurs en ‘vagebonderende lieden die hun medicamenten trachtten te verkopen. Een somber beeld!
Bron: Wikipedia; BHIC toegang 575 Plakkaten 1520-1795 en 7119 Plakkaten en Resoluties van de Staten Generaal: in voorbereiding een publicatie over de medische zorg in Schijndel vanaf de 16e eeuw; in de onlangs verschenen column over het Hervormd Kerkje had onder de foto moeten staan Bloemenkerkje ipv Boterkerkje.
Oorspronkelijke publicatiedatum: 10 maart 2021 (nr. 84)