Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
Notaris Jan van den Heuvel
Bij de archiefinventarissen die op de site van het BHIC zijn te raadplegen m.b.t. Schijndel is voor ons dorp, naast de genoemde notarissen Van Bree uit de 17e eeuw tot en met die uit de 20e eeuw, tevens van belang het notarieel archief van een zekere Jan van den Heuvel, die met zijn kantoor een regionale functie vervulde. Hij staat geregistreerd onder Sint-Michielgestel [toegang 5116], maar deed bv. ook dienst in Gemonde, Den Dungen, Schijndel, Boxtel etc. Destijds heb ik al die akten in ca. 17 blocnotes uitgewerkt, maar inmiddels bestaat, dankzij de digitale weg die het BHIC is ingeslagen, een keurig overzicht van alle akten maar dan in gescande vorm. Ideaal, want zo kun je ze thuis op je PC binnenhalen.
Het leek me interessant genoeg om er enkele sprekende akten uit te halen. Zo noteerde hij in 1659 het volgende bericht: Jan Janssen Spierincx, beëdigd landmeter en schepen te Sint-Michielsgestel en zijn medeschepen Jan Janssen Broeren hebben op verzoek van het Schijndelse schepencollege een bezoek gebracht om een inspectie uit te voeren ten aanzien van de schade die men geleden had door bijzondere weersomstandigheden. Ze leggen na hun bezoek de volgende verklaring af, die hieronder in letterlijke bewoordingen volgt in het taalgebruik van toen:
“Het cooren oft roghschaere staende onder Schijndel door de extraordinarisse drooghte ende hitte van desen tegenwoirdige somer ten deele is verdrooght, den boeckweijt met menichte verdrooght die overmits de droochte van het aerdtrijck niet heeft connen uijtgaen ende die uijtgegaen was ydel ende dun staende doir de brandende hitte geenen voortganck gehadt, behalven dat die alnoch doir den vurst of rijm snachts voir Sint Jansavondt gevallen op veele placken is affgevroosen ende groote scade daerinne geschiedt, verclaerende dat de naegebueren van Scyndel dur malkanderen te rekenen een derde part minder corens sullen hebben als sij in voorleden jaere hebben gehadt”. De akte is gedateerd 5 juli 1659.
Ten aanzien van de 17e-eeuwse raadkamer nam hij in 1662 een verklaring op van de Schijndelse schepenen Goyart Jasper Spierincx, Adriaen Hendrick Huijberts [52], Delis Ariens van Osch [47] en Anthonis Janssen van der Spanck [81], die hem vertelden dat Anthonis Mijssen in zijn huis en herberg bekend onder de naam ‘de Valck’ sinds het overlijden van zijn vrouw in oktober 1661, ‘noyt meer herberge heeft gehouden oft getapt’en dat het schepencollege bij hem ‘een groote lichte ende seer bequaeme beslooten camer met een buijtendeure voor een jaere heeft gehuerdt’ ingaande januari 1662 en waar ze hun vergaderingen plachten te houden.
Een historisch slotfragmentje….enkele dorpelingen gingen op 3 mei 1662 even gezellig zitten drinken in de herberg van Dirck Janssen Ketelaer, gelegen nabij de Servatiuskerk. Plotseling werd het gezelschap ‘s avonds om negen uur opgeschrikt door extreem veel rumoer, geschreeuw, dat werd gevolgd door een heftige vechtpartij op straat. Iedereen rende naar buiten waar men Paulus Hermens dood op straat aantrof. De dader, een zekere Jan Janssen van Kessel, was inmiddels al gevlucht, wat toen omschreven werd als ‘fugityff’.
Bron: BHIC 5116 Notarissen van Sint-Michielsgestel inv.nr.14 folio 207v en 221v; het oude tekstfragment is gewijd aan die ‘raetcamer’.
Oorspronkelijke publicatiedatum: 13 april 2022 (nr. 109)