Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
Op het Brabants Historisch Informatie Centrum [BHIC] in ’s-Hertogenbosch wordt superhard gewerkt om allerlei belangrijke historische bronnen wereldkundig te maken door van akten scans te maken zodat ze voortaan digitaal beschikbaar zijn. In de voorbije jaren was de bewerking van notarisakten een van de speerpunten! Heel veel vrijwilligers hebben gezorgd voor het welslagen van dit gigantische project door het ‘inkloppen’ van de belangrijkste informatie.
Voor hen die famlie-onderzoek doen is dit een ware schatkamer, zeker nu je kunt zoeken op plaatsnaam, familienaam, het type akte zoals verkopingen, testamenten, transport van goederen, schuldbekentenissen, royeringen, hypotheekakten, machtigingen, verpachtingen en ga zo maar door. In het kader van deze column heb ik eens wat extra onderzoek gedaan om de Schijndelse bevolking te informeren over dit nieuwe medium.
In het huidige bestand zijn alleen al voor Schijndel 22.377 akten digitaal beschikbaar die je thuis op je eigen computer kunt inzien want je krijgt ze allemaal keurig in beeld. Ze zijn terug te vinden in het Schijndelse archief dat via het BHIC een toegangscode heeft gekregen nl. 5113. Binnen dat toegangsnummer passeren alle Schijndelse notarissen met hun ambtsperiode en het aantal akten wat zij afzonderlijk hebben nagelaten varieert heel sterk.
Buiten notariële stukken die in het verre verleden zijn opgemaakt door de pastoors van Schijndel zijn vanaf 1600 de notarisakten keurig bewaard en gebundeld en zijn er zgn. minuutakten bekend van notaris Reinier Moors 1600-1617, Gijsbertus de Jongh in 6 boeken over 1687-1743, Gerardus de Jongh met 1 boek over 1709-1716, Mr. Gisbert de Jongh in 1 boek over 1744-1745, Josephus Gellico 1 boek over 1746-1750, Hermanus Rijsterborgh 1 boek over 1751-1763, Gijsbertus Hermanus van Beverwijk in 1 boek over 1763-1789.
Na de periode van Napoleon gaat er iets veranderen binnen het notariaat. Dan gaan de notarissen naast hun boeken met allerlei minuutakten ook zgn. repertoria aanleggen, waarin ze kort en bondig registreren de naam van degene die een akte liet passeren, de datering, de rechtshandeling, het aktenummer enzovoorts.
Na 1811 treedt Jan van Beverwijk aan die 32 boeken en 16 repertoria naliet over de periode 1811-1831. Zijn opvolger is Kornelis Jacob van Beverwijk [1832-1866] met ruim 30 boeken en 12 repetoria en bovendien heeft hij een alfabetisch register gepubliceerd op alle testamenten tussen 1832-1866 met over dezelfde periode een alfabetische index op de minuutakten. De familie van Beverwijk blijft actief binnen het notariaat met Jan Gijsbert van Beverwijk over de periode 1867-1911 met 45 staten van minuutakten, 35 repertoria en een alfabetische index op de minuutakten. In de 20e eeuw zien we nog verschijnen Joseph Leopold Emile Marie van Sasse van Ysselt [1911-1916], S.J. van Dieten [1917-1925 en ten slotte J.F.Baggen [1925-1935].
Latere notariële stukken zijn voorlopig nog niet openbaar volgens de archiefwetten. Ben je door deze column geprikkeld om toch eens een duik te wagen in dit soort archiefmateriaal, ga dan naar de site van het BHIC en klik bij de rubriek ‘notaris- en schepenakten’ en zoek onder trefwoord ‘Schijndel’. Is dat alles….nee, want er zijn ook nog Schijndelse akten terug te vinden in de notariaten van omliggende dorpen! En ook op mijn website is nog aardig wat te raadplegen aan bewerkingen van notariële stukken.
Oorspronkelijke publicatiedatum: 3 oktober 2019 (nr. 55)