Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
Een zekere Ruth Janssen had op 1 augustus 1638 een moord begaan en daarbij in de hertgang van het Wijbosch Jan de zoon van een zekere Jan Lucas om het leven gebracht. Dat was uiteraard ter ore gekomen van de schout van Schijndel Claes van Griensven en het proces volgde vrij kort daarop. Getuigen werden opgeroepen en de schout had al alle mogelijke informatie ingewonnen over de juiste toedracht van deze moordzaak. Aan het einde van het proces werd aan Ruth een boete opgelegd. De strafmaat klonk in die tijd geheel anders dan wij nu zouden verwachten. Geen gevangenisstraf of detentie in de Bossche Leuvense Poort, geen overdadige financiële schadevergoeding. Niets van dat alles.
Als eerste eis werd hem voorgehouden dat hij zijn hele leven lang voor het zielenheil van de overledene zou moeten bidden. Vervolgens werd hem opgelegd blootsvoets een bedevaart te ondernemen tot soelaas en lafenis van de ziel van de overledene naar Onze Lieve Vrouw te Scherpenheuvel en wel binnen vijf jaar drie keer naar dat bedevaartsoord te gaan. Op dezelfde basis verlangde men ook van hem dat hij drie bedevaartgangen zou maken naar Onze Lieve Vrouwe te Aarle en eveneens drie naar het Heilig Bloed te Boxtel. Daarmee was het vonnis overigens nog niet compleet want hij kreeg tevens de opdracht te zorgen voor een malder rogge die de meesters van de Heilige Geesttafel [de instelling voor de armenzorg] vervolgens konden uitdelen aan de armen van Schijndel. Voorts werd hij verplicht drie toortsen te leveren aan de Schijndelse Servatiuskerk. Ook werd hem een straf opgelegd om, als hij in de kerk een dienst zou gaan bijwonen, dat hij dan alleen maar plaats mocht nemen aan de kant van het Sint Catharina-altaar en nergens anders.
Na de dienst werd hem verboden bij het uitgaan buiten de kerk te blijven staan praten met anderen maar moest hij snel door lopen. Contact met de naaste vrienden van de overledene was uit den boze en die moest hij in straten en stegen ontwijken. Hij mocht ook niet komen in een herberg waar ook die naaste vrienden aanwezig zouden zijn. Die toegang werd hem geweigerd.
Hij mocht zich een jaar na die bewuste 23e februari niet binnen Schijndel ophouden en zeker niet in Wijbosch. Ten slotte kreeg hij opgelegd om op aanstaande Palmzondagavond zich te begeven naar het land van Ravenstein te Uden naar de kerk van de Kruisbroeders en aldaar te doen ‘eenen behoorlycken voetval voor de vrienden van den aflijvigen ten overstaen van den schouteth van Schijndel en twee schepenen berrevoets blootshoofts met eenen lijnen doeck om sijn lichaem, hebbende in sijn handt een brandende kersse ende knielende ter aerde tot drie distincte reijsen toe ende de derde reijse geknielt sijnde sal een van de naeste vrienden gehouden wesen den selven Ruth van der aerde op te heffen met eenen kus in teecken van vreede vrientschap ende versoeninge’.
Bron: Schepenprotocol Schijndel inv.nr.72 scan 270 dd. 18 maart 1641
Oorspronkelijke publicatiedatum: 22 april 2020 (nr. 65)