Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
In 1559 verdwenen de oude bisdommen in de Nederlanden zoals Luik en Utrecht. Er kwamen kleinere bisdommen onder het nieuwe aartsbisdom Mechelen. Een van die bisdommen was dat van ’s-Hertogenbosch. De parochies in dit bisdom behoorden voorheen voor het grootste gedeelte tot het oude bisdom Luik. De bisschop had onder meer tot taak toezicht te houden op de parochie en op bepaalde religieuze gemeenschappen zoals kloosters en kapittels.
Dit alles heeft natuurlijk een boeiend archief opgeleverd en aangezien dat inmiddels raadpleegbaar is geworden voor iedereen die er kennis van wil nemen dook ik er eens in om te kijken wat voor historisch nieuws daarin aan te treffen was over de Schijndelse Servatiusparochie. We doen een willekeurige greep uit die stukken.
In de oude Servatiuskerk van vóór 1839 bestonden een serie altaren zoals het Maria-altaar, het altaar van het Heilig Kruis en dat van de H.Leonardus. Daarnaast bezaten ook de gilden hun bekende gildenaltaren van Barbara en Catharina. Bekend is dat de Theologische Faculteit uit Leuven sinds 1549 nogal wat zeggenschap bezat over benoemingen en de bediening van de parochie. Zo weten we dat in 1578 een zekere Theodoricus, de zoon van Henricus Gregorii, aangesteld werd als rector van de drie eerst genoemde altaren. In de aanhef van dit stuk staat bisschop Laurentius Metsius genoemd. Een prachtig charter, weliswaar in het latijn geschreven, voorzien van een rode lakzegel en gedateerd 23.1.1578 en op dat moment was Andreas de zoon van Lambertus van Uden de vicarius van de Schijndelse kerk.
Bij een ander document dat betrekking heeft op het Barbara-altaar, dat al in 1450 in het testament van Vrouwe Haywig wordt genoemd, wordt in 1555 een tot nu toe onbekende naam aangehaald nl. de huisvrouw van Theodoricus Wilhelmi Pauwels van Gerwen de dochter van een zekere Arnoldus Johannis Pennincx. Heeft zij misschien een of andere schenking aan het altaar gedaan? In 1622 zou de rector van dat altaar geweest zijn de Eerwaarde Heer Joachimus Goswini Walravens. Pastoor Gijsbertus van den Bogaard bepleitte in dat jaar om wekelijks i.p.v. twee missen nog slechts één mis te lezen aan het Barbara-altaar.
Bij de illustratie wordt verwezen naar een jaargetijdenboek uit de 15e eeuw, met in totaal 68 scans. Na de vermelding van de namen van alle overledenen tussen 1 januari en 31 december volgens nog wat losse briefjes. De uitwerking van dat ‘anniversarium’ of jaargetijdenboek is te vinden op de website henkbeijersarchiefcollectie.nl. Zo zijn er legio archieven waar gevarieerd historisch nieuws over Schijndel in terug te vinden is.
De historische werkgroep, die al vanaf 1993 actief is en die veel archieven napluist, hoopt dat er nieuwe aanwas komt om onze groep te versterken! Archiefonderzoek is een pracht hobby. Vóór ca. 1750 is het wel vereist dat je wat ervaring hebt met het lezen van oud-schrift. Na die periode blijft er nog genoeg materiaal over wat voor iedereen toegankelijk is! We hopen echt een of twee nieuwe werkgroepleden te mogen verwelkomen op korte termijn!
Bron: BHIC-toegang 2074 – Collectie van oude parochiedossiers van het bisdom ’s-Hertogenbosch 1559-1629
Oorspronkelijke publicatiedatum: 12 oktober 2022 (nr. 120)