Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
Door de Staten-Generaal is op 15 april 1715 in een resolutie [besluit] verlof gegeven aan het dorpsbestuur van Schijndel om een instructie op te stellen t.a.v. de functie van vorster Hendrik Rijsterborg.
Zijn jaartraktement bedroeg 24 gl., voor een paar schoenen kreeg hij 2 gl., bovendien kreeg hij nog een paar schoenen via de ‘borgemeesters’[ functionarissen ten dienste van de financiële zaken]. Op nieuwjaarsdag ontving hij van de dorpelingen een zak koren, met Pasen kwam hij in aanmerking voor paaseieren. Voorts verwachtte men van hem dat hij voor vergaderingen de raadkamer in orde zou brengen, waarvoor geen vergoeding was vastgesteld. Van de armmeesters ontving hij jaarlijks 3 gl .en 3 st.. Tevens had hij de zorg voor het bekend maken van diverse proclamaties, waarvoor de kerkmeesters hem 1 gl. 11 st. en 8 penningen uitkeerden.
Ook was hij verantwoordelijk voor het uitvaardigen van dagvaardingen in verband met criminele vonnissen en andere rechtszaken wat hem 2 st. opleverde. Op het uitwerken van een autorisatie kreeg hij 3 st. Voor elk ‘relaas’ wat hij publiceert ontvangt hij 3 st. Voorts wordt een hele serie administratieve diensten opgesomd waarvoor ook nog een luttel bedrag werd uitgekeerd. Ook was hij verantwoordelijk voor allerlei publicaties rond verkoop, verhuur of verkoop van percelen, huizen en schaarhout. Op zondag mocht hij geen proclamaties uitgeven zonder alvorens het schepencollege geraadpleegd te hebben, tegens wiens opdrachten hij geen tegenspraak mocht inbrengen. Deze voorschriften zijn vastgesteld op 7 juli 1715 op de Schijndelse raadkamer.
Het schepencollege bestond op dat moment uit J.W.Munts, Adriaan de Groot, Jan van den Bogert, Hendrik van der Cant, Jan van Empel en Peter van der Hagen, ondertekend door secretaris G. de Jongh.
Ter aanvulling een lijst van vorsters over de 17e en 18e eeuw: 1680 Huijbert van Bree die van 1671-1685 aldaar notaris was, 1681-1705 Harmen Heijligers, 1705-1729 Hendrik Rijsterborg, 1730-1749 Thomas Gerbrands, 1750-1753 Jan Rijsterborg die het vorsterambt waarnam, 1754-1769 Barend van der Cappen of Kappen, 1770-1793 Johannis Willem Jorris en van 1798-1810 Gielis Versteijnen.
De meest ‘beruchte’ in dat gezelschap was wel Thomas Gerbrands!!! Ter illustratie enige voorvallen: Op 18 november 1748 vertoonde hij zich met vier dragonders in een herberg en volgde een woordenwisseling met Bartel Teunis van der Hagen, die moest vluchten en liep daarbij een ontsteking in zijn knie op [1]. Een zekere Jan Peters van Nistelrooij liet zich uit over Gerbrands met de woorden ‘Den vorster is een schelm’. [2]. In 1745 volgt een uitvoerige getuigenverklaring over de gedragingen van Gerbrands waar sprake is van ‘zeer slegte conduiten in gedrag, die sig daaglijx in schrikkelijke vloeken en misbruijken van Gods naam te buijten gaat’[3] Ingediende klacht in 1733 tegen Gerbrands i.v.m. het staangeld voor de marktkramen [4]. In 1749 kwam hij onder de preek van de predikant de kerk binnen in welke akte sprake was van ‘groote woestheijt, ongestuimicheijt, verre van zedigheijt en eerbied die men den huijse Gods schuldich is en hij heeft zich seer aenstotelijck aengestelt’ [5], predikant Grootveldt sluit hem uit van het Heilig Avondmaal [6].
Bron: archief Schijndel 5113 inv.nr.9 scan 143, 5122 inv.nr. 156 p.151v, 5122 inv.nr.156 p.74v, 5122 inv.nr.153 p. 212v en 5122 inv.nr.158 p.6v, 5113 inv.nr.9 scan 147 - Taxandria jrg. 1941 p.100 e.v.
Oorspronkelijke publicatiedatum: 8 november 2023 (nr. 143)