Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
Voor velen in de Schijndelse samenleving is een dergelijke foto* zéér herkenbaar en voor anderen misschien een volkomen verrassing, maar in de 19e en 20e eeuw zag men niet anders. Na 1955 is het kenmerkende kloosterhabijt inclusief de kap vervangen door eigentijdse vrouwenkleding. De stichting van veel 19-eeuwse kloosters of religieuze gemeenschappen was in Brabant natuurlijk niet nieuw. Onze provincie heeft wat dat betreft een zeer rijke religieuze traditie.
Al vanaf de middeleeuwen eeuw kennen we hier in de regio talloze kloostergemeenschappen. Denk bv. maar aan de stichtingen van Trappisten en Trappistinnen, Alexianen of Cellebroeders, Baselaars of Wilhelmieten die bv. in Schijndel de Baselaarshoef bezaten, de Bogarden, Capucijnen, Dominicanen, Jezuïeten. Kruisheren die ook nog tijdelijk in Schijndel verbleven tijdens de retorsieperiode rond 1630. Ook de Minderbroeders, de Predikheren die in Schijndel bekend stonden om hun bezittingen in de Prekers, de Zusters van Orthen die nogal wat landerijen bezaten in Schijndel, de Clarissen op de Houterdse- of Clarissenhoeven, Carmelitessen, het Geertruiklooster, Catharinadal in Den Dungen etc. etc. en als we het hebben over de latere stichtingen van begin 19e eeuw kun je bv. denken aan de Franciscanessen van Veghel, de Zusters van Liefde van Schijndel, de Zusters van Liefde van de Oude Dijk in Tilburg, Fraters van Tilburg, Broeders van Dongen en zo zijn er nog vele anderen te vermelden.
Deze laatste groep was vooral actief in onderwijs, gezondheidszorg, maatschappelijke instellingen, bouwden ziekenhuizen en bejaardencentra en hebben een uitzonderlijke betekenis gehad voor de samenleving. Na het Tweede Vaticaans Concilie [1962-1965] echter was er weinig animo meer en nam het aantal religieuzen beduidend af, omdat de toeloop van nieuwe roepingen sterk verminderde. Dat is dus ook de Schijndelse congregatie overkomen.
De lezer zal zich misschien afvragen….waarom deze lange inleiding? De aanleiding zijn de oude schepenprotocollen van Schijndel [1530-1811] waar de term kloosterlingen of religieuzen nog niet werd gebruikt, maar de term ‘geestelijke dochter’.
Van de Schijndelse congregatie [1836-heden] is bekend dat daar in totaal 93 meisjes zijn ingetreden uit Schijndelse families. Ik wil er de ijverige stamboomonderzoekers echter op wijzen dat er ook uit het verleden diverse ‘geestelijke dochters’ zijn geweest, die in de oude schepenprotocollen met naam en toenaam worden genoemd. Je kunt ze vinden op mijn website henkbeijersarchiefcollectie.nl onder de rubriek ‘oud archief’ en de daarop volgende rubriek ‘specifieke uitwerkingen’.
De eersten die je er in vindt zijn Adriaentje uit het huwelijk van Jan Hendrick Emberts en Catharina de dochter van Matijs Willems van Heretum, Fijken dochter van Gysbert Rykarts in het klooster te Peer genoemd St.Agnetenhof, Arnolda dochter van Geerlingh Delis van den Acker begijn te Herentals, Ida Jansse Veraalst, Marianna Jacobi Du Tromp bejaarde geestelijke dochter te Oirschot, Juffrouw Maria Minten, Johanna van Hulst minderjarige geestelijke dochter, Juffrouw Cormelia Wilhelmina Margo van Doorn etc. Ook in mijn bestand ‘project Bosch’ Protocol’ kom je er nog diversen tegen. Daar worden de nodige begijnen genoemd! Dus…..genealogen, neem je kans waar!
Bron: BHIC toegang 5122 [1530-1811]; Geschiedenis van bisdom ’s-Hertogenbosch door pastoor Schutjes [1876]; website Henk Beijers’; voor de ingetreden Schijndelse meisjes zie: Henk Beijers ‘Alles heeft zijn tijd’ het jubileumboek b.g.v. het 175-jarig bestaan 2011]
Oorspronkelijke publicatiedatum: 11 mei 2022 (nr. 111)
* Groepsfoto Zusters van Liefde in habijt. Omdat er mogelijk nog auteursrecht op de foto berust, wordt deze hier niet getoond.