Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
De rampzalige gevolgen van de Tweede Wereldoorlog m.b.t. Schijndel zijn uitvoerig beschreven in de publicatie over de granaatweken tussen 17 september en 23 oktober 1944. Veel Schijndelaren kennen deze publicatie en enige tijd geleden is ook in het Spectrum een film vertoond over dat oorlogsverleden.
In deze column wil ik de geïnteresseerde dorpsbewoners confronteren met een archiefbestand dat louter gaat over het herstel van de schade en de wederopbouw na alle vernielingen. Het is een archief dat compleet bewaard is en waar alle Schijndelse families die slachtoffer zijn geweest van al dat brute oorlogsgeweld, bombardementen, granaatinslagen, verwoestingen e.d. met naam en toenaam worden vermeld, inclusief wijk en huisnummer. Misschien zijn er geïnteresseerden die serieuze belangstelling hebben voor alles wat met de wederopbouw te maken heeft.
Dit archiefbestand is te vinden in het Brabants Historisch Informatie Centrum aan de Citadel te ’s-Hertogenbosch en is héél gemakkelijk toegankelijk voor iedereen! Volgens de beschrijving omvat het 830 archiefstukken, 91 gedigitaliseerd en in totaal 2015 bestanden. In de inleiding tref je een historisch overzicht aan t.a.v. de bevrijding van Schijndel en memoreert men aan de corridor, parachutisten, het Schijndelse vliegveld, de ontruiming van Wijbosch, de artillerieduels, Highland-division, Desertrat-division, de ruim 300 beschadigde huizen en andere gebouwen zoals bv. de brand in het gemeentehuis.
In het acht meter lange wederopbouwarchief kent men een uitgebreide collectie dossiers, onderverdeeld op basis van een alfabetische straatnamenlijst met tevens tal van huiseigenaren en een 27-tal algemene wederopbouwdossiers met o.a. informatie over brandweermateriaal, brandspuithuisje, elektriciteitsnet en transformatorhuisje, schade aan openbare wegen, de houten woningen bekend als Oostenrijkse woningen, herbebossing en beplantingen en tenslotte een lijst van arbeiders en ploegwerkers. Kortom….een super interessant archiefbestand en kennis van oud schrift hoef je niet te hebben. Interessante historische informatie voor praktisch elke huidige Schijndelse familie. Ik zou zeggen…..ga je gang!
In dit verband heb ik ter illustratie de stukken eens bekeken van schaderapporten en rekeningen, ingediend door de Zusters van Liefde en de cruciale informatie daar uit gehaald waarbij soms sprake is van bouwtekeningen.
Onder de categorie ‘herstel oorlogs- en bezettingsschade’ trof ik buiten diverse bouwtekeningen ook mappen aan waarin een volledig bestek was terug te vinden van de hand van architect Ch. J. van Liempd, financiële regelingen, adres en kadastraal nummer en perceelsnummer, materiaallijsten o.a. van aannemer Schellekens, berekeningen door schildersbedrijf Herman Bos, verwarmingsinstallaties van Wolter & Drost, gedetailleerde rekeningen van diverse andere firma’s, zowel m.b.t. huizen als schoolgebouwen van de congregatie. Zeer indrukwekkend was het dossier van het moederhuis met omliggende scholen, kapel, rectoraat en bedrijfsruimten. Dat geldt ook voor de dossiermap van het nieuwe Barbaraklooster. Uit de stukken van Wijbosch bleek dat men zich destijds tijdelijk bediend heeft van een noodschool. Bij de oudere generatie Schijndelaren zal her en der wel de nodige herkenning opduiken.
Al met al ‘kaasje’ voor de liefhebber!
Bron: BHIC toegang 5178 Bureau wederopbouw 1946-1965 – dossiers 41.3, 41.4, 41.5, 42.2, 55.3, 55.5, 83.1, 83.2, 100.2 en nr. 192.
Oorspronkelijke publicatiedatum: 12 april 2023 (nr. 130)