Al rond 1400 vinden we ‘Pas Bogaard’ in het Bosch Protocol. In al de voorbijgaande jaren heeft het slot diversen eigenaren gekend zoals Juffrouw Adriana van Dobbelsteen weduwe van Jonker van Halmale. In een testament rond 1549 werd het slot omschreven als een omgraven stenen huizingen, schuur, brouwhuis, met gronden, hof, boomgaard met alle rechten en toebehoren, liggende met een brug over de Dommelstroom.
Latere eigenaren
Na de Munstersche Vrede in het jaar 1648 resideerde Jonker Cornelus Proeninx gezegd van Deventer, als Kwartierschout van Peelland op ‘Pas-Bogaard’. Overgegaan tot den Protestantse kerk werd hij een bittere vervolger tegen de uitoefening van den Katholijken godsdienst. De kerken werden ingenomen door Hervormden en de geestelijken werden verjaagd.
Later kocht Izaack van Battem rentmeester der Geestelijke goederen ‘Pas-Bogaard’. Zijn weduwe bleef op het kasteel wonen. Na haar dood komt het kasteel in handen van de Jonker Michiel Anthony de Jeger. In de huizenlijsten komen onder andere de volgende eigenaren voor:- in 1781 de kinderen van de heer F. Baron de Laer; in 1786 de heer Henricus Josephus Robinet de Villeval; in 1791 de heer A. H. de Lauwere en rond 1800 Godefridus Coppens.
Een drama in 1797
Het gebeurde op een zondag, 3 december 1797 rond het middaguur, toen de getuigen met anderen uit de Roomse kerk op weg naar huis wandelden. Onder hen bevond zich ook Anton van Hest, deze passeerde tegelijk met de anderen de brug over de Dommel gelegen bij het Adellijke huis ‘Pas-Bogaard’. Hem overkwam toen het ongeluk, omdat de brug zonder leuningen was en den planken los en ongeregeld er overheen lagen, om op het einde van een plank te trappen zodat deze opsloeg en is Anton, die men geen helpende hand kon bieden, in de Dommel gevallen en in het bijzijn van een aantal mensen verdronken.
1810: Klacht over het kerkpad
Voor de leden van het Gemeentebestuur van Sint-Oedenrode verklaarde Aard van de Mosselaer, oud vijf en zeventig jaren, gedurende zijn leven binnen deze plaats woonachtig en sedert 1766 tot 1792 op de neerhuizinge van ‘Pas-Bogaard’ gewoond te hebben. Thans in eigendom en bewoond door Godefridus Coppens, waar hij als huurder van genoemde huizingen en aanhorige landerijen het bedrijf van boer uitoefende en zo zijn kost won. In totaal 18 inwoners, allen van eer en staande te goeder naam en faam, gaven hun getuigenis. Zij verklaarden toen dat zij vele keren, sedert 33 à 34 jaar, altijd bij goedvinden alleen of in gezelschap, de brug gelegen over de Dommel nabij het goed ‘Pas Bogaert’ mochten gebruiken. Nooit is hen ooit in die tijd die passage belet geworden. Door hen is wel opgemerkt dat door een grote passage van andere voetgangers, de brug dermate onbruikbaar is geraakt zodat de hele passage is afgesloten. Zij allen hadden niets gehoord van een verbod of afsluiting en dat de brug nu onbruikbaar was als een vrij voet- en kerkpad richting de schuurkerk in de Emausstraat. De burgemeester of 'maire' heeft Coppens toen op de hoogte gebracht. Deze gaf tot antwoord niet te weten wat te doen met de passage en het nog op een beloop te laten.
Afgebroken
Door de nazaten van Godefridus Coppens, paardsnijder, werd ‘Pas Bogaert’ afgebroken. Op de kadasterkaart van 1832 vinden we alleen de naam nog terug.
Bronnen
BHIC, Schepenbank Sint-Oedenrode 7636
Foto Harry van Kuijk
Adriaan Brock (1775-1834), Beschriiving der Vrijheid Sint-Oedenrode deel 2 p. 46-49
De Rooise slotjes of: verdwenen kastelen (website BHIC)
De tekst van dit artikel is gepubliceerd onder een CC BY-SA 4.0-licentie (opent in een nieuw tabblad). Voor de illustraties geldt de licentie die in het bijschrift is vermeld.