'Pesjonkelen' is het sparen van aflaten en die verzilveren om het verblijf van een persoon in het vagevuur te verkorten. Pesjonkelen is een gebruik van de rooms-katholieke kerk ten tijde van het rijke roomse leven. Op Allerzielen, 2 november, gingen we 's middags pesjonkelen in plaats van naar het lof.
Dat betekende dat we naar de kerk gingen, daar zes maal het Onze Vader, het Weesgegroet en het Ere zij onze vader baden, dan de kerk verlieten en vervolgens het kerkgebouw opnieuw betraden. Hiermee waren telkens honderd aflaten verdiend.
Met de verdiende aflaten had men 'bonuspunten' gespaard die online verzilverd werden. Het verkortte de duur van een persoon in het vagevuur, je kocht iemand vrij uit het verblijf in de helse hitte.
Als kind nam vader mij mee naar de kerk om te gaan pesjonkelen. Hij plaatste mij rechts in de staties; de bankjes geplaatst langs de kruiswegstaties. 'Blijf jij hier maar zitten' en legde zijn pet in het kerkbankje naast mij neer. Na voor mij - te lange afwezigheid van vader - dacht ik dat hij naar huis vertrokken was, mij alleen achterlatend. Ik pakte zijn pet en vertrok. Buiten trof ik hem buurtend aan. Hij stuurde mij weer terug het gebedshuis in. Terug in de bankjes bedacht ik me dat ik beter via een andere uitgang het hazenpad had kunnen kiezen.
Toen we jaren later op Allerzielen naar de kerk gingen, inmiddels zonder begeleiding, maakten we een half uur vol. Dat was de tijd dat het Heilig Lof duurde. We baden enkele aflaten en hadden daarna een half uur voor het bezoek aan graven van Grutje (een tante) en ons Gientje op het kerkhof.
Gientje, net negende van de tien kinderen, was kort na de geboorte gestorven. Gelukkig levend gedoopt, en daarom op het kerkhof 'binnen de Buukeheg' begraven.
Later bekeek ik de voorgevel van de kloosterkapel van de Birgittinessen in Uden, door ons de auw nonnen genoemd. Er staat een afbeelding van het vagevuur. Ik kende het uit mijn jeugdjaren, en stond versteld dat de enorme haargroei van de 'lijders' in de vlammenzee niet verschroeid waren.
In Veghel is zo'n zelfde voorstelling op het kerkhof onder de Louteringsberg, hier reiken de vlammen niet zo'n grote hoogte. De laatste afbeelding bezocht ik afgelopen jaar, maar ook ongeveer zeventig jaar eerder in de jaren veertig met moeke en Marinus. Toen reizend per trein vanuit Uden.
