Direct naar de inhoud

Let op! Dit is de beta website van BHIC. Reacties die je hier achterlaat, gaan verloren na officiële livegang.

Terug naar overzichtOverzicht
Scheepswerf van Bram Boer te Bergen op Zoom inspireert kunstenaars

Scheepswerf van Bram Boer te Bergen op Zoom inspireert kunstenaars

Willem Kruf

6 december 2023

Bijgewerkt op 22 januari 2024

Rond 1959 mag de schrijver als kulleke met zijn oudste broer vanuit Nieuw-Borgvliet op zijn eigen fietsje mee om bij de buitensteiger aan de haveningang anjovis te halen. Herinnering aan die tijd en het fraaie gebied ontstaat als hij de verhalen "De scheepswerf van Bram Boer ” van Hans Jordans en "Tekening van de scheepswerf van Bram Boer” van Piet Bruijns leest .

Verteller, maar ook schilder en tekenaar, Piet Bruijns schrijft meer, ook ludieke, verhalen rond de oude haven. Gelukkig voorziet hij zijn verhalen van fraaie tekeningen. De drie andere verhalen van Piet zijn “Waterpioniers, de voorgeschiedenis van de zeeverkenners” en ”Aan lagerwal in Bergen op Zoom”.

In 1964 worden de pitoreske omgeving en scheepswerf opgeofferd bij de aanleg van de nieuwe Theodorushaven. Landmeetkundige Sjaak Janse heeft de ligging van de verdwenen scheepswerf ingetekend op een actuele plattegrond bij het verhaal Tekening van de scheepswerf van Bram Boer van Piet Bruijns.

Vestiging van H. Essers Transport en Logistiek in Bergen op Zoom. De werf van Bram Boer lag rechts op deze foto  (© fa. H. Essers, 2023)
Vestiging van H. Essers Transport en Logistiek in Bergen op Zoom. De werf van Bram Boer lag rechts op deze foto  (© fa. H. Essers (opent in een nieuw tabblad), 2023)

De werf en kunstenaars

Door toedoen van Sjaak en de verhalen van Hans en Piet is schrijver gaan netwerken om na te gaan of de nostalgische werf en omgeving ook aandacht krijgt van kunstenaars. Na ruim twee jaar staat de teller op dertien, waarvan enkelen de werf en omgeving meerdere keren aan papier of doek toevertrouwen.

De werf op schilderij op basis van een foto

De achterzijde van een jubileumboek van Watersportvereniging De Schelde wordt gesierd met een foto van de werf naast de uitwateringssluisje van rivier De Zoom.  Op de foto staat scheepstimmerman Bram Boer op de voorgrond tweede van rechts met de handen op zijn heupen.

De werf en het uitwateringssluisje (bron: Jubileumboek WSV De Schelde)
De werf en het uitwateringssluisje (bron: Jubileumboek WSV De Schelde)

Deze foto is de basis voor drie schilderijen aan de hand van W. Luijks in 1990,  T. Kommer of Rommer en Peter Christ. Eind 2023 bevindt zich één exemplaar in het Kringloopwarenhuis te Roosendaal en de twee anderen in twee woningen in Bergen op Zoom.

De andere bekendere schilders en tekenaars

Johannes Antonius van der Kreek, geboren 17 februari 1889 en overleden op 18 december 1954, schildert de werf. Het doek hangt in een woning in Bergen op Zoom. Omdat Jan nog geen 70 jaar overleden is kan wegens eventuele claim van auteursrecht door nazaten het doek niet worden getoond. Op het kleurrijke schilderij staat van dichtbij met zicht op achter- en zijkant van een zwarte schuur zoals op bovenstaande foto. Zichtbaar zijn de ramen aan de zijkant en voor de schuur ligt een bruine boot op steunpalen. Aan de rechterkant van het schilderij staan de stenen palen van het pad waarlangs men naar de Rijtuigweg gaat.

Het werk van Jef Hout (© erven Jef Hout)
Het werk van Jef Hout (© erven Jef Hout)

Eveneens kleurrijk zet Jan Baartmans, geboren 27 november 1898 en overleden op 25 mei 1968, de werf op doek.

Ook kunstenaar Jef Hout, geboren op 25 juni 1901 en overleden in 1976, maakt meerdere werken in het gebied. Eén van de werken hangt zichtbaar voor bezoekers in het café van Jan Krijnen op de Dubbelstraat in Bergen op Zoom.

Een andere bekende naam is Willem van Dort senior, geboren geboren 5 augustus 1890 en overleden op 1 januari 1962. Hij schildert richting de Sint Antoniusmolen aan de Halsterseweg. Zijn woning ligt achter de molen op de Jankenberg. Het schilderij is in familiebezit.

De werf en de Antoniusmolen (© Willem van Dort sr.)
De werf en de Antoniusmolen (© erven Willem van Dort sr.)

Ook zijn zoon Willem van Dort junior, geboren 9 januari 1905 en overleden 12 maart 1996, zet het zelfde gebied weg in tekeningen.

De werf van Bram Boer (© erven Leonard Imandt)
De werf van Bram Boer (© erven Leonard Gustaaf Imandt)

De werf ontsnapt evenmin aan de aandacht van schilder Leonard Gustaaf Imandt, geboren 5 augustus 1890, overleden op 1 januari 1962. Een kleindochter beheert de website https://leonardimandt.gallery (opent in een nieuw tabblad) met levensbeschrijving en vele werken van Leonard over uiteenlopende onderwerpen, maar ook dit werk bij de werf van Bram Boer.

De oud-tekenleraar van schrijver Fons Gieles, geboren in 1924 en overleden in 1995, leeft zich rond 1935 – 1940(?) als kunstenaar uit In het gebied van de buitenhaven met dit als resultaat. De werf Bram Boer gezien vanaf de Shellsteiger. Meer werk van Fons is te zien op de website http://www.fonsgieles.nl (opent in een nieuw tabblad).

De werf van Bram Boer, gezien van de Shell-steiger (© erven Fons Gieles)
De werf van Bram Boer, gezien van de Shell-steiger (© erven Fons Gieles)

Ook schilder, tekenaar en verteller Piet Bruijns kijkt uit over de buitensteiger of Shell-steiger.

De oude jachthaven (© Piet Bruijns)
De oude jachthaven (© Piet Bruijns)

In een huiskamer in Bergen op Zoom hangt een pentekening van Cees van der Burght. Deze bekende kunstenaar heeft in Vlissingen gewoond. Hij overlijdt op 16 augustus 2015 op 84-jarige leeftijd. Meer over hem weten? Bezoek https://www.zeeuwseankers.nl/verhaal/de-bezetting-verbeeld (opent in een nieuw tabblad).

Deze prachtige pentekening is gemaakt in 1960 vanaf de werf van Bram Boer met de blik richting het zuiden, naar de Kop van ’t Hoofd. Op de achtergrond is ook het gebouw van gieterij De Holland te zien is en op de voorgrond de steiger van watersportvereniging De Schelde, die anno 2024 nog steeds bestaat in Bergen op Zoom.

Cees van der Burght, Zicht op de scheepswerf van Bram Boer (© Sjaak Janse. Het werk bevindt zich in het Zeeuws Maritiem MuZEEum in Vlissingen)
Cees van der Burght, Zicht op de scheepswerf van Bram Boer (Eigendom Sjaak Janse. )
 Haven Bergen op Zoom (© Piet Bruijns)
 Haven Bergen op Zoom (© Piet Bruijns)

Deze fraaie aquarel van Piet Bruijns toont het gebied vanaf vrijwel het zelfde gezichtspunt.

De Waterschans en Kop van ‘t Hoofd

Enkele van voormelde kunstenaars maken ook werk van het gebied richting en bij de Kop van ’t Hoofd, de waterschans. De dijk bij de Waterschans is bijvoorbeeld ook vastgelegd door schilder en verzetsman Albert van de Laarschot (opent in een nieuw tabblad), geboren 13 juli 1881 en overleden op 1 februari 1945.

Overigens heeft Leonard Gustaaf Imandt, zo laat de eerder genoemde website https://leonardimandt.gallery zien, bijzondere interesse voor de vaargeul van de haven naar de Oosterschelde langs de dijk.

De vaargeul van de haven naar de Oosterschelde langs de dijk (Albert van de Laarschot, beschikbaar gesteld via Max Engelman)
De vaargeul van de haven naar de Oosterschelde langs de dijk (Albert van de Laarschot, beschikbaar gesteld via Max Engelman)

Tot slot

Met dit verhaal hoopt de schrijver een memorabel en pittoresk gebied weer onder de aandacht te brengen met vastleggen voor de toekomst. Dank gaat uit naar al degenen die hebben bijdragen aan het mogelijk maken van dit overzicht.

Reacties

Reacties laden…

Feedback geven

Wat vind je van deze pagina? We horen graag wat beter kan.

0 van 300 tekens gebruikt

Deel geen gevoelige gegevens, zoals je BSN, adres, telefoonnummer of medische informatie.