Om wat voor reden dan ook, iemand moet in 1721 heel boos geweest zijn op J. van Laar, de secretaris van de schepenbank van Berghem. Boos genoeg om zijn huis te beschieten.
Een aanslag
In de nacht van 25 op 26 oktober 1721 klopt er iemand hard op de deur en de vensters van het huis van de secretaris. Ook riep hij “Heij Heij”, volgens de vrouw van Van Laar. En als zij terugroept: “Wat wildt gij off moet gij hebben ik kan u niet verstaan want den hondt die blaft soo,” antwoordt hij: “Hoo hoo monju ofte mort Dieu ik sal u doodtschieten al was er geen mens in de werelt.” Daarop volgt een schot hagel, waardoor twee ruiten boven de deur aan diggelen gaan. En in de muur zitten de gaten die de hagel daar geslagen heeft.
Dat is voldoende reden voor Lindert Jacop Alaerts, Cornelis Jacobs en Hendrick Toonissen, schepenen van Berghem, om de 26e meteen de schade te gaan opnemen en getuigen te horen, ook al is het zondag. De getuigenis van de vrouw staat hierboven al beschreven. De secretaris zelf heeft het geklop door het geblaf van de hond nauwelijks gehoord, zo zegt hij, maar wel het geroep van zijn vrouw en de antwoorden van de dader. Bovendien heeft hij een snaphaan of ander vuurwapen horen ketsen en ook het opnieuw spannen van de haan en het schot door de ruiten was hem niet ontgaan.
De andere getuigen weten niet veel toe te voegen. Nicht Helene de Boij kan alleen het verhaal van de vrouw des huizes bevestigen. Knecht Jan Ackerman heeft wel wat gehoord, maar weet verder niet wat er gebeurd is. En Maria Jan Herculens, de meid, was juist naar bed gegaan, toch sliep ze al en heeft er niets van gemerkt.
De bedreiging
Maar daags daarop, op 28 oktober, is zij de eerste die de buitendeur openmaakt. En daar een “planktie of berdetie” vindt dat er ’s nacht was neergezet. Met krijt staat er op geschreven: "secretaris maak het wel met de gemeijnt in kort, off wij sullen u doodt schieten en de scheepens. Mortem morietur.” Dat laatste woord is lastig te lezen, maar het is Latijn en betekent zoiets als “Hij zal de dood sterven.” En op de andere kant: “Voor saat malkanderen wel in kort secretaris secretaris (!).” Nog dezelfde dag legt Maria daarover een verklaring af voor de schepenen.
Wat het conflict inhield wordt uit deze verklaringen jammer genoeg niet duidelijk. Zou secretaris Van Laar het inderdaad snel hebben opgelost, zoals de dader eiste? Of heeft die toch maar van zijn plannen afgezien? Duidelijk is in ieder geval wel, dat de secretaris nog jaren later aan het werk was. Een snel onderzoek lijkt aan te geven dat hij op 15 november 1733 zijn laatste akte in het Protocol van diverse akten van de Berghemse schepenbank heeft ondertekend.
Met dank aan Adriaan van den Akker voor de tip en Anton Schuttelaars voor het meelezen en vertalen van de Latijnse woorden.
Bronnen
BHIC, toegang 7350 Schepenbank Berghem, 1656 – 1810, inv. nr. 51, scanpagina’s 171-176
BHIC, toegang 7350 Schepenbank Berghem, 1656 – 1810, inv. nr. 53, scanpagina 44