Een buurtschap dat deel uitmaakt van het dorp Nistelrode staat bekend als ‘Kleinwijk’. Nu is het bijna volgebouwd maar zo’n 80 jaar geleden lagen her en der boerderijen aan zandwegen die uitmondden op ‘Vorssel’ en ‘Schaijkse Hei’. Relatief hogere zandgronden gesitueerd tussen de moerassige Maasvallei en De Peel. In de winter had dit zo zijn voordeel zeker als aangelegde voedselvoorraden toereikend waren voor mens en dier om die jaarlijks terugkerende zware periode te doorstaan.
Op het einde van de oorlogsjaren vielen de ogen van geallieerde krijgsheren op deze uithoek. Het front had zich in deze contreien gestabiliseerd en bij de haastige aanleg van hulpvliegvelden kwamen tekortkomingen te voorschijn. Die veranderden snel in modderpoelen en raakten zo onbruikbaar. Een hogere zandgrond bleek noodzakelijk en die werd aangetroffen onder Kleinwijk.
Medio november 1944 begon de aanleg door een Brits vliegveldconstructie team uitgerust met materieel – o.a. bulldozers - door omwonenden beschouwd als buitenaardse monsters. Dit team zal onderdak hebben gevonden in de verlaten houten barakken van de Nederlandse Arbeidsdienst. Eerder vermeldde ik dat vluchtelingen uit Groesbeek hier twee nachten hadden doorgebracht. De volgende gasten waren Amerikaanse parachutisten van de 82 US Airborne Divisie die vanaf 17 september 1944 in het Rijk van Nijmegen dagelijks een stevige strijd voerden. Canadezen losten hen af om hen in staat te stellen zich in België te hergroeperen. Zij bivakkeerden gedurende enkele dagen - vanaf 13 november - in tenten in het gebied van stuifzandduintjes tussen Oss en Heesch en die uitliepen tot in Vorssel. Mogelijk logeerde de hogere leiding in die barakken. Zij maskeerden hun aanwezigheid door het gerucht te verspreiden dat het hier ging om bewoners uit de beruchte Amerikaanse Sing Sing gevangenis.
Dit tijdelijk ‘Advanced Landing Field’ kreeg de code B.88 Heesch, het 88e Britse vliegveld op het Continent waarop oorlogsvliegtuigen van de RAF waren gestationeerd met als doel hun grondtroepen bij de frontlijn te ondersteunen. Eén landingsbaan werd aangelegd met een lengte van ongeveer 1000 meter dat parallel liep met de Zevenbergseweg en ten oosten daarvan lag gesitueerd. De verharding van het banenstelsel en de opstelplaatsen voor de eenmotorige jachtvliegtuigen van het type ‘Spitfire’ bestond uit langwerpige geperforeerde in elkaar te haken stalen matten. Over de verrichtingen van deze Canadese luchtmacht – 126 RCAF Wing – werd in het verleden al aandacht gewijd in de vorm van boeken, historische artikelen, lezingen en tentoonstellingen. Dit functioneerde van 6 december 1944 tot 18 april 1945 toen deze Wing opschoof richting Duitsland. Kort daarna zullen die matten zijn verwijderd en mogelijk hergebruikt op de vliegvelden Twenthe en Schiphol; een desolate vlakte achterlatend.
Eén gerucht doet nog de ronde in Nistelrode. Halverwege die landingsbaan stond een simpel gebouwtje met een schuin aflopend dak. Mogelijk deed dat dienst voor de luchtverkeerleiding. Na het vertrek zou het zelfs voor korte tijd als noodwoning hebben gediend. Helaas, op geen enkele foto van Canadese veteranen kon ik dit ontwaren. Maar recentelijk dicht bij huis lag de oplossing. Ik scrolde door de fotosite van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) en trof daar een wat mistige foto aan. Het centrale deel wat uitvergroot en met behulp van de ‘schaduw knop’ de najaar mist wat doen opklaren. De karakteristieken van de opzettelijk gemutileerde ‘witte molen’, links op de foto, op Kleinwijk kwamen bij deze bewerking tevoorschijn maar ook dat bedoelde gebouwtje wat u rechts op de foto aantreft boven de rij gedumpte legervrachtwagens. Ook de ‘zwarte molen’ uit dit buurtschap zou op identieke wijze van twee wieken zijn ontdaan - de rechtopstaande wiek zou vliegtuigen in de landing hinderen - . Helaas, daar heb ik nooit een foto van gezien.
Dit artikel verscheen oorspronkelijk in De MooiBernhezekrant, d.d. 20 november 2024, p. 22.
De foto is op hoge resolutie te bekijken via deze link.
