Het beroep van bierbrouwer en herbergier is over een periode van 200 jaar en vijf generaties lang in de familie Arts doorgegeven. Eerst in herberg de Zwaan in Sint Anthonis. Later in Heesch bij brouwerij de Drie Leliën en café het Tramstation. In deze tak van de familie Arts waren de beroepen rondom het graan goed zichtbaar. Naast landbouwer waren ze ook molenaar, bierbrouwer, herbergier, caféhouder en tapper.
In Sint Anthonis
Peter Arts (1717-1789) trouwt in 1748 met Maria Willems. Haar opa Egbert Jordens is herbergier en brouwer in Sint Anthonis. Hij heeft een ‘stookhuijs met twee ketels’ en volgens het schattingsregister van 1720 betaalt Egbert ‘6 guldens, 6 stuivers en 6 duiten’ belasting voor een perceel waar herberg de Zwaan op staat. Vanaf 1748 woont zijn kleindochter Maria met haar man Peter Arts in de herberg. Naast de herberg hebben Peter en Maria hier een bierbrouwerij en een boerderij met weilanden, akkerbouwland en bos. Herberg de Zwaan staat op de pentekening van Josua de Grave uit 1675 links van de kerk en de bomen, schuin achter de boerenwoning.
Hendrik Arts (1757-1840), een zoon van Peter en Maria, neemt de herberg na het overlijden van zijn vader in 1789 over. Net als zijn vader is hij dus landbouwer, bierbrouwer en herbergier. Daarnaast wordt Hendrik in 1800 schout van Sint Anthonis. In zijn herberg houdt de schepenbank ook haar zittingen. Hendrik verbouwt dus zijn eigen graan, waar hij zijn eigen bier van brouwt, dat hij schenkt in zijn eigen herberg en vervolgens zelf opdrinkt na de raadsvergaderingen.
Gerardus Arts (1809-1881), een zoon van Hendrik, neemt op zijn beurt herberg de Zwaan van zijn vader over na zijn overlijden in 1840. De herberg gaat later over naar Gerardus zijn dochter Maria Arts en haar man Jan Willem Kaal en staat dan bekend als ‘café Kaal’. Het gebouw is daarna in gebruik als ‘dancing Bos’ en daarna als gemeentehuis. Maar ook dit is weer verleden tijd.
In Heesch
Gerardus zijn oudste zoon Henricus Arts (1850-1899) groeit op in de Zwaan. Hij trouwt in 1882 met de weduwe Petronella van der Putten uit Heesch. Ze heeft daar een zoontje van vijf jaar en….. een herberg en brouwerij De Drie Leliën. Henricus neemt dus niet het bedrijf van zijn vader over (dat doet zijn zus Maria Arts) maar via de brouwerij van zijn vrouw blijft hij wel ‘in het vak’. Deze brouwerij in het centrum van Heesch heette al De Drie Leliën sinds het eind van de 17e eeuw. In 1752 huurt Christiaan Godschalks hier een ‘huijs en brouwerije’ tegen een vergoeding van ‘jaerlijx twee hondert en vijftig guldens vrije gelt, een vet verken van omtrent een hondert en vijftig pont, een pot boter van omtrent seventig pont, twee tonnen maarts bier en ander bier soo veel als sij tot haer gerief noodig zal hebben’.
Na het overlijden van Henricus wil Petronella de brouwerij in 1899 verkopen maar er zijn geen belangstellenden ook al was het een ‘van ouds gunstig bekende’ brouwerij en stonden ze erom bekend ‘goei bier’ te brouwen. De vele kleine dorpsbrouwerijen hebben te veel concurrentie van de inmiddels veel grotere landelijke brouwerijen. In 1906 wordt het gebouw gekocht door de Boerenbond. Later wordt het een PTT kantoor en nu staat er een appartementencomplex genaamd De Drie Leliën. Sinds een jaar of tien is er in het dorp bij de kaasspeciaalzaak weer bier te koop met de naam ‘De 3 Leliën’. Maar dat wordt gebrouwen door brouwerij Muifel in Oss.
In 1904 erft Petronella een café en herberg net ten oosten van Heesch. Oorspronkelijk was deze herberg gebouwd in 1828 in opdracht van Christina van Erp, dochter van de bierbrouwer en herbergier Ruth van Erp (tevens burgemeester van Heesch). Het café ligt precies op het kruispunt van de belangrijke wegen van Oss naar Uden en die van Den Bosch naar Nijmegen. Vanaf 1885 was Heesch opgenomen op de tramroute van Veghel naar Oss. Het café was tegelijkertijd een tramstation en het heette dan ook café Het Tramstation. Op het bord boven de deur stond Wed. H.G. Arts - vergunning.
Willem Arts (1883-1946), een zoon van Henricus en Petronella, werkt als jongeman in de graanmaalderij die naast de herberg staat. In 1929 trouwt hij met Grada Janssen en in dat jaar worden zij ook de nieuwe eigenaar van café Het Tramstation. Daarnaast is Willem de molenaar van molen Zeldenrust. In 1937 laat Willem het café op dezelfde plaats opnieuw bouwen. De naam verandert in café ’t Kruispunt.
Twee jaar later op vrijdag 13 oktober 1939 wordt het café bezocht door koningin Wilhelmina. Een verslaggever van de Bossche regionale krant schrijft de dag erna dat hij ‘ergens’ in Noord-Brabant aan een kruispunt van belangrijke verkeerwegen stond te wachten op een troependefilé dat de koningin zou bijwonen en dat het landsbelang verbiedt te melden waar wij stonden en met welke eenheden wij van doen hadden. De Koningin is o.a. vergezeld door de opperbevelhebber generaal Reynders, majoor Feenstra en burgemeester Offermans.
