Mijn grootvader was bakker en werkte tijdens de Tweede Wereldoorlog voor zijn vader in diens bakkerij op Hoogstraat 30 in Sint-Michielsgestel, het pand waar al sinds midden jaren ’70 een dierenartspraktijk zit. Het was pas in de jaren ’50 dat het automobiel de nieuwe methode van brood thuisbezorgen werd.
Tot die tijd werd dat nog met paard en kar gedaan door mijn overgrootvader, of met fiets met broodmand door mijn grootvader - weer of geen weer. Mijn moeder: “Je overgrootvader had een paard dat een koets trok waarmee hij het brood bezorgde bij klanten in Sint-Michielsgestel, Gemonde en Halder. Dat paard kende de bezorgroutes. Als opa klaar was met het bezorgen van brood deed hij altijd een tukje op de bok van de koets. Het paard wandelde dan uit zichzelf naar huis.
Toen hij een auto kocht voor de bezorging en het paard niet meer nodig was, werd het verkocht. Dat paard had hij ooit op een woonwagenkamp gekocht en was nogal wild. Het had streken en was over het algemeen niet te vertrouwen, maar opa kon er alles mee. De chauffeur van de vrachtwagen die het op kwam halen, kreeg het paard niet de plank van de vrachtwagen op. “Kom maar” zei opa, en het paard wandelde toen de plank op en de vrachtwagen in. Toen legde het paard het hoofd op opa, alsof het aanvoelde dat het een afscheid was. Als opa dat vertelde begon hij altijd te huilen. Hij had dat paard natuurlijk gewoon moeten houden op de Hoogstraat - ze hadden daar genoeg weiland.
Je grootvader bezorgde het brood met een fiets met zo’n enorme broodmand voorop. Die fiets was een doortrapper, zonder terugtraprem. Volgens mij zaten er ook geen handremmen op. Als kind wilde ik altijd mee naar de bakkerij. Als hij me dan meenam vanuit Vught naar de bakkerij in Sint-Michielsgestel, zette hij me voor in de broodmand en slingerde hij expres met zijn fiets dicht langs bomen om de rit spannender voor me te maken.”
Het moet in de laatste jaren van de oorlog zijn geweest, dat mijn grootvader met zijn fiets zijn ronde maakte en ergens bij een boerderij buiten Sint-Michielsgestel aankwam. “Bakker, wil je een stukje konijn?” vroeg een van zijn boeren klanten.
Mijn grootvader vertelde: “Ik zei, ‘da’s goed’ en parkeerde mijn fiets. Nadat we uitgegeten waren, vroegen ze me ‘weet je wat je hebt gegeten?’ ‘Ik vermoed de kat’, zei ik. Dat bleek juist en ik werd vervolgens gevraagd hoe ik dat wist. Ik redeneerde simpel dat in die laatste oorlogsjaren echt niemand nog konijnen had, want er was een tekort aan vlees. En ik had, toen ik mijn fiets parkeerde, buiten een gestroopt kattenvel te drogen zien hangen. Vroeger gooiden ze niets weg - alles was te gebruiken! Het smaakte trouwens prima. Konijn is niet van kat te onderscheiden. Dat is de reden dat, als je geslacht konijn koopt, slagers er tenminste één pootje aan moeten laten zitten, zodat je zeker weet dat je werkelijk konijn krijgt.”
Parool-journalist Paul Arnoldussen, die intensief studie maakte van het leven van de kat in oorlogstijd (opent in een nieuw tabblad), bevestigt mijn grootvaders relaas: “Katten hadden in 1940-1945 meestal niet het knuffelgehalte van het ogenblik... Ze behoorden tot de ‘nuttige huisdieren’: ze moesten vooral muizen vangen. In de oorlog bleken ze nog een eigenschap te hebben: ze smaakten als konijn.”
