Na de bevrijding van Brabant oktober-november 1944 was de oorlog voor de Brabanders beslist niet over. Bij mijn grootouders waren, net als bij vele Vughtenaren, van november 1944 tot begin februari 1945 Canadese soldaten ingekwartierd. En in december 1944 was er plots een nieuwe verschrikking: V1’s.
Mijn grootmoeder: “nadat we al bevrijd waren hoorde je vaak die V1’s (opent in een nieuw tabblad) overkomen, en soms kwamen ze naar beneden. Dat was beangstigend. In Vught zijn er verschillende neergestort en ontploft.”
Mijn grootvader: “V1’s kon je gemakkelijk herkennen door het zware bromgeluid van de motor. Zolang je dat geluid hoorde, was er niets aan de hand en wist je dat ze doorvlogen. Maar als het geluid plots hoger van toon werd, dan moest je onder de tafel duiken of een andere beschutting zoeken want het betekende dat ie vlug naar beneden kwam.”
Mijn grootouders vertelden dat die V1’s op weg waren naar Londen. Mijn grootouders vergisten zich echter in die bestemming. Niet Londen, maar Antwerpen was het doel. Brabanders die het hebben meegemaakt noemen heel vaak Londen. Door de gebrekkige informatie in die tijd was dit schijnbaar een algemeen misverstand dat bij die generatie heeft voortgeleefd.
De eerste V1’s werden in juni 1944 vanuit Frankrijk en West-Nederland inderdaad op Londen afgevuurd. Maar nadat de geallieerden de lanceerplatforms in Frankrijk hadden veroverd en die in West-Nederland hadden vernietigd, werden in december 1944 in Overijssel diverse nieuwe platforms in gebruik genomen. De V1’s gingen vandaar naar het bevrijde Antwerpen, met name de haven. Zoals de kaart hieronder laat zien, gingen al die vluchten richting Antwerpen over Brabant, met name Den Bosch en omstreken.
Kaart 1
De V1-vliegroutes vanuit West-Nederland naar Londen, en vanuit Oost-Nederland naar Antwerpen. Elke rode cirkel is een locatie waar in Nederland een V1 (of V2 voor elke oranje cirkel) voortijdig neerkwam. In totaal zo’n 2.200 locaties (opent in een nieuw tabblad).
V1’s die in Vught zijn neergekomen en ontploft (zie ook op de kaart hieronder):
24 januari 1945: V0492 kwam neer op 40 meter afstand van het huis van A. Verhagen te Kleine Gent 6 op 250 meter van de bebouwing van Vught. Tien personen raakten lichtgewond en één kind raakte zwaargewond. Eén huis werd compleet vernield.
25 februari 1945: V1083 kwam neer in het bos aan de Zonneweilaan op de hoek met Helvoirtse weg. Twee huizen werden compleet vernield. Twee andere huizen zwaar beschadigd. Veel glasschade in het dorp.
Diezelfde dag: V1084 kwam neer vlak bij de kruising bij de Middenweg. Twee soldaten en 11 burgers raakten lichtgewond. Drie huizen raakten zwaar beschadigd.
28 maart 1945: V1595 kwam neer in het buitengoed ‘Craayenstein’ vlakbij de Helvoirtseweg op circa 40 meter ten noorden van de weg Den Bosch – Tilburg. Twee lichtgewonden. Twee huizen ernstig beschadigd. De huizen in de omgeving hebben glas- en dakschade.
Kaart 2
V1-vliegroutes over Vught van Overijssel naar Antwerpen en locaties van neergestorte V1’s.
De kaart hieronder is een ingezoomde versie van de vorige kaart. Van 14 februari tot en met 29 maart 1945 (de laatste V1 lanceerdag) lag er een vliegroute precies over het huis van mijn grootouders (Geerstraat 11, nu Jan van Galenstraat 5).
