Aanleiding tot dit verhaal vormt de interesse van mevrouw Trix van der Zee, wonende in Bergen op Zoom, in de geschiedenis van haar directe voor familie als schippers. Zelf is zij geboren op het schip Catharina II, die op de onderstaande foto ligt in de oude binnenhaven van Bergen op Zoom met op achtergrond het Arsenaal.
Alvorens het te hebben over de familie Van der Zee in Bergen op Zoom lijkt het een idee te beginnen met wat voorvaders.
De familienaam oorspronkelijk Rykles en vanaf 1811 Van der Zee
Vóór 1811 is Rykles, een patroniem dat op verschillende wijzen wordt geschreven, in ieder geval zijn het turfschippers. In 1811 vindt Napoleon dat iedereen een achternaam moet hebben. De familie kiest voor de naam Van der Zee.
Gorredijk : de locatie van herkomst
Het Friese Gorredijk is de plaats van herkomst. Het gebied is de achtste grietenij in Friesland en wordt Opsterland genoemd. De grietmannen vormen het bestuur tot 1851, want dan wordt de Gemeentewet van Thorbecke ingevoerd. Dan worden de gemeenteraden en de colleges van burgemeester en wethouders de besturen.
De grietenij Opsterland omhelst veel veengronden en dus turfwinning. Het dorp, ook genoemd “den vlekke”, Gorredijk is door de turfwinning ontstaan. Door het centrum van Gorredijk loopt de Opsterlandse Compagnonsvaart. Een mooie vaart voor afvoer van turf naar het westen met de grote steden.
De familie nog in Gorredijk
Veen en turf zijn voor het gebied Opsterland een economische factor, dus ook voor de familie. Zo verkoopt een familielid in 1842 als veenbaas een turfschuur.
Maar dan de familielijn naar Bergen op Zoom. Gerrit Jacobs van der Zee, geboren in 1794, heeft in Gorredijk op 9 maart 1814 als schippersgezel, gesterkt door zijn vader, oud-schipper, Jacob Rykles van der Zee uit een erfenis het schuiteschip “de zes Gebroeders” gekocht. Drie dagen later trouwt hij met de vrouw die ook in de erfenis deelt. Hij kent als woonplaats Gorredijk in Friesland. Op enig moment vaart hij met het schip “de Drie Gebroeders”. Het echtpaar leeft op de boot en vaart ook naar Rotterdam met hun handel. Hun zoon Jacob Gerrits wordt daardoor geboren te Rotterdam op genoemde boot liggende in de Maas op 9 juli 1821. Gerrit Jacobs van der Zee overlijdt op 30 oktober 1859 te Rotterdam, zijnde geweest schipper.
Zoon Jacob Gerrets van der Zee trekt naar Sint Philipsland
Zoon Jacob Gerrits (Gerrets, volgens zijn geboorteakte) van der Zee, geboren dus te Rotterdam op 9 juli 1821, zijnde schipper, huwt Sint-Philipsland op 16 januari 1852 met Pieternella Cornelia de Ruijter uit die plaats. Hij wordt ingeschreven bij zijn schoonvader, geboren en gedoopt in Sint Philipsland in Zeeland. De vader van Pieternella is beurtschipper.
Huijbregt de Ruijter woont op huisnummer A 4 in het dorp. Op de inwonerslijst van huis A 4 komen twaalf schippersknechten voor en Jacob Gerrets van der Zee als schipper.
De weduwe van Huijbrecht de Ruijter verkoopt het huis in 1888 aan een derde. Huibrecht van der Zee zal dan al elders op het dorp wonen of dan gaan wonen.
Het schip van Jacob
In 1855 vernoemt Jacob de door hem gekochte boot naar zijn vrouw. Dus het tjalkschip heet Pieternella Cornelia. De naam komt terug in onderstaande akte.
Hij heeft geld geleend en de schuldeisers zijn de scheepstimmerman en grofsmid te Grouw
Jacob verlaat Sint Philipsland
Hij staat ingeschreven in Sint Philipsland tot 12 december 1881. Hij is daar hertrouwd en vertrekt naar Lemmer. Jacob overlijdt op 13 januari 1882 in Lemsterland. Jacob heeft uit het eerste huwelijk meerdere kinderen. Twee zonen, Gerrit en Huibrecht, worden schipper. Ook zij brengen weer schippers voort.
Zoon Gerrit, zijn zoon Jacob en diens zonen Ferdinand en Gerrit
Een zoon vaart heel Nederland rond, maar gaat via de Rijnvaart ook naar Duitsland. Deze zoon is Gerrit van der Zee. Hij wordt op 24 november 1855 te Rotterdam geboren en woont in Sint Philipsland ten tijde van zijn huwelijk met Rinske de Jong in Rohel, Schoterland, op 12 december 1875. Op 21 november 1878 met schip in Rohel ingeschreven. Op 10 januari 1882 vertrokken naar Heusden vanuit Schoterland. Gerrit krijgt een zoon Jacob van der Zee, geboren 13 april 1877 te Rohel (Schoterland), ouders wonende te Sint Philipsland. Rohel ligt tegen het Tjeukemeer in noordoostelijke richting. In 1907, wonende in Arnhem, vaart hij met het stalen sleepschip Hendrika. Na 1925 wordt het schip ook nog in 1933 gemeten.
Zoon Ferdinand, geboren 11 februari 1909 in Ruhrort (Duitsland), laat in 1939 de Ferntrans bouwen. Een gebeurtenis die in de pers volop aandacht krijgt. Het schip voldoet aan “alle moderne eischen”. Volgens het Rotterdamsch Nieuwsblad van maandag 28 augustus 1939 (opent in een nieuw tabblad) vaart het nieuwe schop 25 augustus 1939 Duitsland in. Zes dagen later breekt WO II uit. Dan eerste vaarbericht na de oorlog in Het Vrije Volk : democratisch-socialistisch dagblad op zaterdag 29 maart 1947 (opent in een nieuw tabblad). Het schip passeert op 28 maart Hansweert met als bestemming Basel.
Jacob overlijdt op 18 december 1946 aan de Havendijk te Zwartsluis op m.s. Ferntrans. Zijn zonen Gerrit en Ferdinand varen verder op de Rijnvaart met hun zaak in Mannheim tot 1990.
In 1963 wordt overigens een nieuwe Ferntrans gebouwd, een motortankschip.
Over zoon Huibrecht en zijn nageslacht, die via Halsteren in Bergen op Zoom terecht komt, lees je in deel 2