Het jaagpad was vroeger een pad waar de schipper of paarden een schip aan de jaaglijn vooruit trokken. Het vrachtschip had toen nog geen motor.
Als men vroeger de kost moest verdienen met vracht te vervoeren over het kanaal, dan kon men dat doen met een tjalk (klein vrachtscheepje) of een groter vrachtschip. Het grotere vrachtschip werd dan voortgetrokken met twee paarden, begeleid door een scheepsjongen die de paarden aanzetten om te lopen. Omdat bij een groot vrachtschip de jaaglijn langer is, is het schip gemakkelijker te besturen dan een kleine tjalk met vracht!
Een tjalk vervoerde meestal kleine hoeveelheden graan in zakken of turf en werd voortbewogen door de schipper zelf met een zeel (band) schuin over zijn schouder of over de borst. Door de jaaglijn die aan de mast van het schip vastzat, werd het scheepje voortgetrokken. Zijn vrouw stond dan aan het roer en zorgde dat het scheepje strak langs de wal voer zonder deze te raken. Hoe rechter de jaaglijn ten opzichte van het schip, hoe minder dat zijn vrouw hoefde te sturen.
Voordeel in verwachting
Het was zwaar werken zo heel de dag in je eentje een schip vooruittrekken. Daarom zorgde de schipper er vaak al vrij snel dat zijn vrouw in verwachting was; het liefst van een zoon die zijn vader kon meehelpen trekken zodra hij er bekwaam voor was.
Maar als zijn vrouw sowieso in verwachting was, was het schip beter te besturen en dat leg ik je uit!
De schippersvrouw had de helmstok in haar linkerhand en stond dus aan de rechterkant (de walkant) op het schip. De rechterkant van het schip (gezien in de vaarrichting) heet daarom stuurboord en aan de linkerkant stond een gietijzeren kacheltje om te kunnen koken en bakken en dat tevens als tegengewicht dienstdeed. Daarom heet de linkerkant van een schip in de vaarrichting bakboord.
Het grote voordeel voor de schipper van zijn zwangere vrouw, was dat het gewicht van zijn vrouw ten opzichte van het gietijzeren kacheltje het scheepje mooi in evenwicht hield. Het scheepje hield zo een rechte koers vooruit en de schipper hoefde daardoor minder hard te trekken. Zijn vrouw kon ondertussen het roer recht houden, er blijven zitten en ook de kook mee in de gaten houden!
Verkeerslichten
De schipper voer door tot het begon te schemeren. Aan het stuurboord (walkant) werd een rood licht gevoerd en aan de bakboordzijde (de veilige kant om te passeren) een groen licht. Voor op de steven een wit vaarlicht en achter op het hek een rood heklicht. Inderdaad, dit kleurgebruik is later zo overgenomen in verkeersverlichting. Het jaagpad is misschien een fietspad geworden, maar de lichtjes zijn hetzelfde gebleven!
De tekst van dit artikel is gepubliceerd onder een CC BY-SA 4.0-licentie. Voor de illustraties geldt de licentie die in het bijschrift is vermeld.