Op 19 september 1943 worden per abuis twee geheim agenten gedropt door een Britse Halifax van het 161e squadron door flight officer Bell en met hen twee koffers met daarin zendapparatuur. De geheim agenten zijn Piet Hoekman en Bram Grisnigt. De koffers belanden in de tuin van de familie Hurkens. De familie hoort iets. Zo ook Mina van Kempen-van Vonderen. Zij gaat op onderzoek uit en ontdekt de twee koffers. Ook de geheim agenten worden door het verzet aangetroffen.
van twee geheim agenten en aan het verhaal van Marius Verdijk en
de verzetsgroep van die straat.
Leden van de verzetsgroep:
Marius Verdijk, had de leiding
Marinus Raafs
Jan Huijbers
Mina van Kempen-van Vonderen
Familie Hurkens
Peter Jan van den Hurk
De schuilnamen van de twee geheim agenten waren:
Piet Hoekman: Piet Zeeland
Bram Grisnigt: Abraham Poot
Mina besluit de koffers en wellicht ook de gedropte agenten, dit laatste is niet helemaal duidelijk, mee naar huis te nemen en een codebericht te verzenden aan Marius Verdijk (geb. Beugen 1907). Hij is Hoofd Luchtwacht en haalt diezelfde avond nog de koffers en de gedropte agenten op.
Deze geheim agenten worden niet opgepakt dankzij het zwijgen van de Beugenaren! Marius Verdijk werkt op het gemeentehuis in Boxmeer als ambtenaar van de burgerlijke stand. Hij had melding moeten maken van deze dropping maar zwijgt hierover. Hij licht Hoekman en Grisnigt in op allerhande zaken.
Het was de bedoeling dat zij bij Keent bij Grave gedropt zouden worden, maar de piloot maakt een navigatiefout. Dankzij Verdijk, Raafs, Huijbers, van Kempen-van Vonderen en de familie Hurkens weten de geheim agenten hun contactpersoon in Overasselt te bereiken.
Om de NSB-burgemeester, die de eigenlijke Beugense burgemeester vervangt, om de tuin te leiden, loopt Marius Verdijk regelmatig door het gemeentehuis met een Duitse krant in de hand, of steekt het half in een zak zodat het zichtbaar is, om daarmee het idee te geven op de hand van de bezetter te zijn.
agenten en de koffers met apparatuur werden gedropt.
Toch krijgt de NSB-burgemeester een keer argwaan. Hij besluit om samen met Duitse militairen een bezoek aan het huis van Marius te brengen. De soldaten pakken Marius op, doorzoeken zijn huis en nemen zijn administratie mee. Ze ontdekken dat hij onderduikers aan persoonsbewijzen en bonkaarten helpt en weigert om Duitse verordeningen op te volgen.
Marius belandt in het huis van bewaring in Den Bosch en wordt later overgebracht naar kamp Vught. Op 5 september 1944 wordt dit kamp door de SS geëvacueerd vanwege het naderen van de geallieerden. Transport naar Sachsenhausen volgt.
Twee maanden later gaat hij naar concentratiekamp Neuengamme bij Hamburg, waar hij wordt ingezet als dwangarbeider bij de productie van granaten. Dit vindt plaats bij Stahlwerke bij het buitenkamp te Salzgitter-Watenstedt bij de fabriek. De omstandigheden zijn erbarmelijk. Kleding, hygiËne en medische zorg zijn er nauwelijks en de rantsoenen schieten tekort voor het zware werk. Ook zijn er voortdurend mishandelingen door de bewakers.
Marius Verdijk wordt bevrijd op 7 april 1945 maar is ernstig verzwakt. Onderweg naar Nederland bezwijkt hij in het Mecklenburgse Malchow op 37 jarige leeftijd.
Jan Huijbers geeft onderduikers onderdak. Zijn vrouw wil er zo min mogelijk van weten. Dan kan ze ook niets verraden. Er heeft zich echter een spannend moment voorgedaan. Op een dag zijn er Duitsers in hun woonkamer. Terwijl zij hen aan de praat houdt, verlaten de onderduikers zachtjes op hun sokken het huis via de achterdeur en vluchten het veld in!
Later moet Jan zelf ook onderduiken.
Martien van de Weijer uit Haarlem moet ook onderduiken en vlucht naar Brabant, waar hij al gauw in het verzet terechtkomt. Hij houdt zeer nauwkeurig dagboeken bij. Door zijn jeugdigheid niet beseffende dat dit zeer gevaarlijk is, aangezien hij alles op papier vastlegt en zelfs namen en schuilnamen noemt. Maar hij doet dit om niets te willen vergeten wanneer de oorlog voorbij zal zijn.
Op latere leeftijd zwicht hij voor de vaak herhaalde verzoeken zijn dagboeken te publiceren. In die dagboeken wordt ook de verzetsgroep uit Beugen genoemd.
Marius Verdijk en Martien van de Wijer worden celgenoten in het huis van bewaring in Den Bosch nadat zij beiden zijn opgepakt. Ze hebben direct een goede klik met elkaar.
Marius laat zijn vrouw en vijf kinderen in Beugen achter.
De derde celgenoot is boer Wim Geurts uit Vierlingsbeek. Deze man ligt echter niet goed bij de twee. Later zal ook blijken dat Wim Geurts een verrader is! Geurts zegt direct dat 'hij toch snel vrij zal komen', wat ook inderdaad gebeurt.
Op 28 april 1945 wordt Geurts opgepakt in Goch en naar Nederland gebracht, waar ze met hem door de straten gaan om te laten zien dat hij een verrader is.
Wanneer daarna een nieuwe celgenoot op transport gezet wordt, is deze man zo uit zijn doen dat Martien en Marius hem helpen zijn spullen in te pakken.
Nadat Martien op wonderbaarlijke wijze weet te ontsnappen, gaat hij op 29 april 1945 naar de boerderij van Geurts in Vierlingsbeek. Daar treft hij enkele handlangers aan die de boerderij bij afwezigheid van Wim Geurts verzorgen. Martien verhoort hen allen en laat hen verklaringen ondertekenen.
Ook schrijft hij na zijn ontsnapping nog een brief aan de vrouw van Marius Verdijk.
Martien moet eerder tijdens de oorlog een revolver naar station Kruispunt bij Oeffelt/Beugen brengen. Iets dat een zeer gevaarlijke onderneming is aangezien op elk station Duitsers zijn ter controle. Zou hij met die revolver gepakt worden dan zou de doodstraf volgen.
Het verzet in Beugen heeft dit wapen nodig voor een liquidatie van een agent-provocateur. Echter, vreemd genoeg komt er niemand opdagen om het wapen van hem over te nemen. Daarom gaat hij weer onverrichter zake terug naar waar hij vandaan is gekomen.
Later blijkt de reden hiervan: er bevindt zich een saboteur in de groep!
De liquidatie is op een later tijdstip alsnog verricht middels een dodelijke injectie.
De geheim agent Bram Grisnigt is in Londen opgeleid tot radiotelegrafist/codist. Hij is samen met Piet Hoekman verantwoordelijk voor het onderhouden van radiocontact tussen het verzet en de Nederlandse regering in Londen. Zijn zender wordt echter uitgepeild op 2 februari 1944 in Amsterdam en hij wordt door de Sicherheitsdienst gearresteerd. Door allerlei omwegen komt hij in kamp Ravensbrück terecht, waar hij in april 1945 door de Russen wordt bevrijd.
Op donderdag 20 september 2018, exact 75 jaar na zijn eerst verzonden bericht, zendt hij weer een morsebericht van Amsterdam naar Engeland met dezelfde zendapparatuur van destijds! Dit doet hij vanuit het Verzetsmuseum in Amsterdam.
Dit morsebericht wordt in Engeland opgevangen door dezelfde apparatuur uit de oorlog van het RAF Museum Signals in Henlow.
Grisnigt zendt als eerbetoon aan zijn gesneuvelde mede-geheim agenten en aan de RAF piloot die hem met gevaar voor eigen leven naar Nederland bracht.
Bram Grisnigt overleed op 95-jarige leeftijd op 13 januari 2019.
onder andere de namen van de verzetsmensen
Meer weten?
- Martien van de Weijer, 'Wij sloegen waar wij raken konden.' Dagboek van een verzetsman, Brabant 1943-1945 (Oisterwijk: Het Kwartier van Oisterwijk 2018). Bewerkt door Ad van den Oord.
- Dagboek van een verzetsman - documentaire over Martien van de Weijer (opent in een nieuw tabblad) (Oisterwijk In Beeld / Youtube 2018)
De tekst van dit artikel is gepubliceerd onder een CC BY-SA 4.0-licentie. Voor de illustraties geldt de licentie die in het bijschrift is vermeld.