Gerrit Klaas Last die al behulpzaam was met het verhaal van de schippersfamilie Van der Zee wijst schrijver op een buitenlandse landkaart uit 1872 met de vermelding “Bergen op Zoom Tract”. Dit geeft te denken.
Bergen op Zoom in het buitenland
In de Waterschans, het blad van de Geschiedkundige Kring van Stad en Land van Bergen op Zoom verschijnen artikelen genaamd: “Bergen op Zoom buiten de heerlijkheid”. De artikelen staan in de edities 4 van 1994 (opent in een nieuw tabblad), 2 (opent in een nieuw tabblad) en 3 (opent in een nieuw tabblad) van 1995 en en 3 van 2004 (opent in een nieuw tabblad). De schrijvers Jos van Loon en Ben Daeter gaan in op plaatsen in het buitenland die de naam Bergen op Zoom dragen. Bergen op Zoom als vermeld op voormelde kaart komt echter niet terug in de artikelen. Dit verhaal is daarom een aanvulling op die publicaties.
Het gebied op de kaart in 1872 en de kaart geprojecteerd in het heden
De kaart waarop Bergen op Zoom staat vermeld betreft Lower Saint Clair, nu behorend tot de stad Pittsburgh in de staat Pennsylvania. Het relevante gedeelte van de kaart van 1872 en de gehele kaart geprojecteerd op de kaart van heden met Bergen op Zoom Tract lichtblauw omcirkeld.
David Rumsey Historical Map Collection (opent in een nieuw tabblad))
Street Maps, CC BY-SA 2.0). Bergen op Zoom Tract
lichtblauw omcirkeld.
Het is een kaart van u G.M. Hopkins & Co uit 1872 (opent in een nieuw tabblad) die voorkomt in de David Rumsey Historical Map Collection en in de digitale bibliotheek van de universiteit van Pittsburgh (opent in een nieuw tabblad). De titel van de kaart is Borough of Saint Clair and part of Lower Saint Clair en geeft weer gebouwen, landeigenaren, spoorwegen, kavels Mount Oliver, Bergen op Zoom Tract, etc. De omgeving kent later ook mijnen en fabrieken, die te zien zijn op een website met The Ormsby Gravity Plane (opent in een nieuw tabblad) (1844-1878) en The Mount Oliver Incline (opent in een nieuw tabblad) (1872-1951).
De genoemde universiteit beschikt ook over een kaart uit 1876 met de vermelding Bergen op Zoom (opent in een nieuw tabblad).
In 1898 komt Bergen op Zoom en zelfs Op Zoom Plan op de kaart Lower St. Clair Township, Pennsylvania 1898 Old Town Map Custom Print - Allegheny Co. (opent in een nieuw tabblad) voor. Onderstaand het relevante gedeelte van de kaart.
Om de lezer een indruk te geven van het gebied deze afbeelding in vogelvlucht en beschrijving in het Engels.
Bergen op Zoom niet alleen op kaart, maar ook in andere bronnen
Bron: Pennsylvania Trails of History). 370 acres = 149,733688 hectare
De naam “Bergen op Zoom tract” komt voor in een document van april 1877 (opent in een nieuw tabblad), dat de inmeting van het gebied in 1786 weergeeft. Dit document is te vinden in de bibliotheek van de Pennsylvania Historical en Museum Commission. Het document geeft aan dat het gebied is van ene John Ormsby.
Bergen op Zoom komt ook voor op een terreintekening in een rechtszaak op 1 juli 1848 (opent in een nieuw tabblad) over een gebiedsgrens.
Wie is John Ormsby?
John is geboren in 1720 in Ierland. Zijn vader Oliver is gehuwd met Deborah Barry, een kind binnen een jonge tak van het “Huis van Barrymore”, waarvan de grondlegger roem vergaart tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568–1648). John is een zogenaamde “settler” en soldaat in de zogenaamde French and Indian War (1754–1763). Onder commando van John Forbes en George Washington is hij betrokken bij de verovering van Fort Duquesne op de Fransen in 1758. Meer over John op Wikipedia (opent in een nieuw tabblad) en Findagrave.com (opent in een nieuw tabblad). John overlijdt als majoor in 1805.
Hij wordt ook “Father of the South” genoemd en Walter T. Kamprad wijdt in 1940 een boek aan hem: John Ormsby, Pittsburgh's original citizen. Wegens zijn militaire verdiensten in de oorlog ontvangt hij in 1763 van de Engelse koning George aan onroerend goed ongeveer 3,000 acres (12 km2) langs de zuidover van de Monongahela Rivier. John noemt het onroerend goed "Homestead Farms”, met de namen van de in de oorsponkelijke papieren genoteerde tracts als "Barry Hall." Met 269 acres, "Bergen Op Zoom" met 370 acres, "Ormsby Villa" met 345 acres en "Mount Oliver", genoemd naar zijn zoon, met 294 acres. Totaal 1278 acres (517, 18743 hectare).
In de Pittsburgh Press van donderdag 10 februari 1955 verschijnt een artikel met de kop “Ormsby Struggle (opent in een nieuw tabblad)".
Terug naar de namen van de gebieden
Waar de naam "Barry Hall" vandaan komt is duidelijk. Barry is de achternaam van de moeder van John, Deborah. "Mount Oliver" is genoemd naar de zoon van John en "Ormsby Villa" naar zijn eigen achternaam. Blijft over het waarom van de naam Bergen op Zoom.
John is van protestante huize. De familie Barry is in het verleden katholiek en protestant. Zo vecht een Barry in 1624 bij de inname van Breda al enkele decennia aan Spaanse zijde. Maar de families Barry en Ormsby kennen meerdere soldaten die vechten onder het Engels koningshuis. Bij het beleg van Bergen op Zoom in 1588 en 1622 zijn Engelse soldaten mede betrokken bij de succesvolle verdediging van de stad tegen de Spanjaarden. In Engeland wordt over het beleg van 1588 zelfs geschreven: “The Victory of Bergen op Zoom”. In het British museum is aanwezig een zegemedaille voorheen toebehorend aan het Engelse koningshuis over het goed afgelopen beleg van Bergen op Zoom in 1588. Met de Latijnse inscriptie vertaald in het Engels: The great and good God has delivered Bergen from the siege, 13 Nov. 1588.
Tegen het einde van het eerste kwart van de 17e eeuw ” wordt een Barry adelijk bevorderd tot graaf en ontstaat het “House of Barrymore”. Aan Wikipedia (opent in een nieuw tabblad) wordt in dat kader ontleend:
David Barry, 6th Viscount Buttevant (1604–1642) (created Earl of Barrymore in 1627/28)
Earls of Barrymore (1627/28)
David Barry, 1st Earl of Barrymore (1604–1642)
Voorlopige conclusie
Optie 1:
De naam van het gebied is gegeven door kolonisten uit Holland in de 17e eeuw. Nader onderzoek leert dat de Hollanders doorgaans niet verder kwamen dan de staten aan de Oostkust, tegen de Atlantische Oceaan. Het gebied kent ook niet echt een nederzetting zoals aan de Oostkust. Dus dat de naam Bergen op Zoom toen is ontstaan lijkt niet echt aannemelijk.
Optie 2:
De aanwezigheid van een Frans fort rond 1750 betekent dat het gebied wordt beheerst door de Fransen. Denkbaar is dat de Fransen het gebied Bergen op Zoom hebben genoemd wegens de in hun ogen glorieuze inname van Bergen op Zoom in 1747. Maar dat Ormsby de naam overneemt lijkt niet aannemelijk, omdat hij tegen de Fransen vecht in Amerika.
Optie 3:
Omdat de namen Barry en Ormsby al rond 1588, dus tijdens de Tachtigjarige Oorlog 1568 - 1848, in de Zuidelijke Nederlanden voorkomen, zijn zij mogelijk ook betrokken bij de succesvolle verdediging van Bergen op Zoom in 1588 en 1622. Om deze reden gaat de schrijver er vooralsnog van uit dat de naam van “Bergen op Zoom Tract”, nu gelegen binnen de grote Amerikaanse stad Pittsburgh, een herinnering is aan die familiebetrokkenheid.
Optie 4
In Dictionary of National Biography volume 06 wordt vermeld het leven van Edward Braddock (1695–1755). Hij gaat na mei 1746 naar Holland, waar hij dient onder de Prins van Oranje in een poging het beleg van Bergen op Zoom op te heffen. Daarna is hij ingekwartierd in Breda en elders tot het bataljon naar huis teruggaat in december 1748. Als commandant van het Britse expeditieleger gaat Edward Braddock in 1754 naar Amerika. Hier is in 1752 aangekomen John Ormsby, aldus de eerder genoemde Walter T. Kamprad in zijn boek John Ormsby, Pittsburgh's original citizen. Het boek vermeldt echter (vertaald) ook het volgende: “John Ormsby bood zijn diensten aan aan Generaal Braddock en kreeg de rang van kapitein, omdat hij eerder een militaire training had gehad in het Britse leger.” Zou hij dan met Braddock, die als dapper officier wordt geduid, bij Bergen op Zoom zijn geweest en daar levend zijn weggekomen? Er is ook een transcript van een radio-uitzending uit 1940 (opent in een nieuw tabblad) in de bibliotheek van de Universiteit van Pittsburgh, waarin wordt gesteld dat Ormsby pas in Amerika bij het regiment van Generaal Braddock kwam. Dat maakt deze optie misschien minder waarschijnlijk. Echter, verdere studie werpt daar toch weer een ander licht (opent in een nieuw tabblad) op.
De schrijver gaat er vooralsnog van uit dat de naam van “Bergen op Zoom Tract”, nu gelegen binnen de grote Amerikaanse stad Pittsburgh, een herinnering is aan die familiebetrokkenheid. Maar wie meer weet mag zich melden middels een reactie op dit verhaal.
Het gebied anno 2024
Het gebied wordt nu herinnerd met een paneel en op websites verhalende de geschiedenis.
