Piet was een zwijgzame man, hij praatte er met niemand over zijn belevenissen in de oorlog. Zijn kleindochter Marjan Vugs ging op onderzoek uit. Zij schreef ook mee aan dit artikel.
Pietje was een echte Helvoirtenaar, een middenstander en een vakman; zijn naam was Pieter Pijnenburg (1920-2001). Of Piet de loodgieter. Maar in Helvoirt stond hij beter bekend als ‘Piet de Koster’. Omdat zijn vader vroeger koster was van de St. Nicolaaskerk in Helvoirt kregen al zijn kinderen die bijnaam omdat ze er ‘ene van de Koster waren’! Pieter was een zwijgzame man en sprak met niemand in Helvoirt over zijn oorlogsverleden. Hij was een graag geziene vakman, zat bij de brandweer en was altijd voor een geintje te vinden.
Een groot gedeelte van de oorlogstijd zat Pieter ondergedoken in de regio van de Kempen en in Limburg. Vanuit beide locaties nam hij deel aan het lokale verzet. Later ontving hij daarvoor ook het Verzetsherdenkingskruis, een gedeeltelijk verzetspensioen én de zilveren eremedaille van de Orde van Oranje-Nassau. Het stond kort in de krant, maar hij gaf er verder liever geen reuring aan. Voor zijn kinderen en kleinkinderen bleef hij vooral de gezellige doch zwijgzame vader en lieve opa!
Totdat zijn kleindochter Marjan Vugs (40) het een en ander opving en op onderzoek uit ging naar zijn verzetsverleden. Toen werd stap voor stap duidelijk wat zijn rol in het verzet werkelijk is geweest, wat hij in die tijd allemaal meemaakte én hoe hij daar op latere leeftijd mee moest leren leven. “Zelf vertelde opa er weinig over, hij heeft zijn verhalen letterlijk meegenomen in zijn graf, zoals vele andere verzetsstrijders.”
Het begon allemaal met de vreselijke ‘vallende bommen’ op Helvoirt op 10 mei 1940, waarbij zijn buren met jonge kinderen om het leven kwamen. Bij het puinruimen ging bij hem en zijn vrienden (destijds 20 jaar) de knop om. “Dit pikken we niet!” In de eerste jaren erna verspreidden zij samen illegale blaadjes en bekladden huizen van NSB-ers. Met deze vrienden richtten ze een groep op onder de naam ‘Brabant weert zich’.
Toen in 1942 de oproep kwam voor de Arbeitseinsatz (gedwongen tewerkstelling), besloot Pieter onder te duiken. Een van zijn schuiladressen was bij de familie Kemps in Oirschot op boerderij `t Huufke, Straten 18. Hier leerde hij ook zijn latere vrouw Phil kennen en nam zelf zijn schuilnaam Pietje Pil aan. Hij hielp mee op de boerderij en sloot zich in 1943 aan bij de LO (Landelijke Organisatie voor hulp aan onderduikers) in de Kempen. Hier werd Piet beschreven als een onbevreesd man. Hij hielp geweren van de Duitsers buit maken en bood samen met medeverzetsstrijders hulp aan diverse onderduikers en geallieerde piloten. Ook hielpen ze met voedselvoorzieningen en namen deel aan sabotageacties. In oktober 1944 werd hij lid van het Rode Kruis.
Pas vele jaren later, toen Pieter getrouwd was en een gezin had, kwamen de littekens naar boven. ’s Nachts had hij last van nachtmerries, had slaaptekort en functioneerde op zijn werk niet goed meer. Het heeft hem meer geraakt dan hij ooit aan ons heeft verteld. Hij leefde zijn leven vol met ups en downs, ’t Gilde, de carnaval, EHBO, de brandweer en natuurlijk een grote familie. Maar wat er zich nog meer in zijn hoofd afspeelde, wist bijna niemand.
Ook niet bij de brandweer, zijn hobby, waar hij een graag geziene gast was. Hij kon mooie verhalen vertellen over wat hij bij het blussen van vele brandjes had meegemaakt. Of bijvoorbeeld over een grote oefening die de brandweer samen met de toenmalige BB (Burgerlijke Bescherming) in een nagemaakt dorp hield in de Peel. Er was een brandmelding, de brandweer en de BB werden ingezet. En terwijl Pieter de slangen uitrolde zag hij de brandstichter wegrennen. Het was een forse vrouw met de benzinekan nog in haar handen! Hij gooide zijn slangen weg en zette het op een rennen. Pieter en Toon Coolen van de BB gingen er achteraan. Toon, die wat ouder was, kon niet meer mee, zó hard rende Pieter totdat hij en de vrouw bij een slootje kwamen en ze de overkant misten. Ze belandden samen in de droge sloot en door de vaart kwam Pieter er bovenop te recht. Ze schaterden het beiden uit van het lachen! Pieter kon bijna niets zeggen van het hijgen als: “Toon ga maar terug en zeg tegen de commandant dat ik de brandstichter onder controle heb en dat wij hier in de sloot samen nog even op adem moeten komen!”
Dit was waarschijnlijk zo’n dag waarin Pieter even zijn gedachten kon verzetten. Dit was de Pieter hoe men hem kende.