Direct naar de inhoud

Let op! Dit is de beta website van BHIC. Reacties die je hier achterlaat, gaan verloren na officiële livegang.

Terug naar overzichtOverzicht
Zullen we hier efkes aanstoken?

Zullen we hier efkes aanstoken?

Martien van Dooren (†)

13 juli 2021

Bijgewerkt op 24 april 2025

Voordat de sigaret zijn intrede deed rookten de mannen een pijp. De meeste waren eenvoudige pijpen, sommige versierd met houtsnijwerkjes en voorzien van een metalen kapje dat voorzien was van gaatjes.

Dat kapje zat met een heel klein kettinkje aan de steel vast en diende om  te voorkomen dat gloeiende tabak uit de pijp waaide en brand kon veroorzaken. Zo is in Gemert een hele straat afgebrand, na opbouw kreeg die de toepasselijke naam de 'Nieuwstraat'. Bij gemeentelijke verordening is toen bepaald dat men een kapje op de pijp moest hebben.

Pijp met kapje (foto: Derzsi Elekes Andor, 2013. Bron: Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0)
Pijp met kapje (foto: Derzsi Elekes Andor, 2013. Bron: Wikimedia Commons (opent in een nieuw tabblad). CC BY-SA 3.0 (opent in een nieuw tabblad))

Lucifers waren er evenmin, de rokers hadden een tonteldoos.  Dat was een  platte doos van blik of van geel en rood koper, daarin zat een snel ontvlambaar goedje. De stengels van de biezen zijn hol en voorzien van zachte sponsachtige haartjes. Deze waren in droge toestand uiterst geschikt als brandstof en werden in de tonteldoos bewaard. Met een vuursteen en een metalen vuurslag sloeg men hard tegen elkaar, dan sprong er een vonk af. Na enige keren vatte de inhoud vlam en kon men de pijp aansteken waarna alles snel werd gedoofd voor de volgende keer.

Tondeldoos met tondel (bron: Wikimedia Commons. CC BY-SA 4.0)
Tondeldoos met tondel (bron:  Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed via Wikimedia Commons (opent in een nieuw tabblad). CC BY-SA 4.0) (opent in een nieuw tabblad)

Nu was het op zich al een hele toer en zeker als er iets wind stond. Een herberg (café) is een openbare gelegenheid, zo ging menig pijp roker de herberg in om zijn pijp aan te steken. Eenmaal binnen was men toch verplicht een borrel te kopen, dat gaf de mannen een ideale gelegenheid om een herberg te bezoeken. Hij moest toch zijn pijp aan kunnen stoken! Zo ontstond het gezegde “Zullen we hier eens aanstoken?” of “Ik ga daar even aanstoken.”

Zo zie je maar weer hoe slim mannen kunnen zijn om op een verantwoorde manier aan een borrel te komen!

Reacties

Reacties laden…

Feedback geven

Wat vind je van deze pagina? We horen graag wat beter kan.

0 van 300 tekens gebruikt

Deel geen gevoelige gegevens, zoals je BSN, adres, telefoonnummer of medische informatie.