Zwart Front en Nationaal Front - interviewcollectie
Begin jaren zeventig ontving het toenmalig Rijksarchief Noord-Brabant het archief van Arnold Meijer, leider van Zwart Front en Nationaal Front. In aanvulling daarop werden er tussen 1971 en 1973 interviews gehouden met voormalig leden en anderen die met deze beweging te maken hebben gehad. Bijvoorbeeld door hun rol in het verzet of bij de Bijzondere Rechtspleging. Deze interviews konden inzicht geven in de organisatie, haar ideologie en structuur.
De interviewcollectie
Ongeveer vijf jaar na het overlijden van Arnold Meijer in 1965, schonk mr. J.Th. Stakenburg het aan hem toevertrouwde archief van Zwart Front en Nationaal Front aan het toenmalig Rijksarchief Noord-Brabant (nu het BHIC). Om de 250.000 slecht geordende bestanddelen van het archief te kunnen inventariseren werden er interviews afgenomen met voormalige leden en anderen die zich tot de beweging verhouden hadden.
Deze insteek is duidelijk te merken aan de gestelde vragen en de algehele inhoud van de interviews, doordat ze de relaties tussen verschillende archiefstukken en de personen van wie deze waren blootleggen. Daarnaast wordt uitgebreid gesproken over de ideologie van Meijer en zijn fascistische bewegingen en de manieren waarop geïnterviewde personen hierop terugkijken. Dit laatste maakt de interviews soms wat moeilijk te volgen voor wie niet thuis is in het onderwerp. Om hier bij te helpen, zijn de interviews voorzien van een korte inleiding. Elke geinterviewde heeft een eigen pagina met achtergrondinformatie en een korte samenvatting van het interview en een link naar de vindplaats van het interview in onze collectie. Deze pagina's vind je door op de blauwe knoppen aan de zijkant van deze pagina te klikken. De matige geluidskwaliteit van de opnames is aardig op te vangen met de overgeleverde transcripten.
Zwart Front
Zwart Front werd in mei 1934 opgericht door Arnold Meijer (1905 – 1965), een voormalig propagandist van de Algemeene Nederlandsche Fascisten-Bond (ANFB). Zwart Front kende een algemeen leider en een aantal afdelingsleiders. Het hoofdkwartier was gevestigd in Oisterwijk. In eerste instantie bestond Zwart Front naast De Vuurslag, met de ANFB als overkoepelende organisatie. Zwart Front richtte zich op zuidelijk Nederland en De Vuurslag op het noorden. Binnen korte tijd wist Arnold Meijer ervoor te zorgen dat Zwart Front als enige van deze drie fascistische bewegingen overbleef.
Zwart Front profileerde zich als fascistische beweging gebaseerd op voorbeelden uit Italië, Frankrijk, Spanje en Portugal. Hierbinnen bestond het streven naar een Groot-Nederlandse natie, een ideologie die ruimte liet voor antisemitisch gedachtegoed. Hoewel er zeker ook overeenkomsten bestonden, keerde Zwart Front zich tegen het nationaalsocialisme en daarmee ook tegen de NSB. Waar het nationaalsocialisme het volk als belangrijkste uitgangspunt nam, deed het fascisme dit met de staat. De ideeën van Zwart Front waren groots, maar onderlinge ruzie maakte de organisatie en administratie rommelig en de beweging weinig daadkrachtig.
Nationaal Front
Op 20 april 1940 werd Zwart Front opgeheven en vervangen door Nationaal Front, een plan waar Meijer al mee speelde sinds hij in 1938 het Italiaanse fascisme de rug toe keerde. Het Nationaal Front van Meijer was terughoudender in aanvallen op de regering, de democratie en de Joden, maar bleef op veel vlakken gelijk aan de opvattingen van Zwart Front. De organisatiestructuur van Nationaal Front werd een stuk breder en hiërarchischer opgezet en kreeg onder andere een eigen Culturele Kamer en inlichtingendienst. Binnen een maand na de oprichting van Nationaal Front werd Nederland bezet door de Duitsers. Gevolg was dat er binnen de beweging pro- en anti-Duitse groepen ontstonden. Ongewenste pogingen van de gouwleider van Gelderland om Nationaal Front in de NSB te laten opgaan, maakte dat Meijer zich openlijker tegen de Duitse bezetting ging keren. Op 13 december 1941 werd Nationaal Front verboden. Meijer werd gedwongen zich terug te trekken uit de politiek, wat hij ook deed.
Op 27 oktober 1944, na de bevrijding van Brabant, werd Meijer geïnterneerd in Kamp Vught. In mei 1945 wist hij te ontsnappen en onder te duiken. In april 1946 meldde hij zich vrijwillig bij de politie, waarna hij nog twee jaar gevangen zat. Na zijn gevangenschap stichtte Meijer een champignonkwekerij en een horeca- en bungalowbedrijf in Oisterwijk.
Beschikbaarheid van de interviews
Het archief van Zwart- en Nationaal Front wordt in 2040 openbaar en is dan beschikbaar voor iedereen. Tot die tijd is het beperkt openbaar. Dat betekent dat alleen met geldige reden een ontheffing kan worden aangevraagd. Een geldige reden is bijvoorbeeld wetenschappelijk onderzoek, of inzage door nabestaanden van de betrokkenen. Ontheffing aanvragen kan door een mail te sturen naar aanvragen@bhic.nl (opent in een nieuw tabblad).
Van de interviews zijn de geluidsopnamen en transcripties beschikbaar. Deze bevinden zich in verschillende archieven en hebben ieder hun eigen inventarisnummer. Let dus op bij het aanvragen van ontheffing welke inventarisnummers je aanvraagt.