De stamboomzoekmachine van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) is uitgebreid met 100.000 persoonsvermeldingen in Brabantse memories van successie uit 1903-1927!
De stamboomzoekmachine van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) is uitgebreid met 100.000 persoonsvermeldingen in Brabantse memories van successie uit 1903-1927! Dat zijn papieren over erfenisbelasting: een kwestie van ‘leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker’ dus? Met onze aanvullende index wordt onderzoek naar de vermogenspositie van voorouders in het begin van de 20ste eeuw inderdaad een stuk makkelijker, maar óók veel leuker. Want hoewel de naam misschien anders doet vermoeden, bevatten deze memories gegevens om historisch onderzoek naar onze voorouders vanuit een heel ander perspectief te benaderen!
Kijk hier om te zoeken naar naar memories in de stamboomzoekmachine.
Wat zijn memories van successie?
Memories van successie zijn overzichten van de (on)roerende bezittingen en schulden van een overledene. Belastingambtenaren stelden ze op om te bepalen of en hoeveel belasting over een nalatenschap moest worden betaald. Het BHIC bewaart de memories die tussen 1806-1927 in Brabant zijn opgesteld. De memories tot 1902 waren al op naam, overlijdensplaats en overlijdensdatum van overledenen doorzoekbaar via de stamboomzoekmachine. Nu komen daar nog eens 100.000 vermeldingen bij uit de opvolgende periode 1903-1928. De beschrijvingen in de index zijn bovendien gekoppeld aan de scan van de eerste pagina van de bijbehorende memorie. Gebruikers kunnen vandaaruit de hele memorie zelf lezen.
Juffrouw Koosje
Dat dat mooie informatie oplevert, blijkt bijvoorbeeld uit de memorie van Jacoba Cornelia Jansen, ook wel ‘juffrouw Koosje’. Hoewel zij begon als zijn dienstmeid, werd Jacoba vooral bekend als de liefdespartner van jonkheer Donat van den Bogaerde van Terbrugge. Na het overlijden van de jonkheer verliet Jacoba Kasteel Heeswijk met een grote afkoopsom van de familie om af te zien van haar rechten uit de nalatenschap. Haar memorie maakt duidelijk wat dit fortuin betekende: ze belegde in buitenlandse obligaties en ze kocht een flink huis in Schijndel. Met behulp van de kadastrale gegevens uit de memorie is het vervolgens mogelijk om in de archiefviewer van het Kadaster hun eigendomsgeschiedenis en het adres van het pand terug te vinden. Jacoba hertrouwde op 54-jarige leeftijd met de jongere Johannes Hendrikus van Balkom, een smid. Samen konden zij waarschijnlijk leven uit de inkomsten van hun bezittingen, want Van Balkom was voortaan ‘zonder beroep’. Het huis in Schijndel was van een dokter geweest. Dat zegt mogelijk ook weer iets over hun sociale kringen. Van Balkom hertrouwde na Jacoba’s dood en kreeg zes kinderen, die uit de bezittingen erfden. Zo maakt informatie uit memories het mogelijk om verschillende bronnen met elkaar te verbinden en wordt abstracte geschiedenis van vermogensverdeling en sociale mobiliteit ineens concreet.
Ook interessant voor onderzoekers ver buiten Brabant
De database bevat niet uitsluitend Brabantse personen en is daarom ook interessant voor onderzoekers ver buiten de provincie. Zo is informatie te vinden over de Duitse politicus en jurist Georg Ludwig Carl Schweckendieck. Hij overleed in 1906 te Berlijn. Omdat Schweckendieck verschillende Brabantse landerijen bezat, werden hier memories opgemaakt. En over de in Hommersum geboren Jacob Weijers komen we bijvoorbeeld te weten dat hij sneuvelde ‘op de slagvelden van Frankrijk aan de Somme’ tijdens de Eerste Wereldoorlog. Een Brabantse zwager was een van zijn erfgenamen zodat een memorie in Boxmeer werd opgesteld. Op deze manier geven memories een inkijkje in (familie)netwerken over de grenzen heen en die op basis van andere aktes lastiger te reconstrueren zijn.
Bedankt vrijwilligers!
Deze en andere voorbeelden kwamen aan het licht tijdens het aanleggen van de database. Aan de index is sinds 2023 hard gewerkt met de hulp van ruim 100 vrijwilligers. Via crowdsourcingplatform HetVolk voerden vrijwilligers uit heel Nederland (en daarbuiten) persoonsgegevens in vanaf de scans. We zijn enorm dankbaar dat zoveel mensen zich hebben ingezet om dit stukje geschiedenis voor het grote publiek te ontsluiten. Tijdens een slotbijeenkomst voor alle deelnemers is de database feestelijk gelanceerd, zodat nu iedereen via onze website de vruchten kan plukken van dit harde werk.
Meer informatie
Helaas is niet van alle overleden personen een memorie in de database te vinden. Als het saldo van de erfenis niet meer dan 300 gulden bedroeg, was de nalatenschap vrijgesteld van belasting en werd er geen memorie opgemaakt. Ook vererving in rechte lijn was vrij van heffing tenzij het saldo boven de 1000 gulden lag. Daar staat tegenover dat sommige personen meer dan één keer met een memorie voorkomen in de database. Bijvoorbeeld omdat die naam op verschillende plekken in het materiaal voorkomt.
Hier vind je meer informatie over memories van successie en de precieze beschikbaarheid
Nooit ons laatste nieuws missen? Meld je aan voor onze nieuwsbrief!
