Waar dit schooltype halverwege de vorige eeuw nog ongekend populair was, miste het de aansluiting op de tijdgeest. Luister naar aflevering 2 De huishoudschool 'Het beste dat me ooit is overkomen'
Het onvermogen om de technologische en maatschappelijke veranderingen van de jaren zestig bij te benen, is de huishoudschool uiteindelijk fataal geworden. Waar dit schooltype halverwege de vorige eeuw nog ongekend populair was, miste het de aansluiting op de tijdgeest. Dat blijkt uit een tweedelige podcast over de huishoudschool van het Brabants Historisch Informatie Centrum.
In 1967 telde Nederland nog ruim 150.000 leerlingen, verspreid over meer dan driehonderd huishoudscholen. Maar terwijl de maatschappij in de jaren zestig in rap tempo moderniseerde, hielden deze scholen krampachtig vast aan verouderde tradities. “We moesten leren koken in een ketel, echt het jaar nul. Dat deed mijn moeder al niet meer, die had al een wasmachine en zo”, herinnert Dorothé van der Heijden zich, één van de oud-leerlingen. Samen met podcastmaker Marilou Nillesen haalde zij herinneringen op aan de huishoudschool.
Hopeloos
"De huishoudscholen liepen vaak hopeloos achter", verklaart onderzoeker Laura van Hasselt van de Universiteit van Amsterdam. Zij bestudeerde de opkomst en ondergang van het dit onderwijsinstituut. In de podcast vertelt zij: "Toen bijna ieder gezin thuis al een wasmachine had, leerden de meisjes op school nog netjes hoe ze met een wasbord moesten wassen. En er werd gekookt op een kolenfornuis, terwijl het aardgas in de Nederlandse keukens al de standaard was."
Volgens Van Hasselt was dit deels te wijten aan docenten die vasthielden aan hun eigen traditionele opleiding, maar speelde geld ook een grote rol. "Het ontbrak scholen simpelweg aan de budgetten om elke vijf jaar de nieuwste apparatuur aan te schaffen. Hoe sneller de technologische revolutie ging, hoe groter de achterstand van de scholen werd."
Keurslijf
Niet alleen de techniek verouderde; ook het ideologische fundament van de school begon te wankelen. Wat ooit begon als een feministische overwinning - een eigen plek waar meisjes door konden leren - werd door de nieuwe generatie ervaren als een dwingend keurslijf. Niet meer passend in de tijdgeest, weet Van Hasselt. “Is dit niet uit de tijd, een school alleen voor meisjes en waar meisjes toch primair als huisvrouw worden opgeleid?” Met de komst van de Mammoetwet in 1968 werd het onderwijs definitief opengegooid, met ruimte voor modernisering: iets waarbij de huishoudschool niet meer kon aanhaken.
Toch heeft de school volgens de onderzoekers een blijvende erfenis nagelaten, met vakken rond verzorging en gezondheid in het huidige vmbo, en het besef dat het runnen van een huishouden nog een vak apart is. Maar bovenal: een generatie krachtige vrouwen die misschien wel júíst door de levenslessen van hun schooltijd leerden om zelf hun eigen kansen te creëren en te grijpen. Terugkijkend zien we nu dat dáár het verschil werd gemaakt. In de podcast hoor je hun verhaal. Jouw verhaal.
Want het BHIC is benieuwd naar verhalen van meisjes die destijds zelf op de huishoudschool hebben gezeten. Of van docenten die er les hebben gegeven. Herinneringen, anekdotes, foto’s: op bhic.nl/huishoudschool schrijf je zelf geschiedenis.
Meer informatie via bhic.nl/huishoudschool
‘De huishoudschool’ is onderdeel van ‘Het geheugen van Brabant’, de podcast van het Brabants Historisch Informatie Centrum. In deze podcast zoekt podcastmaker Marilou Nillesen in archieven naar bijzondere verhalen, over gewone mensen. Om te ontdekken wie we zijn, waar we vandaan komen, en waarom dàt ertoe doet. Te beluisteren via de link hieronder, op https://www.bhic.nl/podcast of in je favoriete podcastapp.
