Oral History - aan de slag met interviewen
Heb je een goed idee voor een oral-history onderwerp? Voordat je kunt beginnen met interviewen zijn er een paar belangrijke punten die je overweging moet nemen. Op deze pagina lees je waar je allemaal aan moet denken als je gaat interviewen voor het verzamelen van oral-history getuigenissen.
Je rol als interviewer
Hoewel de verteller van het verhaal centraal staat binnen Oral History, kan je als vraagsteller tijdens het interview absoluut niet achterover leunen. Sterker nog, je hebt de mogelijkheid een groot deelgenoot te zijn in de creatie van de structuur en inhoud van het verhaal. Hieronder volgen een aantal tips, zodat je goed voorbereid op pad kan.
Voorbereiding
Om iemand te kunnen interviewen moet je natuurlijk eerst bedenken wat je precies te weten wil komen. Een goede onderwerpkeuze is dan ook van groot belang, want dan weten jij en de geïnterviewde wat er van het interview verwacht kan worden.
Zorg er daarnaast voorafgaand aan het interview voor dat je niet alleen goed op de hoogte bent van het onderwerp zelf, maar waar mogelijk ook van de manier waarop dit onderwerp vaak herinnerd wordt. Wordt de gebeurtenis nog weleens geromantiseerd, bijvoorbeeld? Of wordt iets met veel impact juist als vanzelfsprekend weggezet? Stel op basis hiervan een vragenlijst samen met een duidelijke opdeling in chronologie en deelonderwerpen. Zelfs de meest voor de hand liggende zaken, zoals vragen over iemands naam en geboorteplaats, zijn van groot belang om het interview van goede metadata te voorzien.
Opname en overeenkomst
Een andere belangrijke basis vormt de opnameapparatuur. De opname is je eindproduct, dus verzeker jezelf ervan dat je iets meeneemt dat goed werkt. Bespreek daarnaast altijd met de geïnterviewde wanneer de opname start, wat er wel en niet op de opname komt en wat er vervolgens met de opname gebeurt. Leg deze afspraken vast in een overeenkomst die door beide partijen wordt ondertekend.
Flexibel zijn tijdens het interview
Als de opname eenmaal loopt, is het van belang dat je eerst jezelf en het te bespreken onderwerp kort en bondig introduceert. Dan weet de luisteraar direct waar het interview over gaat. Vervolgens is de beurt aan de geïnterviewde om zich voor te stellen. Daarmee begint vaak het verhaal eigenlijk al. Het kan dan ook best zo zijn dat je aanvankelijke structuur al snel omgegooid wordt of dat je juist het gevoel hebt veel te moeten vragen om de verteller op gang te krijgen. Hoe dit verloopt is sterk persoonsgebonden en afhankelijk van het onderwerp. Voel daarom goed aan wanneer iemand ergens liever niet over spreekt, maar durf vooral ook door te vragen of te vragen om iets te verhelderen. Dit interview is hét moment om alles te weten te komen over dit ene leven in het verleden en als je met de goede intenties oprechte interesse toont, kan het interview ook voor de geïnterviewde van grote betekenis zijn.
Na afloop van het interview
Wat er na afloop van het interview met de opname gebeurt, is volledig afhankelijk van de afspraken die je gemaakt hebt. Je kan hebben afgesproken dat de opname alleen voor eigen onderzoek is, maar je kan ook afspreken dat het interview gearchiveerd wordt zodat het voor geïnteresseerden (op een vastgelegd moment in de toekomst) toegankelijk kan worden. Om het interview toegankelijk en doorzoekbaar te maken is het van meerwaarde om de audio te transcriberen. Dit kan handmatig, maar met de opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) zijn er verscheidene hulpmiddelen bijgekomen die het transcriberen makkelijker kunnen maken. Mocht je besluiten om gebruik te maken van AI, wees je dan bewust van de risico's op fouten en hallucinaties en kijk kritisch naar het transcript dat AI genereert.
Meer weten?
Op de website van Sprekende Geschiedenis vind je meer informatie. Deze organisatie is het landelijk knooppunt en kenniscentrum dat zich al jaren bezig houdt met alles rondom oral history. Zo vind je daar een uitgebreid stappenplan (opent in een nieuw tabblad) en meer om zelf aan de slag te gaan. En verzamelen zij zoveel mogelijk collecties van Nederlandse archieven en organisaties (opent in een nieuw tabblad) op één plek.
In december 2025 verscheen daarnaast de Ethische Code Oral History (opent in een nieuw tabblad), die zich richt op een goede omgang met geïnterviewden en het interview. Het is aan te raden om je hierin te verdiepen, voordat je begint met interviewen.