Stamboomonderzoek - Personen zoeken vóór 1811 - Doop- Trouw- en Begraafboeken

Wat zijn DTB boeken?

Ben je op zoek naar personen vóór 1811, dan ben je in de meeste gevallen aangewezen op de kerkelijke administratie van doop-, trouw- en begraafboeken. Onze DTB boeken bestaan uit de administratie van drie soorten instellingen: de Rooms-Katholieke kerk, De Nederduits Gereformeerde kerk en de Schepenbank. Die laatste is geen kerkelijk register, de schepenbank is een soort gemeente, rechtbank en notaris in één.

In de Rooms-Katholieke kerk was het vanaf 1563 verplicht om dopen en huwelijken bij te houden in een administratie. Vanaf 1611 werd dit ook verplicht voor begrafenissen.

Sommige kerken hielden zelfs al voor die periode een administratie bij. Dus deze bronnen kunnen je, met wat meer moeite dan bij de Burgerlijke Stand, wel heel veel verder brengen in je onderzoek.

Hou er rekening mee dat de DTB boeken een stuk minder informatie bevatten dan de akten van de Burgerlijke Stand. Bij trouw- en begraafakten worden bijvoorbeeld de namen van ouders niet vermeld. 

Let op: omdat het hier gaat om zulke oude documenten is in de loop der tijd niet alles bewaard gebleven. Van de plaatsen uit ons eigen werkgebied zijn de indexen gereed. Maar wil je weten wat er precies te vinden is kijk dan op het 'Wat zit erin?'-overzicht, daar kun je kiezen voor 'Dopen, trouwen en begraven' en zie je per plaats welke boeken bewaard zijn gebleven en of er scans of indexen van zijn. Ook staan er linkjes naar de archiefdiensten die de DTB boeken van buiten ons werkgebied beheren en dus waarschijnlijk ook indexen daarop gemaakt hebben. 

Hoe zoek ik in de DTB boeken?

In onze Stamboomzoekmachine kun je deze gegevens vinden door te klikken op Uitgebreid zoeken. Onder het kopje Soort Akte vink je telkens de tweede van het rijtje aan: DTB begraafakte, DTB doopakte en DTB trouwakte.

 .

Zoektips

• Vanaf 1811 werden mensen verplicht om een officiële achternaam te hebben, echter hadden de meeste mensen ook vóór 1811 al een familienaam. Deze familienaam (afgeleid van bijvoorbeeld een beroep, bijnaam, toponiem of patroniem) werd generaties lang gebruikt. Ze veranderden nog wel eens van spelling, dus hou daar rekening mee met het zoeken op deze achternaam/patroniemen.  (De verbastering van b.v. Jans'zoon > Jansen.)
• Bij het merendeel van de ingevoerde DTB-boeken is ervoor gekozen om de achternaam van het kind de laatste naam van de vader te gebruiken. Wanneer je dus een zoon "Joannes" hebt, met als vader 'Everardus Gerardi', zijn de gegevens van het kind ingevoerd als 'Joannes Gerardi'. Dit kind kan echter in latere bronnen voorkomen als 'Joannes Everardi' (of varianten daarop). 
• Zoek zo min mogelijk op de naam van de vrouw. Omdat vrouwen een andere 'achternaam' kregen als ze gingen trouwen zijn ze nog lastiger te traceren dan mannen wiens naam al wisselend werd genoteerd. Zo hadden vrouwen vóór trouwen het patroniem van de vader en na trouwen het patroniem van de echtgenoot, maar dat kon zowel voor- als achternaam zijn. Als Anna trouwt met Reinerus van Houten kan ze zowel Anna Reijnen als Anna van Houten genoemd worden in de bronnen. In oudere doopakten werd de familienaam/patroniem van de moeder helemaal niet genoemd, enkel de voornaam van de moeder.
• Zoek breed en gebruik slimme zoektekens. Hoe verder terug in de tijd hoe minder we zeker weten. Door minder in te vullen vind je meer. Vervolgens kun je de gegevens in de zoekmachine op allerlei manieren combineren waardoor je betere zoekresultaten krijgt. Gebruik daarvoor speciale tekens (zoekjokers) en onze andere Hulp en tips bij zoeken.
• Heb je erg veel resultaten? Gebruik dan de filters. Die vind je tussen het zoekformulier en de resultaten.

• Vergelijk getuigen. Bij trouw- en begraafakten worden de ouders meestal niet meer vermeld. Om te controleren of je de juiste persoon hebt kun je van akten de getuigen vergelijken. Doopgetuigen waren meestal oom, tante, opa of oma van het kind.
• Ook de schepenbank is een fijne bron om te controleren of je de juiste persoon hebt. Hierin vind je bijvoorbeeld erfdelingen, testamenten e.d. waarmee je familierelaties kunt aantonen. Daarnaast lopen de schepenbankregisters vaak net wat verder terug van de DTB-boeken. Hier kun je meteen de indexen op deze akten raadplegen. 
• Dubbele huwelijken. Houd er rekening mee dat de katholieke eredienst vanaf 1648 in Nederland (voor Brabant betekende dat in de plaatsen die tot Staats-Brabant behoorden) officieel verboden was. Een katholiek huwelijk was daarom niet rechtsgeldig. Er moest daarnaast in de Nederduits Gereformeerde kerk en/of bij de Schepenbank getrouwd worden. Het komt in deze periode dus vaak voor dat je een huwelijk twee of zelfs drie keer terug ziet komen in verschillende soorten aktes.
• Om dezelfde reden zie je katholieken terugkomen in de Nederduits Gereformeerde begraafregisters.

Bronnen in Latijn

• De DTB boeken zijn vaak in het Latijn geschreven. Akten van de Schepenbank en de Nederduitse kerk zijn in het Nederlands. De katholieke kerk maakt van namen de Latijnse versie, zowel bij de voornamen als de achternamen.
• Veel gebruikte termen zijn: baptisatus est = gedoopt is / contraxerunt matrimonium = zijn het huwelijk aangegaan / sepultus est = begraven is / obiit = gestorven. 
• In een doopakte krijgen de voornamen van de vader vaak een i-uitgang en de voornaam van de moeder, wanneer deze eindigt op een a, een ae-uitgang. Dit geeft in het latijn bezit aan. Johannes Gerardi was dus Jan, zoon van Gerardus.
• Om zoeken makkelijker te maken voeren wij deze Latijnse voornamen in zonder de Latijnse uitgang. Dus geen Gerardi maar 'Gerardus' als naam van de vader. Bij de patroniemen en de familienamen nemen we wel de schrijfwijze vanuit de akte over en houden we de Latijnse uitgang aan.
• De katholieke kerk maakte ook een Latijnse versie van voornamen. Sommige zijn wat bekender dan anderen: Jan-Johannes, Dirk-Theodorus en Joost-Jodocus.
• Voor Latijnse termen die je kunt tegenkomen hebben we een Woordenlijst Latijn bij genealogisch onderzoek.

Oud schrift leren lezen

Naast de verschillende talen kunnen ook de handschriften problemen opleveren bij je onderzoek. Als je de bronnen wilt lezen van vóór 1700 zijn de handschriften vaak lastig te lezen omdat de schrijfwijze van de letters behoorlijk verschilt van die van ons.

Om je te helpen heeft het BHIC samen met andere archieven in Nederland en Vlaanderen de website Wat Staat Daer? opgericht. Hier kun je oefenen met letters, woorden, zinnen en hele teksten uit allerlei perioden. Als je vastloopt is er ook een forum op deze website waar je je vraag kunt stellen en andere bezoekers je kunnen helpen.

Verder lezen

Wil je nog verder met je onderzoek? We hebben nog veel meer bronnen en informatie waarmee je je onderzoek kunt aanvullen en verrijken.

Ga terug naar de startpagina Stamboomonderzoek