Thema
Rivieren en kanalen
Onderwerpen
MarkkanaalVerbinding tussen: Wilhelminakanaal – Mark
Jaar van ingebruikname: 1915 (verbreed 1976)
Hoogteverschil: Open verbinding met de Mark
Aantal sluizen: 1 schutsluis bij Oosterhout
Lengte: c. 6 km
Breedte: 22 m tot 38 m
Beroepsvaart: Max. 90x9,60 mDommelVan: Peer (België);
Naar: ’s-Hertogenbosch;
Lengte: 95 km;
Verval: 35 m (39+NAP naar 4+NAP);
Mondt uit in: De Dieze;
Passeert: Borkel-Schaft, Dommelen, Valkenswaard, Waalre, Veldhoven, Eindhoven, Son en Breugel, Sint-Oedenrode, Liempde, Boxtel, Sint-Michielsgestel, Vught, ‘s-HertogenboschAfgedamde MaasVan: Well;
Naar: Woudrichem;
Passeert: Wijk en Aalburg, Spijk, Veen, Andel, Giessen, Rijswijk;
Lengte: 17 km;
Breedte: 70-160 m;
Mondt uit in: Waal/Boven MerwedeAaVan: Meijel;
Naar: ‘s-Hertogenbosch;
Lengte: 72 km;
Verval: 30 m;
Mondt uit in: De Dieze;
Passeert: Someren, Mierlo, Helmond, Aarle-Rixtel, Beek en Donk, Erp, Veghel, Heeswijk-Dinther, Berlicum en Middelrode, ’s-HertogenboschAa of WeerijsVan: Brecht (België);
Naar: Breda;
Passeert: België, Zundert, Rijsbergen, Princenhage, Breda;
Lengte: 20 km (10 na normalisatie);
Verval: ?;
Mondt uit in: MarkAmerVan: Geertruidenberg;
Naar: Lage Zwaluwe;
Passeert: Drimmelen, Lage Zwaluwe;
Lengte: 12 km;
Verval: ?;
Mondt uit in: Hollands DiepAstense AaVan: Meijel;
Naar: Helmond;
Passeert: Neerkant, Liessel, Deurne, Asten;
Lengte: c. 20 km;
Verval: ?;
Mondt uit in: De AaBeerzeVan: Bladel-Hapert;
Naar: Boxtel;
Lengte: ?;
Verval: ?;
Passeert: Oost-, West- en Midddelbeers, Oirschot, Boxtel;
Mondt uit in: DommelBergse MaasVan: Well;
Naar: Geertruidenberg;
Passeert: Hedikhuizen, Heusden, Heesbeen, Doeveren, Waalwijk, Geertruidenberg;
Lengte: 29 km;
Verval: ?;
Mondt uit in: AmerDiezeVan: ‘s-Hertogenbosch;
Naar: De Maas;
Lengte: 5 km;
Verval: ??;
Mondt uit in: De MaasDongeVan: Tilburg;
Naar: Geertruidenberg;
Lengte: 35 km, waarvan de laatste 8 km bevaarbaar;
Verval: 25 m;
Passeert: Baarle, Riel, Dongen, ’s-Gravenmoer, Geertruidenberg;
Mondt uit in: AmerEssche StroomVan: Oisterwijk;
Naar: Halder;
Passeert: Oisterwijk, Haaren, Esch, Sint-Michielsgestel;
Lengte: 7 km;
Verval: ?;
Mondt uit in: DommelHollands DiepVan: Lage Zwaluwe;
Naar: Numansdorp;
Passeert: Moerdijk, Klundert, Willemstad;
Lengte: 19 km;
Verval: ?;
Mondt uit in: Volkerak, HaringvlietLeijVan: Chaam – Hilvarenbeek;
Naar: Tilburg;
Passeert: Alphen-Chaam, Hilvarenbeek, Goirle, Tilburg;
Lengte: ?;
Verval: ?;
Mondt uit in: Voorste StroomMaasVan: Plateau van Langres (Frankrijk)
Naar: Heusden;
Passeert: Frankrijk, België, Nederland;
Lengte: 925 km;
Verval: c. 400 m;
Mondt uit in: Bergse MaasMark en DintelVan: Merksplas (België);
Naar: Dintelmond;
Lengte: 34 km;
Verval: ?;
Passeert: België, Breda, Terheijden, Moerdijk, Etten-Leur, Halderberge, Dinteloord;
Mondt uit in: VolkerakMerwedeVan: Woudrichem;
Naar: Lage Zwaluwe;
Passeert: Werkendam, Sleeuwijk;
Lengte: 27 km;
Verval: ?;
Mondt uit in: Hollands DiepRaamVan: de Peel (Wanroijsche heide);
Naar: Grave;
Passeert: Haps, Mill, Escharen, Grave;
Lengte: ?;
Verval: ?;
Mondt uit in: MaasReuselVan: Reusel;
Naar: Moergestel;
Lengte: ?;
Verval: ?;
Passeert: Reusel, Hooge en Lage Mierde, Diessen, Moergestel;
Mondt uit in: Achterste StroomTongelreepVan: Neerpelt (België)
Naar: Eindhoven
Lengte: ?km (vanaf de grens)
Verval: ?m
Mondt uit in: De Dommel
Passeert: België, Valkenswaard, Aalst, EindhovenVlietVan: Kalmthout;
Naar: De Heen;
Lengte: 46 km;
Verval: 24 m;
Passeert: België (zuid-noord), Roosendaal, Steenbergen;
Mondt uit in: VolkerakVolkerakTussen: Hollands Diep (Volkeraksluizen) en Schelde-Rijn-Kanaal;
Lengte: 12,5 km;
Langsliggende gemeenten: Moerdijk, SteenbergenZoomVan: Kalmthout;
Naar: Bergen op Zoom;
Passeert: België, Wouw, Bergen op Zoom;
Lengte: c. 13 km;
Verval: ?;
Mondt uit in: Eendracht (via Theodorushaven)Naar thema Water in BrabantOntdek meer over de lusten en lasten van het water in BrabantBeatrixkanaalVerbinding tussen: Wilhelminakanaal – Eindhoven
Jaar van ingebruikname: 1940
Hoogteverschil:
Aantal sluizen: open verbinding met Wilhelminakanaal
Lengte: 8,5 km
Breedte: c. 25 m
Beroepsvaart: max. 63x7,2 meter, ofwel 500- 600 TonBurg. DelenkanaalVerbindt: Oss met de Maas (Macharen)
Jaar van opening: 1963
Lengte: 5 km
Hoogteverschil:
Aantal sluizen: 1 (bij Macharen)Eindhovens KanaalVerbinding tussen: Eindhoven – Zuid-Willemsvaart
Jaar van ingebruikname: 1846
Hoogteverschil:
Aantal sluizen: Open verbinding met de Zuid-Willemsvaart
Lengte: c. 14 km
Breedte: 18 m tot 20 m
Beroepsvaart: Sinds 1971 alleen recreatievaartMark-VlietkanaalVerbinding tussen: Roosendaal (Vliet) en Stampersgat (Dintel)
Jaar van ingebruikname: 1983
Aantal sluizen: open verbinding met Mark en Dintel
Lengte: 9 km
Breedte: c. 50 m
Beroepsvaart: max. 86x9,6 meter, ofwel c. 1.350 TonMáximakanaalVerbinding tussen: Zuid-Willemsvaart (Den Dungen) – Maas (Empel)
Jaar van ingebruikname: 2014
Hoogteverschil: 4,7 meter
Aantal sluizen: 2 schutsluizen bij Hintham en bij Empel
Lengte: c. 9 km.
Breedte: 46 meter
Beroepsvaart: Max. 105 x 9,6 x 3 meter (klasse IV)Schelde-RijnkanaalVerbinding tussen: Antwerpen en het Volkerak
Jaar van ingebruikname: 1975
Aantal sluizen: Kreekraksluizen; Volkeraksluizen
Lengte: 38 km
Breedte: 125 m tot c. 500 m
Beroepsvaart: Duwvaartcombinaties tot 9.000 tonWilhelminakanaalVerbindt: Amer en Z-Willemsvaart
Ingebruikname: 1919-1923
Hoogteverschil: c. 15 m
Aantal sluizen: 5
Lengte: 68 km
Breedte: 25 m tot 30 m
Beroepsvaart: max. 80x9,50 meterZuid-WillemsvaartVerbinding tussen: Maastricht -
’s-Hertogenbosch
Jaar van ingebruikname: 1826
Lengte: 123 km
Breedte: 24 m tot 48 m
Hoogteverschil: 40 m
Aantal sluizen: 16
Beroepsvaart: max. 80x9,5 meter (1350 Ton)Naar thema Water in BrabantOntdek meer over de lusten en lasten van het water in BrabantIr. F.C. Bake (1840-1893)Vanaf 1860 ingenieur bij de Staatsspoorwegen, belast met de aanleg van de spoorlijn Tilburg-Helmond. Vanaf 1876 hoofdingenieur van provinciale Waterstaat Noord-Brabant. Zijn “Plan Bake” leidde tot de aanleg van het Wilhelminakanaal.Ir. C.W. Lely (1885-1932)Als ingenieur bij Rijkswaterstaat vanaf 1909 belast met de aanleg van het Wilhelminakanaal. Auteur van een “Rapport betreffende de verbetering van de Maas voor groote afvoeren”, dat de basis was voor de grote Maasverbeteringswerken. Verantwoordelijk voor de sluiting van de Beerse Overlaat.Hendrik Verhees (1744-1813)Als waterbouwkundige leverde Verhees, geboren en wonende in Boxtel, een belangrijke bijdrage aan het Brabantse waterlandschap.
Noord-Brabant kent een fijnvertakt netwerk van natuurlijke hoofdwaterlopen. Water heeft op allerlei manieren de geschiedenis van deze provincie bepaald. De oorspronkelijke Brabantse steden zijn allemaal ontstaan aan het water. Ofwel direct daaraan, zoals Bergen op Zoom, Willemstad, Woudrichem, Heusden en Grave. Ofwel iets verder landinwaarts, op de overgang van klei naar zand: Steenbergen, Klundert, Geertruidenberg, Breda, Den Bosch. De rivieren, voor zover ze bevaarbaar waren, dienden en dienen deels nog steeds als transportmiddel.
Waar geen of te kleine rivieren stromen, daar groef de mens zo nodig kanalen. Turfvaarten in West-Brabant en de Peel, maar ook de grote kanalen, van belang voor de groei van jongere steden of belangrijke handelsplaatsen in de 19e en 20e eeuw. Tilburg, Eindhoven en Veghel hebben hun ontwikkeling mede te danken aan het Wilhelminakanaal, Het Eindhovens Kanaal, het Beatrixkanaal en de Zuid-Willemsvaart. Wie weet hoe groot Oss inmiddels zou zijn, als men niet meer dan zestig jaar had gedaan over wat uiteindelijk het Burgemeester Delenkanaal is geworden?
Het jongste kanaal in Brabant is het Máximakanaal. Dat werd aangelegd om de hinder voor zowel het wegverkeer als de scheepvaart door de ophaalbruggen over de smalle Zuid-Willemsvaart in 's-Hertogenbosch te verminderen.
Klik op de kaart hierboven op de rivier of het kanaal van je keuze om er meer over te weten te komen. Of klik op een van de personen, die een belangrijke rol hebben gespeeld bij het beheersen van de waterwegen in Brabant.
