Sint-Oedenrode wijkt niet af van het patroon in veel Brabantse dorpen: de eerste Chinees-Indische restaurants maken een voorzichtige start in de vroege jaren zeventig. In de jaren tachtig wordt de 'afhaalchinees' een onmisbaar onderdeel van de lokale cultuur. Maar daaraan gaat een langer verhaal vooraf.
Hoewel Chinees-Indische restaurants pas in de jaren zestig een plek krijgen in ons collectieve geheugen, begint het verhaal veel eerder: in 1911 in de havens van Rotterdam en Amsterdam. Chinese zeelieden werken daar onder zware omstandigheden op stoomschepen. Wanneer zij worden ontslagen en in Nederland blijven, openen zij kleine eetgelegenheden voor landgenoten. Met name in Rotterdam en in sommige andere delen van de Randstad.
Na de onafhankelijkheid van Indonesië in 1945 keren tienduizenden repatrianten en militairen terug naar Nederland. Zij brengen hun smaak voor pittige gerechten en rijsttafels mee. Chinese ondernemers spelen daarop in door hun menu’s aan te passen en Indonesische gerechten als nasi, bami en saté toe te voegen. Zo ontstaat het unieke Chinees-Indische concept: een hybride keuken die in China zelf onbekend is.
Even naar 'de Chinees'
Vanuit steden als Eindhoven en Tilburg verspreidt deze formule zich snel over Brabant. Ook in dorpen wordt het Chinees-Indische restaurant een vertrouwd adres en groeit het afhalen van eten uit tot een wekelijkse gewoonte. Voor veel gezinnen hoort ‘even naar de Chinees’ op zondag erbij.
Tegenwoordig is de Chinees-Indische restaurantcultuur erkend als Immaterieel Erfgoed. Tegelijkertijd verdwijnen veel iconische zaken uit het straatbeeld: eigenaren bereiken de pensioengerechtigde leeftijd zonder opvolging, terwijl stijgende kosten en veranderende eetgewoonten de klassieke afhaalchinees onder druk zetten. Restaurant Lotus, van de ouders van regisseur Julie Ng in de wijk Kienehoef, bestaat inmiddels niet meer. Happy Garden is er nog wel, al profileert het zich nu breder als ‘Chinees Indisch Thais, Japans, Wok Restaurant’; een teken dat ook deze traditie zich blijft aanpassen aan de tijd.
Luister hier naar de podcast met Julie Ng: Vanavond halen we Chinees
Deel 1: Slapen onder de toonbank
Deel 2: De zachte G in babi pangang
Hans Hendriks stuurde deze advertentie van Chinees Indisch restaurant Tong Ah in:
De tekst van dit artikel is gepubliceerd onder een CC BY-SA 4.0-licentie. Voor de illustraties geldt de licentie die in het bijschrift is vermeld.
