De oud-rechterlijke aktes van de gemeente Lithoijen van rond 1800 bieden een inkijk in een kleine gemeenschap van bewoners aan de rivier de Maas onder de vleugels van de stad ’s-Hertogenbosch, de vrijheid Oss en het graafschap Megen. Voor deze notitie heb ik aktes geselecteerd die een bijzonder relaas beschrijven, een bijzonder feit belichten of juist het alledaagse weergeven. Het leert ons dat, de essentie van “samen leven” in zo’n gemeenschap door de eeuwen heen niet is veranderd. In het eerste deel: het paspoort.
Hendrik de Laat
Op 7 maart 1799 vraagt Hendrik de Laat om zo’n paspoort. Hendrik is koopman van steenkool en schipper. Hij staat op het punt met zijn schip naar Luik te vertrekken om daar zijn koopmanschap te tonen. Deze verklaring van het gemeentebestuur geeft hem een vrijgeleide om tot Luik te geraken bij het passeren van de grens en ontmoeting met gerechten en bevelhebbers. In de verklaring staat dat Hendrik de Laat te Lithoijen uit eerlijke ouders, Jan de Laat en Johanna Govers, is geboren. Hij is 28 jaar oud, zo’n 6½ voet lang, hij heeft een smal aangezicht, blauwe ogen en bruine kroesharen, en hij is rank van buik.
Gerard Vengens
Op 22 oktober 1799 vragen Gerard Vengens, geboren te Geelkerken (Geilenkirchen) in het land van Gulik (Jülich), en zijn vrouw Cornelia de Bruin, geboren te Lithoijen, ook een vrijgeleidebrief. Man en vrouw woonden een tijd bij hun (schoon)ouders te Lithoijen. Daar heeft Gerard gewerkt aan het herstel van een doorgebroken stuk Maasdijk en ook als knecht bij boeren te Lithoijen. Tijdens zijn verblijf heeft hij zich wel en eerlijk gedragen en er is dus geen kwaad woord over hem gezegd. Gerard en Maria willen terugkeren naar Geelkerken. Gerard Vengens is licht van postuur, zo’n 5 voet lang, lichtbruin van haar, met blauwe ogen, klein en smal van aangezicht, spits van neus. Hij 33 jaar oud. Onderweg naar huis kunnen ze deze verklaring van de gemeente Lithoijen tonen als vrijgeleide om veilig en zonder belemmering terug te keren naar hun woonplaats.
Hendrik Coolen
Op 29 maart 1799 gaat Hendrik Coolen, die woont in Lithoijen, voor zaken voor een maand naar Keulen. Hij heeft een paspoort nodig. Dus verklaren de schepenen van Lithoijen schriftelijk dat Hendrik Coolen 35 jaar oud is, 5½ voet lang met zwart gekroezeld haar, bruine ogen, bontachtig van aangezicht, smal en spitsachtig van neus, rank van buik , redelijk gezet en recht van postuur. Hij is te Lithoijen geboren uit eerlijke ouders, te weten, Hendrick Coolen en Maria van den Heuvel. Hendrik Coolen heeft zich door de jaren als een eerlijk en betrouwbaar burger van Lithoijen betoond.
Jacobus Coolen
Op 10 oktober 1800 geeft het gemeentebestuur van Lithoijen een vrijgeleidebrief aan Jacob Coolen. Hij is geboren te Lithoijen, 17 jaar oud, 5½ voet lang, witachtig van couleur; hij heeft bruin haar en bruine wenkbrauwen, en grote bruine ogen. Hij heeft dit paspoort nodig voor zijn bezoek en verblijf als leerling aan de Latijnse school in de Franse republiek.
Lees verder in oud-rechterlijke aktes Lithoijen 1798-1803, over diefstal
De tekst van dit artikel is gepubliceerd onder een CC BY-SA 4.0-licentie (opent in een nieuw tabblad). Voor de illustraties geldt de licentie die in het bijschrift is vermeld.
