Een charivari was een volksgericht, waarbij inwoners die sociale gedragsnormen hadden overtreden werden bestraft. Deze mensen werden dan vaak bespot door een optocht met veel herrie te maken door middel van geschreeuw en het slaan op o.a. ketels. In onze streken werd zo’n volksgericht ook wel toffelen genoemd.
Ordehandhaving
In Rooi speelde zich zo’n gebeuren af op een koude winteravond van 25 januari 1812 bij de herberg ‘de Verwe’.
De maire (burgemeester) Gerard de Jong had “met leedwezen” een "zaamzitting" gezien tussen zeven en tien uur bij het huis van Johannes van Breugel. Onbezonnen lieden hadden uit onkunde van de wetten zich gedurende een aantal dagen strafwaardig gedragen, om ook goede ingezetenen, welke geen schuld hadden, verdacht te maken. Er werd door de maire een nachtwacht ingesteld om bijeenkomsten op de publieke straten te beletten. Wanneer na zeven uur in de avond meer dan drie personen zich gezamenlijk op straat bevonden, werden ze gewaarschuwd om uit elkaar te gaan. En mocht men daar niet aan gehoorzamen dan was de opdracht deze personen direct op te sluiten.
Alle herbergen kregen de opdracht om precies om negen uur in de avond te sluiten op straffe van een boete.
Eigenaren van de herberg
De Verwe stond er al voor 1746. Er is dan een testament waarin de testateuren Peter, Cathalijn en Jenneke van de Laak verklaren het huis met land genaamd de Verwe te legateren aan hun neef Pieter Wouter Kluijtmans. Jaarlijks moest er uit de goederen een pacht van twaalf vaten rogge aan ‘t kantoor van de heer Kempenaar betaald worden. Peter Wouter kon lang wachten op zijn erfenis, Jenneke werd pas begraven op 10 januari 1780.
Helena Peter Kluijtmans is in 1796 de weduwe van Lambert van Breugel en moeder van Johannes, bij wie in 1812 het volksgericht plaats vond. Bij deling kwam het huis, hof en wat erbij hoort aan de weduwe en haar kinderen Johannes, Jennemie en Mechel.
Later kwam de ‘Verwe’ in handen van Willem Kluijtmans. Hij overleed in 1821 na zijn overlijden nam zijn vrouw Francijna van der Vorst ‘tapster’ de herberg over. Rond 1861 werden de goederen verkocht aan bierbrouwer Martinus van den Broek.
Families van de Broek bleven lang eigenaar, totdat ‘de Verwe’ rond 1977 werd verkocht door Johanna Maria Josepha van den Broek, die toen woonde in het Bejaardencentrum ‘Odendael’, aan Petrus Cornelis Rovers.
Branden
Rond 1880 werd de Rooise bevolking opgeschrikt door brandstichting en het ingooien van ruiten. Er woonden toen in Rooi ± 70 vergunninghouders. In verschillende herbergen werden plannen gesmeed, waarbij enkele deugnieten uit de betere kringen voor wat geld anderen hun duistere zaakjes lieten opknappen. Martinus Ruth Kluijtmans hoorde niet bij die herbergiers, hij was een doelwit en bij hem werd door leden van de toen zogenaamde ‘Blekke Ploeg’ brand gesticht.
Ook aan het begin van de Tweede Wereldoorlog moest de Verwe het ontgelden, begin mei 1940 is de boerderij en café in vlammen opgegaan. Het pand werd weer opgebouwd en voorzien van een tegel in de zijgevel met jaartal en in de vlammen de klimmende leeuw.
Bronnen
BHIC, Notariële akten Sint-Oedenrode, 1642-1935, toegang 7637
BHIC, Gemeentebestuur Sint-Oedenrode, 1811-1969, toegang 7635
BHIC, Schepenbanken Sint-Oedenrode, 1548-1811, toegang 7636
BHIC, Dorpsbestuur Sint-Oedenrode, (1232) 1315-1811, toegang 7633
BHIC, Gemeentelijk kadaster Sint-Oedenrode, 1832-1971
