Vanaf 8 september 1944 hield politicus Jan de Quay een dagboek bij. Het vijfde deel daarvan bestrijkt de periode van 18 oktober 1946 tot en met 27 januari 1948. Hieronder volgt de integrale tekst van dit dagboek over de periode tot 1 november 1946, toen Jan de Quay aantrad als Commissaris van de Koningin in Noord-Brabant. Klik hier voor meer informatie over Jan de Quay en zijn dagboeken. Voor het gemak van de lezer hebben we het jaartal, als dat er in het dagboek niet bij staat, tussen haken toegevoegd.
Inleiding
Toen De Quay op 18 oktober zijn vijfde dagboek in gebruik nam was hij al beëdigd als Commissaris van de Koningin in Noord-Brabant. De laatste dagen voor hij in zijn nieuwe ambt aan het werk ging was hij zich daarop druk aan het voorbereiden. Ook nam hij in deze tijd de laatste examens af en nam hij afscheid van de Economische Hogeschool in Tilburg.
In Utrecht neemt hij voor de laatste keer deel aan een bestuursvergadering van de Christofoor Werkgemeenschap. Hij is somber over de toekomst van het tijdschrift Christofoor, dat inderdaad nog hetzelfde jaar zou verdwijnen.
De Quay moet nog wennen aan zijn nieuwe woning, het gouvernementspaleis aan de Verwersstraat in ’s-Hertogenbosch. Bang is hij ook dat de kosten van de inrichting ervan uit de hand gaan lopen.
En dan, op 31 oktober, is hij er klaar voor. 'Laatste vrije dag! Nu kan ik beginnen,' schrijft hij in zijn dagboek.
Het vijfde dagboek gaat verder tot 27 januari 1948. Maar op 1 november 1946 begint voor Jan de Quay een nieuwe fase. En dat is de reden om deze gepubliceerde serie op 31 oktober 1946 te laten eindigen.
Dagboek
18 October. [1946]
P. Driebeek over vertaling v. Canadeesch boek. Hij bleef koffiedrinken met zijn vrouw. – Crul bevalt zeer goed op zijn bureau. – Hij wil wel naar buitenland. – voor boek Neerlandia aanbevolen. – Maan Sassen gevraagd hem aan te bevelen bij van Royen voor Spanje of Italie. – Bezoek van de van Spaendoncken (Charles en Pien), die ons huis kochten voor f. 40.000 + de helft van het bedrag boven de 6000 dat ze van de claim terugkrijgen. Zoo zijn we van ons huis af. Veel vreugde gehad, veel spanning. Tevreden. – Toch ben ik niet echt gebonden aan het huis.
19 October. Zaterdag [1946]
Met de trein naar Utrecht. Vergadering van Christofoor Werkgemeenschap. – Ik bleef alleen bij Bestuurs vergadering. Voorzitters vraag kwam aan de orde. – Ik zal Sassen vragen. – Verder organisatie en blad. M.i. redden zij het blad niet; het is allemaal irreel. – Schuyt kon het eerst niet beneden de 30.000 p.j. en nu voor niets. – Onzin. –
20 October Zondag [1946]
Bezoek van Nijdam en Kamerbeek. De eerste erg overstuur, omdat N.O.I.B hem niet toelaat. Hij wil weer zelfmoord plegen (?). Is het camouflage … in elk geval is het pathologisch. – ’s Avonds met hem naar Dr. Janssens (Voorburg) die opname in een sanatorium adviseerde. Hij zou vader N. schrijven. ’s Middags even naar IJzeren man met kinderen ook Hanna en Ciel Beukers. – Fijn weer – Frits Janssens; vroeg om burgem. met Bosch-kennis – Later Oscar Haffmans aanbevolen. – Voorstel reunie Utrechts-student-gezelschap. – Teruggewandeld. ‘s Avonds de Loeffen bij ons. – Gesprek Techn. Hoogeschool te Bosch!
21 October 1946 – Maandag. [1946]
Vroeg naar Tilburg. Gesprek met Kol. Kleyn en Hr. Gielen over Volksweerbaarheid. – Loeff aanbevolen voor Hfd.Bestuur. Ik heb bedankt maar zal wel steunen. – Ontmoeting met v. Boven. In de gaten houden; intelligente man; politieke belangstelling. – ‘s Middags vergadering Commissarissen Ned. Vlasspinnerij. Afscheid genomen als President Commissaris. – Lang vergadert. – van Puyenbroek hield heel pleidooi om zich vrij te pleiten – zwak. – Om 7.15 thuis. Claartje was ook terug, maar zeurig. Heeft het verblijf bij Sina haar toch kwaad gedaan.
22 October Dinsdag [1946]
Post en post. Bezoek Vader Nydam. Een gesprek met Drs. Luit. Dieles; er zit te weinig schot in; hij ziet overal weerstanden op het Departement maar strijdt er niet tegen. Ik heb hem geraden met mijn opvolger te praten. – Gewerkt aan toespraak voor de Staten. Heel den dag gewerkt. Het is heel wat. Huis schiet nu aardig op. Toch maken Maria en ik ons allebei groote zorgen; zoo’n huis, bij zoo veel nood. Personeel, geld enz.. Klein is vaak gelukkiger dan groot. Daarom klein en eenvoudig blijven. O.L. Heer helpe ons.
23 October Woensdag [1946]
Post. Gesprek met Hr. Nijsen, die Wethouder was te Hilversum tijdens bezetting en nu uit functie, en veel last. Wat opvalt is dat men hem nu in den steek laat. Menschen die destijds hebben gezegd, dat ze hem niet in den steek zouden laten, dat hij een reuze kerel was, dat hij veel goed deed enz., die onttrekken zich nu. Ook de R.K. Geestelijken. Bah! Naar Tilburg. Een reeks tentamens. – Taxatie instrumenten bij Salm en Kipp (Buitelaar). Even bij Moeder en Eduard en daarna naar Gijzelaars-samenkomst. Kleine opkomst. Ligori zong; Kousemakers ontving; Jos, Goossens, Laur. Janssens, P. v. Haaren, P. van Geloven en Willekens, de Haas en de Haes enz.. Heel gezellig. Oude klare koffie en sigaren. – ‘t Was een afscheid van een club waar ik nog nooit geweest was. – Met auto om 12.30 thuisgebracht. Als je dan over het voorplein komt dan word ik telkens verlegen, en ben ik zelfs in den nacht stiekem door een zijdeur binnen willen gaan. Maria was op Coeli geweest. Ze hoopte daar Miebet en Hanna te houden want ze hadden zulk een goede invloed; vooral Hanna, die zéér bijzonder begaafd heet. Merkwaardig kind. Juist Luce. – Wel zeer zelfstandig. – Fijn kind toch.
24 October Donderdag [1946]
Bezoek van Heeren Hering en Vellinga van Sociale Zaken. Interessant gesprek vanwege de stellingname. Er zat spanning in het geheel. Ik geloof dat mijn stelling beter is. Vellinga gaat naar Zeeland – wordt vervangen door Hendriks thans uit Venlo. – Jonge Nydam kwam om boeken te ruimen, eigenlijk om hem een plaats te geven, en werk. Hij is nu twee dagen bij me in huis. – Ik zal hem wat bezig houden. Dat moet er maar bij. Bericht van Cas, dat hij waarschijnlijk 31 Oct. in Nederland komt. Dan kan hij 2 November hier zijn. Wel leuk – met Moeder. ’s Middags bezoek van v.d. Heiden, binnenhuis architect. Hij had kijk, en smaak, en ik hoop, dat de zaak nu wat op orde komt. Hij zal zich met de huiskamer bezighouden; hopelijk met een f. 5000. klaar. Een reuze bedrag, maar de prijzen zijn fantastisch. – Prof. Steger had zich aangemeld; ik was al kwaad, vreesde al voor zijn zoon, enz., en daar kwam de oude man voor een kapel voor huize Katwijk (oud geschenk door oud Katwijkers te geven). Ik zal hem helpen; dankbaarheid aan de Jezuieten heb ik zeker. ’s Avonds Pierre Hendriks, soldaat, voor hij naar Indie gaat. Leuke jongen, toch wat angstig. Heel wat voor een boerenjongen.
25 October. Vrijdag [1946]
Gewerkt. – Gesprek met Toon Wijffels over zijn broer Frans. Hij maakte zich ongerust, omdat het met de M.I.R. mis loopt, zie de staking in de mijnen, en zijn communistische achtergrond. Hij hoorde ook een uitlating van Cobbenhagen, dat Frans de zaak niet aankon. Ik vind dat ook. Gevolg van zijn te groote omvang van werk. Hij neemt te veel, denkt dat hij alles kan, zijn huishouden lijdt er onder en alles. Lang over gepraat. Ik meen dat hij voor de M.I.R. moet bedanken, of geheel op concentreeren. Het zal een heele zorg zijn, en een offer. – Is Frans te ijdel geworden. Om 7 uur bij Molenaar Utrecht voor bespreking met Driemanschap + Nauta, Beerman, Schure, de Vries Reiling, van Nus, Mej. den Dekker en Opstelten over Gedenkboek Unie. Het idee Witboek was gelukkig spoedig getorpedeerd. Brugmans zal gevraagd worden tegen honorarium het te schrijven in samenwerking met v.d. Ploeg en de aanwezige redactie. Brugmans leek ons goed, omdat hij politiek, historisch en litterair voldoende onderlegd is, om het geval aan te kunnen. – Ik stelde nog even de Februari-ruzie aan de orde, anders komt dat later. Het mag niet tendentieus zijn, niet gericht op nieuwe ruzie onder het Nederl. Volk. – De sfeer was goed. Homan is voorzitter van de landel. Zuivelbond geworden. Zoo komt hij weer in de rij. Nobel mensch . Ook de anderen.
26 October Zaterdag [1946]
Terug uit Utrecht. Post enz. – Even Miebet gezien. Nijdam wat gepraat. – Toen met Maria naar Tilburg voor Afscheidsdiner van Senaat der Tilb. Hoogeschool. – Het was een pracht diner, zeer hartelijke en goed-verzorgde toespraken. Piet v. Berkum de Rector overtrof zich zelf, verder spraken Cobbenhagen, Weve, Goossens, Kaag en de Block. – Het was uitstekend. – Veel te mooi, ik was er wel verlegen van. Het ging vooral over mijn openheid en vriendschap voor iedereen, gelijk, mijn geestigheid, goed psycholoog, enz. Ik kreeg een ontwerp voor een bord dat men mij kwam aanbieden. ‘t Was 12 uur toen het diner eindigde, 1.30 afrit naar Bosch. – Afscheid, partir c'est mourir un peu, c'est partir de ce qu'on aime, on laisse un peu de soi même. Ja … iets stierf er wel in me af. Ik moge met dankbaarheid, innige dankbaarheid terug denken aan de Hoogeschool. Het was mij een weldaad; een echte Katholieke Hoogeschool, omdat men Zijn leerlingen kende aan de onderlinge liefde. God zij gedankt en dat hij mijn nieuwe werk zegene. Dat nadert immers.
27 October Zondag [1946]
Om 10 uur naar de Mis. Het was een Mis voor de gevallenen in de oorlogstijd op den 2e Jaardag der bevrijding van ’s Hertogenbosch. – Schoone preek van aalmoezenier Gooskens. Ik was een beetje te laat, 2 minuten, en kwam wat achteraan. Moet ik me meer laten gelden als Commissaris? Verder heel den dag regen, regen, zooals we tijden niet gekend hebben. Ook een beetje gaar van gisteren. Vroeg naar bed. De kinders ook wat lastig. – Fijn deze week beginnen, en de jeugd thuis. Wat kun je daar naar verlangen. –
28 October. Maandag [1946]
Gesprek met Thyssen uit Beuningen + zoon. Deze was wat deftig en onderdanig vriendelijk. Het ging over Ermers. Ik heb niet met hem gediscussieerd over allerlei zaken. Wel verkregen dat E. op de boerderij blijft, en dat hij enkele H.A. in cultuur brengt voor fruit. – Ik zal het hem Zondag gaan zeggen. Hopelijk geeft dat vrede. – Jan Smits ook nog gesproken. Het gaat hem toch wel aan het hart, dat hij moet verdwijnen. ‘t Schijnt toch een mooi ambt.
29 October Dinsdag [1946]
– Student J. v. Haeren kwam praten. Weer zoo'n jongen die dik in het illegale werk zat, en daarna in de Intelligence en die nu er niet uit los kan. Ze zitten met een open oog in de onderwereld (Comm.). Hij krijgt ook rapport v. Comm. over mij. – Ik heb hem geraden zijn Prop. exam. te doen en dan nog eens terug te komen. Moeilijk voor zulke jongen. – toch flinke kerel. – Jef de Brouwer kwam om gegevens om een artikel te publiceeren in Oost Brabant. Hij vroeg interview hetgeen ik heb geweigerd. Nijdam weer hier met hem gepraat. – Alberts kwam spreken over Naaldwijk, waarnaar hij solliciteert. Ik zal Beel er over aanspreken. Na een korte wandeling over de wallen ’s avonds naar de schouwburg alwaar een stuk van Defresne. Goed gespeeld, maar … nihilistisch koud, vreemd, verwrongen. – Geen streepje Christendom meer. –
30 October Woensdag [1946]
Na wat post naar Haag, over huisinrichting. Gesproken met Heer Zegwaard en Kamerbewaarder v.d. Minister. Beel was in de Kamer. – Gegeten bij Fr. Houben alwaar ook de van der Schueren. Frans wordt wel C.d.K. in Limburg, maar het moet nog ontwikkeld worden op de manier Beel. – Van de C.d.K. in Overijssel veel kleinigheden gehoord over de formaliteiten. – Lang in de trein en 's avonds laat thuis. –
31 October Donderdag [1946]
Laatste vrije dag! Nu ik kan beginnen. Huis is goed op orde, Maria actief, en goed. – Nog wat post afgedaan. – Nijdam vertrokken. Vreemd geval, want thuis is hij eigenlijk heel gewoon, ik zie nu niets vreemds aan hem. Hij noemt zich Homosex., maar hij flirt met de verloofde Margriet Ficq en omgekeerd?? – De psychiater moet nu maar uitmaken wat er van komt. De meisje Miebet en Hanna kwamen op herfstvakantie … en Ruud kwam tegen verwachting in ’s avonds thuis. – Gezellig … heerlijk.
