De allereerste editie van Archiefpareltjes is een feit. In deze column gaan we je van alles vertellen over de bijzondere stukken die wij tijdens ons werk tegenkomen: archiefpareltjes. Wie is die ‘wij’ dan? Wij zijn Roxanne Lokin, Stef Roovers en Elise Kleuskens en wij zijn de inventarisatoren van de afdeling Inhoudelijk beheer. Wij krijgen archieven te zien voordat deze gepubliceerd worden en maken ze voor je toegankelijk.
Voor deze eerste editie hebben we een aantal archiefstukken uitgekozen, namelijk uit het archief van de Familie de Plönnies, het archief van de Motorclub Brabant (1917-1946) en het verzetsarchief van Jeanne “Puck” Fermont (1944-1945).
'Le plus exécrable de tous les hommes'
Familiearchieven zijn altijd interessant om te inventariseren, omdat je nooit weet wat je kunt verwachten. In het geval van familie De Plönnies (opent in een nieuw tabblad) gaat het vooral om brieven. Die kunnen een heel persoonlijke inkijk in iemands leven geven. In deze brieven worden allerlei onderwerpen besproken, van opwinding over pasgeboren kindjes tot treurnis over de staat van de wereld. Soms zijn de brieven kort en vooral gevuld met koetjes, kalfjes, en beterschapswensen, maar een enkele keer worden meerdere kantjes volgeschreven, bijvoorbeeld over ‘le plus exécrable de tous les hommes,’ ofwel de oud-echtgenoot van één van de zussen Renard.
Naast de vele persoonlijke brieven bevat dit archief ook meer formele correspondentie met de koning, de minister van Oorlog, en de minister van Financiën (ook wel ‘Fijnantien’). Omdat er met belangrijke personen werd gecorrespondeerd, werd er eerst een kladversie van de brief opgemaakt. Dat is voor het archief heel fijn, want de officiële versie van de brief werd natuurlijk verstuurd. Omdat de kladversies wél zijn bewaard, kunnen we daaruit opmaken wat er precies werd gevraagd. Het lijkt alsof de familie De Plönnies een ghostwriter had – iemand die goed was in het opstellen van brieven, maar die niet precies leek te weten hoe de familieleden heetten of wanneer ze geboren waren. Dat is ook te zien in de foto, waarin hier en daar wat feiten over de majoor zijn doorgehaald en verbeterd in de kantlijn.
De Hells Angels van Brabant?
Naast familiearchieven zijn er ook archieven van organisaties of verenigingen. Het archief van de in 1917 opgerichte Motorclub Brabant (M.C.B.) (opent in een nieuw tabblad) is er zo een. Wanneer er over een motorclub wordt gesproken, denkt men al gauw aan ruige, gevaarlijke mannen in leren jassen op grote motoren, à la Hells Angels. De M.C.B. was echter van een heel ander kaliber. Zij organiseerden leuke tochtjes en wedstrijden, maar ook clubavonden met muziek en dans en diners waar oesters werden genuttigd. Naast jaarverslagen, vergadernotulen en financiële stukken is er in dit archief ook van alles te vinden over de georganiseerde tochtjes en wedstrijden, maar ook zitten er ontwerpen voor een clublogo in en zelfs een captainsarmband van de club! Het is dus zeker de moeite waard om een kijkje te nemen in dit archief.
Puzzelen met archief
Niet alle archieven zijn even compleet. Verzetsgeschiedenis bijvoorbeeld is moeilijk terug te vinden, omdat er niet veel werd opgeschreven. Daarom is het zo bijzonder dat er in het verzetsarchief van Jeanne “Puck” Fermont (opent in een nieuw tabblad) een verslag van allerlei activiteiten, plannen, instructies, en mededelingen van de Stoottroepen en lokale knokploegen terug te vinden is. Omdat in het verslag ook verschillende mensen worden genoemd (naar alle waarschijnlijkheid bij hun schuilnaam), nodigt het erg uit om uit te puzzelen wie er allemaal betrokken waren, en op welke manier. Hoewel de rol van Puck binnen het verzet niet duidelijk wordt uit dit archief, is het toch dankzij haar dat we deze stukken in onze collectie hebben.
Bronnen
- Brabants Historisch Informatie Centrum, toegangsnummer 2269, archief van de Familie de Plönnies, 1790-1927. (opent in een nieuw tabblad)
- Brabants Historisch Informatie Centrum, toegangsnummer 2251 Motorclub Brabant (M.C.B.), 1917-1946 (1998). (opent in een nieuw tabblad)
- Brabants Historisch Informatie Centrum, toegangsnummer 2267, Verzetsarchief van Jeanne "Puck" Fermont, 1944-1945. (opent in een nieuw tabblad)
