De boerderij aan de Schansstraat in Terheijden

Aan de Schansstraat in Terheijden staat een monumentale boerderij, plaatselijk bekend als de (voormalige) boerderij van de familie Oonincx.

De boerderij, aangemerkt als rijksmonument, is eind 17-e eeuw gebouwd en hoorde aanvankelijk bij het landgoed van ‘Het Blockhuys’ of Slotje, dat in 1889 afbrandde. De boerderij bleef behouden.

Achterzijde van de boerderij, 1963 (Foto: G.Th. Delemarre. Collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, documentnummer 79.767 (opent in een nieuw tabblad). CC BY-SA 4.0 (opent in een nieuw tabblad))

Bron: 1963 Collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, documentnummer 79.767 — Achterzijde van de boerderij, 1963 (Foto: G.Th. Delemarre. Collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, documentnummer 79.767 (opent in een nieuw tabblad). CC BY-SA 4.0 (opent in een nieuw tabblad))

Untzenkaart 1625

Kaart van de overgave van de stad Breda aan Spinola (opent in een nieuw tabblad)
in 1625 (J.S. Untzen, 1625, gravure. Bron:
collectie Stedelijk Museum Breda
objectnr. ST00432 (opent in een nieuw tabblad); in langdurig bruikleen
Stichting Stedelijk Museum). Klik voor een vergroting

Kaart van de overgave van de stad Breda aan Spinola in 1625 (J.S. Untzen, 1625, gravure. Bron: collectie Stedelijk Museum Breda objectnr. ST00432; in langdurig bruikleen Stichting Stedelijk Museum) — Kaart van de overgave van de stad Breda aan Spinola (opent in een nieuw tabblad)
in 1625 (J.S. Untzen, 1625, gravure. Bron:
collectie Stedelijk Museum Breda
objectnr. ST00432 (opent in een nieuw tabblad); in langdurig bruikleen
Stichting Stedelijk Museum). Klik voor een vergroting

Over de datering van de betreffende boerderij is het volgende te melden. Op de zogenoemde Untzenkaart uit 1625 is al wel het omgrachte / omwaterde bekende landhuis ‘Het Blockhuys’ duidelijk zichtbaar (midden rechtsboven de tekst DIE) ingetekend, echter aanwijzingen naar de boerderij aan de latere Schansstraat ontbreken.

Het omwaterd huis ‘Het Blockhuys’

Aannemelijk is dat de betreffende boerderij werd gebouwd eind 17e eeuw (rond 1695 na de Tachtigjarige Oorlog 1568 tot 1648) en werd gevoegd bij het landgoed van ‘Het Blockhuys’. Immers in de jaren daarna werd telkenmale het landgoed aangeboden als zijnde een omwaterd huis (zie onder andere de inventaris van het archief van de familie Van der Staal van Piershil, 1636 e.v.) met aangelegen erven, boomgaard, hoeve en paviljoen. Voor wat betreft de hoeve werd kennelijk gedoeld op meergenoemde boerderij.

Aanwijzingen van de boerderij – linksboven van Het Blokhuis – zijn wel ingetekend zichtbaar op de uitsnede van de kadastrale kaart 1811-1832 verzamelplan Terheijden, Noord-Brabant (Bron: Beeldcollectie Rijksdienst Cultureel Erfgoed nr. MIN10151VK1 (opent in een nieuw tabblad))

Familie Oonincx

In 1725 werd de boerderij afgezonderd door de toenmalige eigenaar van het landgoed, de dorpssecretaris Hendrik Frijlinck/Fierlingh, en afzonderlijk verkocht om uiteindelijk in het bezit te komen van de familie Oonincx.

Op het midden van de foto is de betreffende boerderij met aanpalende grond zichtbaar (Bron: Nederlands Instituut voor Militaire Historie, collectie Fotoafdrukken Koninklijke Landmacht, Fototechnische Dienst Luchtvaartafdeling, objectnummer 2155_008560 (opent in een nieuw tabblad))

1920 – 1940 Uitsnede foto collectie Fotoafdrukken Koninklijke Landmacht, Fototechnische Dienst Luchtvaartafdeling, objectnummer 2155_008560. Op het midden van de foto is de betreffende boerderij met aanpalende grond zichtbaar. — Op het midden van de foto is de betreffende boerderij met aanpalende grond zichtbaar (Bron: Nederlands Instituut voor Militaire Historie, collectie Fotoafdrukken Koninklijke Landmacht, Fototechnische Dienst Luchtvaartafdeling, objectnummer 2155_008560 (opent in een nieuw tabblad))

Deze familie verkocht in 2010 / 2014 de boerderij inclusief het bijbehorend perceel, waarop oorspronkelijk ‘Het Blockhuys’ heeft gestaan, ten behoeve van het nieuwbouwplan De Weelde.