Derde dagboek van Jan de Quay

3.1 Maandag 28 mei –  dinsdag 31 juli [1945]

Inleiding

Op 19 mei 1959 zou Jan de Quay aantreden als minister-president van het naar hem genoemde kabinet-De Quay (1959-1963). En al deed hij dat vooral uit plichtsbesef en min of meer met tegenzin, toch leek het wel alsof hij voorvoeld had dat die functie ooit nog op zijn weg zou komen. Op 28 mei 1945 immers – hij was juist aan zijn derde dagboek begonnen − schreef hij in zijn aantekening van die dag: ‘Ministerraad. – Men verdoet er teveel tijd aan verhalen, de leiding is niet erg goed. Ik leer hier hoe het zou moeten. Voor later?’
Toen De Quay deze regels noteerde, bracht hij zijn laatste dagen in Londen door. Bijna acht weken eerder was hij daar − zij het pas in tweede instantie − benoemd tot minister van Oorlog in het derde kabinet-Gerbrandy, waarvoor hij zelf min of meer de basis had gelegd en dat op 23 februari van start was gegaan. Het kabinet was slechts een kort leven beschoren. Op 14 mei, ruim een week na de bevrijding van Nederland, had Gerbrandy het ontslag van zijn regering aangeboden aan koningin Wilhelmina. Sindsdien waren De Quay en zijn collega’s demissionair. Dat duurde tot 25 juni 1945, toen het kabinet-Schermerhorn-Drees aantrad. Daarmee kwam er een voorlopig einde aan de ministeriële loopbaan van De Quay, want in deze eerste naoorlogse regeringsploeg was voor hem geen rol weggelegd. Het was dat hij dat zelf niet wilde – ‘Heer, laat die kelk voorbijgaan’− maar De Quay was vanwege zijn rol in de Nederlandse Unie als minister ook onaanvaardbaar geweest voor Willem Drees, vice-premier en voorman van de socialisten, zeker zolang niet een officieel onderzoek had plaatsgevonden naar het optreden van de Unieleiding in de bezettingsjaren.

Toch bleef De Quay na zijn aftreden nog nauw betrokken bij het ministerie, ook omdat zijn opvolger Jo Meynen, die onder hemzelf nog secretaris-generaal was geweest, daar sterk op had aangedrongen. Tot het eind van het jaar kwam De Quay als adviseur naar Den Haag, aanvankelijk drie dagen in de week, later meer onregelmatig.
Maar daarnaast beraadde hij zich in het voorjaar en de zomer van 1945 op zijn toekomst. Uiteraard kon hij terugkeren naar de Tilburgse Hogeschool, waar hij al sinds 1933 hoogleraar was in de psychotechniek en de bedrijfsleer. Eind juni noteerde De Quay dat hij weer in ‘Hoogeschool verband’ ging denken, ‘ofschoon ik mij afvraag of ik terugkom’. Misschien ook wel omdat begin juni nog een ander perspectief was geopend toen Louis Beel, als minister van Binnenlandse Zaken zijn collega in het kabinet, een aanstelling als Commissaris van de Koningin in Noord-Brabant in het vooruitzicht stelde. ‘Mijn ideaal’ noteerde De Quay. ‘Maar ik mag dat m.i. niet aannemen, omdat ik andere plichten heb.’

Daarmee doelde hij op een ander, lang gekoesterd ideaal, namelijk het tot stand brengen van een politieke en maatschappelijke doorbraak in Nederland. Een uitvoerige gedachtewisseling van prominente Nederlanders in het gijzelaarskamp Beekvliet had geresulteerd in een programma voor een nieuwe beweging die dit moest realiseren, de Nederlandse Volks Beweging (NVB). De denkbeelden uit dat programma werden na de bevrijding van het Zuiden uitgedragen in de samenwerkende bladen Je Maintiendrai, Vrij Nederland en Christofoor, die sterk leunden op het oude kader van de Nederlandse Unie. De beweging zelf ging echter pas van start nadat heel Nederland bevrijd was.

Half mei 1945 verscheen een manifest dat werd ondertekend door 33 prominenten, onder wie De Quay, en dat opriep tot geestelijke vernieuwing op basis van Christendom en humanisme, ontplooiing van de persoonlijkheid, beveiliging van het gezinsleven, verheffing van de arbeid, versterking van de nationale gemeenschap en vernieuwing van het politieke partijleven. Kort nadien werd in Amsterdam een voorlopig hoofdbestuur gevormd. Maar net zo als hem in juni een plaats zou worden onthouden in het kabinet-Schermerhorn-Drees, werd De Quay in eerste instantie ook − en om dezelfde reden - geweerd uit dat hoofdbestuur van de NVB. Pas half september, tijdens de formele oprichtingsvergadering van de NVB, zou hij alsnog een zetel verwerven. Het weerhield hem er niet van zich voor de beweging in te zetten, onder andere met redevoeringen voor volle zalen in Den Bosch en Nijmegen.
Maar eind juli nam hij toch ook het besluit om in het nieuwe collegejaar zijn werk aan de Hogeschool weer op te pakken.

Dagboek

28 Mei 1945. Maandag

Nu begin ik mijn derde schrift. Het zal wel niet zoo gauw vol zijn als de vorigen want nu krijg ik het rustig over eenige weken als ik Minister af ben, of zal ik dan vanwege de ruimere tijd eindelijk gelegenheid krijgen van de telegram stijl af te stappen. Heden teruggekeerd op het Departement; veel stukken afgedaan, voorbereiding voor overplaatsing naar Haag. Ik ga Donderdag. – Ministerraad. – Men verdoet er teveel tijd aan verhalen, de leiding is niet erg goed. Ik leer hier hoe het zou moeten. Voor later? Geluncht met Beel en Huysmans. Gesproken over politiek, houding Episcopaat, Wijffels enz. ‘s Middags veel gewerkt, ‘s avonds gegeten met Diederik v. Buuren. ’s Avonds Gerbrandy o.a. over Speyart v. Woerden. Gecompliceerd geval. Ik zal mening aan H. eens vragen.

29 Mei Dinsdag [1945]

Naast veel Departem. werk had ik een onderhoud met Heer Dupuy (Canad. Ambass.) en Kol. Hebert (Canad. Mil. Attache). Deze kwamen mij voor 2 Nederl. Divis. aanbieden de volledige uitrusting, welke men hier bij hun demobilisatie zal achterlaten. Ik ging er op in, sprak voor Dinsdag a.s. een conferentie af in den Haag met Kol. Hebert en Gen. Dyxhoorn. – Zij kunnen ook kader in Nederland opleiden. Dit is een uitkomst. – ’s Avonds gegeten met Rector Mommersteeg en Huysmans. Hij had veel verhalen over America, Steenberghe en de actie in de Knickerboker tegen mij. Dit laatste vond hij erger dan ik. Hij kende nicht Rudolphine goed. Wat vond ik het heerlijk haar groeten te krijgen. – ’s Avonds nog bij Wijffels en Tromp + v. Angeren en Sassen over Bedrijfsorganisatie voor de Mijnen. Ik was te moe om mee te doen. Bovendien ligt dit econ. werk me toch niet zoo goed als het militaire.

Woensdag. 30 Mei [1945]

’s Morgens kwam Mej. Steinweg aan in uniform. Ze ging wat de stad in want Vrijdag gaat ze mee terug. – Ze vond het toch wel leuk. – Lunch met alle naaste medewerkers bij gelegenheid van het vertrek v. Gener. v.d. Vijver als Secr. Generaal en het opkomen van Mynen in die functie (Gelukkige vernieuwing). De lunch was heel goed van stemming. Er werden eenige foto’s gemaakt. ’s Middags Kol. v.d. Plassche; hij blijft hoofd afwikkelings bureau London. Hij vertelde zelf dat hij in discrediet was geweest wegens gedrag in oorlogs dagen (ten onrechte??!). Afscheidseten met Kol. v.d. Reydt en Huysmans in Browns Hotel. Onze laatste avond. Kom ik er nog ooit. Het was toch een grootsche tijd, die ik er beleefde. – Later nog even samen met Gerbrandy. Hij was iets weemoedig. Omdat er zóó veel critiek o.a. in Friesland en bij de A.R’s op hem bleek te zijn. De A.R. groep is toch een afgrijselijk stel met zulk een gewetensdwang op politiek gebied!

31. Mei Donderdag [1945]

Terug met vliegtuig (Dakota) naar Gilze-Rijen o.a. met Bern. Brenninkmeyer. – Was het de laatste tocht. Ik denk het wel. – Gegeten in Bosch en Ven. Gepraat met Homan. – Toen Beers bezocht, alwaar juist Frans Houben om twee kinderen te brengen, die in tranen afscheid namen. Frans druk in actie voor zijn stem-werk. Een echte apostel. De jongens zagen er slap uit. Het was natuurlijk een verrassing thuis. Allen was het goed.

1 Juni. Vrijdag [1945]

’s Morgens vroeg op de fiets naar Malden. Maria met de auto me achterop. Daar gewisseld en ik naar ‘t Loo, alwaar van 9.30-11.30 conferentie met Prins Bernard. Veel zakelijks besproken, in goede sfeer. – De Binn. Strijdkr. wordt een probleem o.a. in den Haag waar aantal sinds capitulatie van 3–19.000 gestegen. – Infiltratie o.a. van N.S.B.ers. – schande! – In de tuin van het Loo werden vele foto’s gemaakt van Prins, Kapt. v. Tuyl en mij. – Daarna bezoek aan Gener. Winkelman in een klein boerderijtje te Nijkerkerveen. Hij was best. Een echte Generaal, en soldaat! Ik besprak met hem openlijk de critiek op het A.H.K. tijdens de Mei dagen. Hij was zeer erkentelijk. Hij zal een memorandum schrijven, en ik zal dit in Commissie van Ministerraad brengen. Via Utrecht (Bremer en Maurice Steenberghe) naar Haag. Pracht tocht in Zomeravond. – In Hotel aangekomen trof ik Dijxhoorn en Molenaar, verder Kaag, Huysmans, Beel en Gispen. We hebben heel gezellig gepraat. Het was een geestige avond. Fijn dat het nog kan in dezen tijd. – Beel zei dat de Koningin me moest hebben. Ik zal er nu morgen heen moeten.

2 Juni Zaterdag [1945]

Vroeg aan het Hotel al allerhande bezoeken o.a. Coops (Luchtvaartbedrijf). Stokman, die kwam vertellen, dat de R.K. Staatspartij van electoraal apparaat vormings-apparaat zal worden. Dat zal prachtig zijn; de goede richting. – Toen naar het departement. Mijn eerste bezoek, voor het eerst op mijn kamer. De mooie schilderijen waren gestolen. Kortweg [het zag] er wat vreemd en koud uit. Vlug eenig werk afgedaan. Toen naar Anneville. Ik kreeg een Top priority (voor de pont Moerdijk) en was er om 1.30. Opgebeld. Om 3.30 bij H.M. ontvangen. Ik heb er weer echt prettig zitten praten. Het was een nuttig onderhoud over van alles. Allereerst om H.M. in te lichten over de toestand in het leger, omdat de Koningin een en ander weten wil als mijn opvolger komt. Uit alles bleek me, dat er een ander zal komen. Gelukkig! – Toen ik weg ging zei H.M. dat we weer prettig hadden gephilosofeerd. Zoo voelde ik het ook aan. – Het was een goed en vertrouwelijk gesprek achter op het balcon Anneville met pracht uitzicht op tuin en beuken. – Daarna even bij H. Houben. Gegeten op Bosch en Ven en toen naar Beers, waar bij verrassing ontvangen.

3 Juni Zondag. [1945]

’s Morgens naar de Hoogmis met Maria. ’t Was zonnig zomerweer, maar niet warm, en ik genoot dus echt. Ruud kwam nog thuis. Miebetje was uit logeeren. Om 2 uur weggereden. Mevr. Vlot in Zeist bezocht. Een zwaar bezoek. Wat heeft zoo iemand een enorm offer te brengen. Later bij Jan en Roos v.d. Does de Willebois. Gezellig een uurtje gepraat. Afspraak gemaakt voor bezoek bij aartsbisschop. Toen naar Haag, waar ’s avonds aangekomen. –

4 Juni Maandag [1945]

Bespreking met Prins, Kol. Doorman, Gen. v. Voorst Evekink, Gen. Dijxhoorn, Gen. v. Nijnatten, Thal Larssen, Mijnen, Rietveld, Kol. de Ruiter v. Steveninck, Silbiger. Goed verloop. De partijen komen zoo wel bijeen. Gegeten bij de prinses Irene Brigade. – ‘s Avonds gewerkt op het Departement. Ik sprak even met Beel , die me zei, dat er toch nog kans was dat ik als Min. v. Oorlog moest terug keeren. Hij had bericht van Schermerhorn. – Het was een tegenvaller voor me. De avond te voren had hij gezegd, dat ik wel Com. v.d. Koningin in Brabant kon worden. – Mijn ideaal. – Maar ik mag dat m.i. niet aannemen, omdat ik andere plichten heb. – ‘s Avonds nog gepraat o.a. met Dijxhoorn. – Wat een ijdeltuit !! Daar krijg ik binnenkort ontzettend het land aan. –

5 Juni Dinsdag [1945]

Bespreking met Dijxhoorn, de Ruijter v. Steveninck, Meynen en Rietveld over overgang van personeel v. Brigade naar beroeps kader enz. – Redelijk verlopen. Onderhoud met Rietveld. Fijn mensch! – Nog allerhande dingen tusschendoor o.a. Hustinx. – ‘s Middags Linthorst Homan. Het blijft een triest geval. Hij heeft veel goeds, maar is toch ook on-Nederlandsch geweest. Wat is "zuivering” een moeilijk vak. De spanning tusschen rechtvaardigheid en naastenliefde. ’t Is toch aan het laatste dat men de kinderen van Christus moeten erkennen. – Inleidende bespreking met Dijxhoorn en Kol. Hebert (Canada) over overname van uitrusting Can. leger. Van 4 tot 12.30 Ministerraad met 1½ uur onderbreking voor maaltijd. Het eerste echt verschil van meening over “noodparlement” én omdat het een moeilijke zaak is én omdat sommige weer instructies krijgen van hun partij. Vooral Gispen was gebonden. De A.R. heeft hem op zijn kop gegeven. Hij is toch een draaier … of heet dat politicus!!

6 Juni. Woensdag [1945]

Bespreking met van Maasdijk, Hoofdredacteur van de Pen-Gun. Aardig, zeer goed blad. – Toch zal er wel ruzie over komen. – Ook de Pers-zuivering brengt algehele ontevredenheid. Om 11 uur bezoek van Romme. Ik verwachtte een politiek gesprek. Het was een ‘zaak’; geld voor een courant, waarvan hij Commissaris was. – Wel een en ander gepraat; ik voel me nooit heelemaal prettig met hem; ik weet niet waarom – omdat hij ook politicus is? – ‘s Middags A.C. de Bruyn. We zijn het niet eens; maar met hem kan ik overweg; hij is een nobel mensch. Hij kan niet meer mee met zijn tijd. – ‘s Avonds Brugmans. Ik vernam tot mijn vreugde dat de kabinetsformatie opschiet, en dat ik er zeker niet bij zal zijn. Gelukkig. Het doet me echt plezier, al krijg ik telkens den indruk dat het spijtig is voor de zaak. Volgens Brugmans zou ik goed in de Volksbeweging kunnen werken, b.v. als politiek secretaris. – Ben ik politicus? – Geen compliment. ‘s Avonds onder een glas wijn, nuttig gepraat met Beel!

7 Juni Donderdag [1945]

Het is een onrustige tijd. De spanning in de politiek, om de kabinetsformatie neemt toe. Gaat het heelemaal naar links. Worden de Kath. en de Zuiderlingen uitgeschakeld. Zou ik Comm. v.d. Koningin in Brabant worden hetgeen Beel me aanbood. Ik zou dolgraag; het is mijn illusie, maar ik mag niet kiezen wat ik gaarne doe. En daarom besloot ik op grond daarvan voor de volksbeweeging te opteeren. – Veel gesproken met allerlei zooals Kruls, Antoon de Block, Kruls. – ‘s Avonds gegeten aan huis bij Paul Driebeek met Tromp, Somer en Fock. Erg nuttig gesprek. Ook geestig. Tromp vertelde van zijn werk! Flinke, zakelijke werker! Na verslag van Molenaar over I.G D.K.L. en veel andere kleinigheden om 11.30 gaan slapen. – Vroeg.

8 Juni Vrijdag. [1945]

Vannacht droomde ik, van een koor, dat prachtig zong, en ik zag een tabernakel met een hostie er op, waarvan ik mijn oogen niet keeren kon. Het duurde tamelijk lang en toen werd ik wakker. Het was schoon. Eigenlijk mooier, dan de werkelijkheid in een kerk en het bewoog me heden vroeg op te staan en ter kerke te gaan. Ik viel in een gezongen H. Mis en ik kon me niet bedenken wat Feestdag het was… Bezoek van Holleman; Ir. Ringeling en Dr. v.d. Mandele, die me nog eens releveerde dat het doktoren verzet uit de Unie-dokters-actie was ontstaan. – En dan zijn we landverraders. – Na de lunch – ik kon niet wegkomen – naar Utrecht. Bezocht tante Zus en Zus. De eerste erg oud geworden, en bedroefd omdat ze alles … alles kwijt is. Ook haar effecten. – Toch kreeg ik zoo den indruk “de ouderen zijn meer aan de materie gehouden, dan onze generatie”. Zusje is haar geloof kwijt. Ik kon haar nergens over spreken. Toch doet het me pijn. – Ze wil de idee van Charly voortzetten. – Ik vernam van de laffe houding van Gispen tijdens de bezetting?! – Ik voelde me er thuis en de kinderen zijn erg aardig. Alle eer Zus. – ‘s Avonds bij den Aartsbisschop Mgr. Dr. J. de Jong. – Lang gepraat, 8.30-11 uur. Over van alles. Vooral de Volksbeweging. Hij laat me wel vrij maar hij vreest een politieke partij op te vage basis, zegge meer humanistisch dan positief Christelijk. De toekomst zal leeren wie gelijk heeft. Hij staat evenmin op het standpunt de Bruijn. – Laat bij de Swanen aangekomen, alwaar na een heerlijk glas wijn en veel verhalen van Mia om 1.15 naar bed.

9 Juni Zaterdag [1945]

Vroeg op. – Twee kinderen van Rossum gehaald en met de auto naar ’t Loo, alwaar van 10-12 met den Prins gepraat. Over van alles. Hij blijft een intelligent mensch. – toch gevaarlijk voor zich zelf, omdat hij te gemakkelijk verantwoordelijkheid neemt. Die kritiek is zoo gevaarlijk voor het Koningshuis. Ik maak me er wel eens bezorgd over. Soms schijnt de dynastie meer bedreigd, dan het publiek, dat Oranje toejuicht, wel beseft. – Misschien dat ik hem nog wel eens kan benaderen, als ik terug ben van mijn Ministerschap. Daarna bij de chauffeur Sanders zijn ouders in Apeldoorn de kinderen v. R. opgehaald en naar Beers. – Eén ervan was erg misselijk en spierwit. Slapjes – Blij er te zijn. Het huis was vol jeugd. Erg gezellig, beweeglijk. Ruud kwam ook thuis. – Toen vroeg naar bed na een vermoeiende week.

10 Juni Zondag [1945]

Uitgeslapen. Hoogmis. Met Maria lang gepraat over toekomst, als ik Minister af ben. Hopelijk vlug, want dat baantje ambieer ik niet. Ik zie 3 mogelijkheden: Hoogeschool, Commissaris v.d. Koningin in Brabant en Volksbeweging. – Maria zei, dat ik het mezelf wijsmaakte, maar eigenlijk al gekozen had voor het laatste. Misschien heeft ze gelijk, maar ik koos niet omdat ik dat het aangenaamste vond; integendeel. – Maria had bezwaar, dat ik – onbewust – koos, zonder haar … d.w.z. zonder rekening te houden met het gezin. Waar gaan we wonen ?... Eerst eens van alles af en dan zien. Want al is er alle kans, ik ben er nog niet af. – Stel dat ik Minister moest blijven. Heer laat die kelk voorbij gaan. – Verder heel rustige dag. Veel kinderen; de meesten komen bij. Jan Jurgens kwam een uurtje zijn kinderen opzoeken. Toch fijne kerel; hij ligt me beter dan voorheen. – Pen-Gun gelezen. Goede soldatencourant. Veel papier. – Zal wel weer ruzie geven! –

11 Juni Maandag [1945]

Terug naar den Haag. Op de fiets tot Grave, alwaar ik Maria afloste. ‘s Middags een groep ontevreden krijgsgevangenen ontvangen. Daarna Mijnheer Balley van het Int. Roode Kruis uit Geneve, die om een vliegtuig vroeg voor den aanvoer van medicijnen. Verder een hoop afgedaan. Zeer bezwaarlijk wordt het gebrek aan personeel en het wegblijven van het detachement London. – Met Beel en Huysmans nog gepraat. Veel fantasieen over het nieuwe kabinet.

12 Juni Dinsdag [1945]

Bespreking met Dijxhoorn. – Daarna met Dr. van der Mandele over de opvolging van I.G.D. – Gen. van de Roemer zal ik tijdelijk terug nemen. – Daarna Ds. Gravemeyer. Hij ging accoord met het voorstel, dat de Keuze Commissie een voordracht zou doen voor de Hoofdveldprediker. – De kerken moeten het allen eens zijn. – Ds. Gravemeyer maakte op mij een onsympathieke indruk. De groote man der prot. kerken. Hij kijkt je niet aan. – Dweep-oogen, niet oprecht, niet devoot! ‘s Middags een uitvoerige conferentie met Gen. Kruls, Kol. Fokkinga, Overste v.d. Berg (hoofdintendant) en Majoor Frowein + assisten. over allerlei problemen en moeilijkheden tusschen M.G. - B.N.S. en hoofdintendant. Bevredigend resultaat. – Praten en elkaar in de oogen zien helpt altijd. – Tenslotte is kleeding en schoeisel de bottle neck voor de training. – Om 6 uur pater Gall. – ’s Avonds met Huysmans bij Frans en Paula Houben. Heel fijn gepraat.

Woensdag. 13 Juni [1945]

‘s Morgens kreeg ik plotseling bezoek van Donner. Wat was er aan de hand? Politiek? Neen. Hij had gehoord van mijn plan inzake de Hoofdveldprediker en nu was de Gereformeerde groep gealarmeerd. Want Gravemeyer was Ned. Hervormd. Zij willen nu den Gereformeerden Ds. Harrestein wippen! Allerlei merkwaardige in- en uit-argumenten. – Wat laten die Protestanten zich leelijk in de kaart zien. Arme kerken, arm soort Christendom. Hij wil dat ik als Minister de knoop doorhak – in welke richting – omdat de Prot. kerken onderling niet tot overeenstemming kunnen komen. – Daarna vernam ik van Huysmans, dat Gerbrandy gewetens wroeging had, dat hij mij had opgeofferd. Hij had het zich niet zoo gerealiseerd. Aardig van hem. Ik wist het wel. Maar het doet goed te hooren, dat hij het zoo voelt. – Overigens is er veel kwaadsprekerij en laster aan mijn hoofd. Het deert me niets. – Om 1 uur stond ineens Jan Jurgens voor me met de boodschap, dat Maria vannacht bijna was dood geweest. Miskraam, bloedverlies, vervoer naar Nijmegen enz.. Het was nu beter. Ik voelde me koud worden. Ik beloofde om 4 uur te vertrekken naar Nijmegen. Ik wist eigenlijk niet goed wat ik deed, liet hem vertrekken i.p.v. hem mee te nemen voor de lunch. – Ik ging koffiedrinken en bleef aan de praat, maar weet niet meer waarover. – Om 3 uur had ik een belangrijke conferentie met Lt. Generaal Foulkes Comm. 1e Canad. Army. – Hij kwam vertellen dat hij 1 Juli ging vertrekken, en zou worden opgevolgd door Gen. Clark. We spraken over handhaving van orde en rust. Het gesprek werd bijgewoond door Kol. van der Reydt als tolk. Het gesprek liep niet zóo vlot, ik was te zeer gedrukt ofschoon de conferentie hoogst belangrijk. – Terstond daarna met de auto weg gereden. Geen prettige rit. Ik dacht “zou ze nog leven”. De spanning nam toe bij de nadering. – Vreemd als je dan denkt, hoe zal het gaan zonder haar, zonder een moeder voor de kinderen, … ik zal al mijn werk nu wegzetten, niet meer in het openbare leven, heft O.L. Heer den vinger op, om te zeggen, “ik kan je dwingen naar huis te gaan; heb ik mijn gezin verwaarloosd; hoe zal het me vergaan, als ik voor altijd thuis ben; zal ik er aan wennen zonder haar. – Ik zal haar op het doodsbed […], de cleederen, de begrafenis; ik bad een rozenkrans, ik kon niet genoeg denken aan O.L. Heer. Juist ’s morgens las ik in de Navolging, dat men moest leeren lijden en niemand laten lijden. God zij geloofd. – Toen ik aankwam bleek ze veel beter. Het gevaar practisch geweken. Het was een vreeselijke angstige nacht geweest. Vele collapsen, bloedverlies. Het vruchtje was al dood. Geweldige inspanning en toewijding van dokter Berger. Als zuster Delhaise niet in huis was geweest was ze gestorven. Zo geeft het werk van Maria – de verzorging van vele kinderen in Beers en daardoor de verpleegster in huis – tegelijk de redding. De bloedtransfusie bracht een goed herstel. Het kan nu zijn, dat ze over enkele dagen al een heel eind is. Met Miebetje die over was reed ik terug naar Beers en trof daar de kinderen. Ze waren blij goed bericht te hooren. Ik kreeg natuurlijk verslag. – Angstige nacht geweest. Ik dankte Dr. Berger in het voorbijgaan. – Nu zit ik in de serre van Beers. Met petroleumlamp voor me. Het is stil in huis. – Hoe had het kunnen zijn! Zonder Maria. – O God, mijn hart welt op van dankbaarheid voor U. – Gij hebt alles in Uw hand. Ge hebt ons wéér gespaard. – Ik buig me in het stof als Uw nederig, zondig schepsel. Waaraan heb ik Uw weldaad verdiend. Niet verdiend, Gij hebt het mij geschonken in Uw overvloedige goedheid en barmhartigheid. Uw naam zij geprezen in eeuwigheid!

14 Juni Donderdag [1945]

Vroeg terug. Even langs Maria. Alles wel. Om 11.30 in Haag alwaar installatie van Commissie v. Voorst tot Voorst en Commissie Koot. Nuttig gepraat. Er is een goede Geest onder deze menschen. Dat loopt wel. ‘s Middags Berdenis over luchtvaartzaken. Om 4 uur Ministerraad. Nood-parlement ter zijde gesteld omdat komend kabinet deze zaak zal regelen. ‘s Avonds hoorde ik van Gerbrandy strikt vertrouwelijk wie in het nieuwe kabinet zouden komen. O.a. Kolfschoten, v. Schaick en Doorman; v.d. Leeuw, de Bruins Slot, de Kat Angelino, v. Kleffens. – Geen van het oude kabinet. Ze zitten nog met Oorlog.

15 Juni Vrijdag. [1945]

Veel besprekingen. Meynen terug uit Londen. Regeling inzake verzending Gezagsbatalj. Indie. – Evenzoo korte verband acte. Om 7.30 naar Oisterwijk vertrokken. Ik poogde over Hedel te rijden, miste de laatste pont en kwam over Arnhem en Nijmegen om 2 uur ’s nachts aan. Reisde en praatte met Pater Gall en Pater v. Doornick. Toch interessant gepraat al werd het wat laat.

16 Juni Zaterdag. [1945]

‘s Morgens naar de Koningin op Anneville. Ik kwam nu boven op haar werkkamer. – Ze was zeer vriendelijk. – We spraken over de decoraties v. Eisenhower, Bedell Smith en Montgomery. – Verder over Linthorst Homan! – over “de looting” Krijgsgevangenen, over Limburg en Zeeuwsch Vlaanderen enz. enz.. ‘t Is toch een bekwame vrouw! – Toen naar Nijmegen. Maria mocht mee terug. In de auto geladen. Delhaise mee en Ruud ook. – De thuiskomst was met bloemen. Moeder thuis. Ik ben veel dien dag nog bij haar geweest. Ze was nog zwak, ofschoon veel praat, maar ook vol tranen. Ze kreeg een uitbarsting over mijn nalatigheid in het zoeken naar contact toen ik zoo ver weg en onbereikbaar was in Tilburg, Londen en Haag. – Ze had maanden in angst geleefd van “je kunt dood en begraven zijn vóór je het weet” en nu was het zoo wat gebeurd … en ik had er niets voor gedaan. Het verwijt was juist. Ik voel het anders; dat is iets waarin we zóó anders zijn, dat het moeilijk begrijpbaar is. Het geeft geen ruzie of onaangename spanning … alleen misverstand in dien zin, dat we elkaar niet verstaan. Ik leg me er maar bij neer en weet ook niet wat te antwoorden, want alles wat ik zeg is dan mis. – Maria vertelde dat ze geheel was voorbereid op de dood … en dat ze het niet erg had gevonden … en dat ze zich geheel had overgegeven aan Gods Wil. – Prachtig – zegenrijk = ’s Morgens was ik nog een half uur bij Moeder geweest op haar 71. verjaardag. Moeder zag er weer goed uit. – ’s Middags bij Moeder v.d. Lande, die tobt over haar jongens, de ruzie in Deventer enz.. ’t Is ook een zootje ruzie makers. Geld- en eerzucht.

17 Juni Zondag [1945]

Heel de dag rustig in Beers. ’t Was weer zomer, na veel koude dagen. – Heerlijk warm. Ik genoot van de rust en het eten. ’s Avonds terug. Ruud afgezet in Nijmegen, even wat kaas afgegeven in Utrecht. Toen naar Haag alwaar wat gepraat met de vrienden. Hoe lang nog Minister. We verlangen naar het einde.

18 Juni Maandag [1945]

– Veel besprekingen, o.a. Commissie Oorlogsvoering alwaar Adm. Hellfrich. – Ministerraad alwaar vacantiestemming. – Gen. Kruls + Overste v.d. Bergh, alwaar auto probleem, en Gerbrandy, Beel en Kruls alwaar bespreking herstel marechaussees en politie versterking. – ‘s Avonds hoorde ik (na een zeer goed maal met Kol. van der Rydt) van Meynen, dat hij gevraagd was voor Minister van Oorlog. Hij had in beraad. – Hopelijk doet hij het. Ik geloof steeds meer, dat het kabinet een mislukking wordt omdat het te zwakke figuren zijn, te nieuw in dit moeilijk stadium. Men schijnt de Booy te houden voor Marine. En Michiels uit Maastricht te vragen voor … Binn. Zaken?? – Zeer zwak. – We zullen zien.

19 Juni Dinsdag [1945]

Meynen beloofd hem te helpen als hij aanneemt. Beste lijkt me voorloopig eenige dagen in de week. – Hij zal nu wel aannemen. Palstra met Huysmans bij me gehad over de finant. steun van Nat. Steunfonds aan Binnenl. Strijdkrachten, waardoor liquidatie van laatste onmogelijk wordt. Ze bezitten geld, ook gestolen van N.S.B. en vroeger uit overvallen van Duitschers enz.. – Zaken afgedaan. De ambitie gaat er wat uit. Ik voel dat het einde op komst is, toch doorzetten. ’s Avonds Lou Einthoven in het Grand Hotel Scheveningen. Prachtige zonsondergang. – Niet één wensch.

20 Juni Woensdag [1945]

‘s Morgens gewerkt op het Departement. – Daarna naar 't Loo, alwaar eenige uren met Prins Bernhard in het Loo zitten praten in de tuin achter het paleis. – ‘t Was heerlijk zonnig weer. Vooral gesproken over het vertrek van Z.K.H. Voorloopig gesteld op 5 Augustus. – ‘t Zal nu wel vlot gaan. Gen. H. van Voorst tot Voorst als opvolger B.N.S. – Terug naar Haag, bezoek bij Bremer, ‘s avonds bij Somer en Driebeek (B.I.) in Wassenaar met G. Huysmans. Laat in bed.

21 Juni Donderdag [1945]

Om 10 uur bezoek van Schermerhorn die in gezelschap kwam van Ir. van Schaick. Gepraat tot over half 12. – Ik weet nu hoe het nieuwe kabinet wordt. Alleen “oorlog” is wegens het bedanken van Meynen nog onvervuld. De vraag was wie. Sch. vond dat ik het politiek gezien niet moest doen. Ik heb dit beaamd, vooral nu ik de brief las die Teulings naar het Noorden zond en waarvan een afschrift naar H.M. ging. Ik word er zwaar in verdacht gemaakt. Dit is dus oppositie in eigen kring. Klein gedoe en gemeen, maar daarom moet ik niet blijven. Ik zou trouwens niet gaarne blijven. Toen Tromp voorgesteld. Dat kan niet, want hij is uit het Zuiden juist de niet-R.K., en Philipsman, hetgeen dubbel ongunstig zou werken. – Toen gedacht aan Lieftinck op Oorlog en Huysmans terug op Financien. Dit zou Schermerhorn probeeren, als het niet ging, dan nogmaals beroep op Meynen. Dit had terstond plaats. Het blijft nog een mogelijkheid. – ‘t Was een fijn gesprek. Ik voelde me zeer voldaan … omdat ik de leiding had? Daarna met Waterink gepraat over een Psychot. Dienst. ‘s Middags Louwerse aangesteld als adviseur in Regeerings zaken t.a.v. organisatie v.h. Dep. v. Oorlog. ‘s Middags o.a. met Admiraal de Vos v. Steenwijk over onderscheidingen voor B.S. Gegeten met Generaal van der Vijver, Maj. Molenaar en Klapwijk.

22 Juni Vrijdag [1945]

‘s Morgens bezoek van Gen. Schuurman en Boerstra. Laat ik er toch uit leeren, dat je na je 55-60ste jaar zeker niet meer mee moet praten. Vreeselijke zeurpieten. Kleine formalisten. – Uitvoerige besprekingen met den Chef Generalen Staf. – Hogenbosch, Pater Kleyntjes, later Meyer en Max van Poll. – Overste Wilson benoemd tot Insp. v. Genie. – In spanning of het nieuwe kabinet nu bekend zal worden gemaakt. Gegeten met Gerbrandy, Huysmans en v. Kleffens. De laatste fijn geattaqueerd … Vriendschappelijk. – Toen kwam Beel thuis uit Apeldoorn, met bericht, dat men wegens (onrechtvaardige) aanklacht, Michiels als Minister v. Binnenl. Zaken zou laten vallen, en zou vervangen door Beel. – Enorme versterking v.h. kabinet om allerlei reden. Ik vind het nu echt een goed team. Ik hoop, dat het dat blijft. – ‘s Avonds nog lang gepraat met mijn opvolger Meynen. Hij rekent op mij als Raadsadviseur.

23 Juni Zaterdag [1945]

Naar huis, over Utrecht met kindren van Waesberghe uit Voorburg. – Maria was veel beter. Sterke geest. Blij thuis te zijn met alle kinderen, want ook Rutger was thuis. Met Maria veel gepraat. Zou ik nu Comm. v.d. Koningin worden in N. Brabant of naar Tilburg terug. Of … wat anders. – We zullen zien.

24 Juni Zondag. [1945]

Uitgeslapen, Hoogmis bezoek pastoor. Verder heel den dag rustig thuis. Heerlijk gezin. O.L. Heer extra dankbaar zijn. Wat ben ik er nalatig in. Waarom smelt ik niet weg, waarom boet ik niet. – Slaphannes, egoist!!

25 Juni Maandag [1945]

Bezoek aan pastoor in St Hubert. Toen naar Haag terug alwaar om 3.30 aan. Om 4 uur Kabinetsraad waarin Gerbrandy een schoone afscheidsrede. Heel wat voor dezen man. Te mooie toespraak op mij, ik werd wel bijzonder herdacht als de steun van hem in dit kabinet. – Gezellig gegeten met eenige oude en eenige nieuwe o.a. Logemann, en Lieftinck. – Spits gesprek o.a. met Gispen. – ‘s Avonds gepraat met Meynen en Silbiger. Daarna met de nieuwe Minister v. Schaick. Ik zit er weer tusschen. Fijne kerel. Politiek denkt hij geheel als ik. Toen om 12 uur nog aan de praat met Huysmans en Kerstens (oud Minister). Toch een vervelende kerel. Het was een erg onsmakelijk geheel. Ik weet zelf niet waarom, maar ik ging erg onvoldaan naar bed om 2 uur.

26 Juni Dinsdag [1945]

Overdracht om 11 uur aan Meynen. – Toen met de ambtenaren gepraat. Toespraak van mij, daarna v. Meynen, en Rietveld. – Men betreurde het geloof ik erg omdat ik wegging. Daarna gelunchd. Ik heb toch een gevoel van vrijheid. Juist of je op vacantie gaat. Het is nu 2½ maand geleden (5 April) dat ik beeedigd werd. Het lijkt een heele lange tijd. Er is heel veel gebeurd, en ik kan met voldoening terug zien op dit werk. Het was soms zwaar en moeilijk, wegens de menschen, die elkaar misverstaan en elkaar wantrouwen, omdat we allen den aard hebben ons zelf te zoeken. Toch was het een mooie tijd, en de meeste voldoening gaf mij het feit, dat we in het Kabinet zoo voortreffelijk, in een geest van vriendschap en toewijding, samenwerkte. – Dit kwam ook tot uiting in het afscheidsmaal, waar allen aanwezig waren behalve de Min. zonder portefeuille Michiels v. Kessenich. – Gerbrandy hield een voortreffelijke toespraak. Er waren meerdere goede speeches. Gerbr. en v. Kleffens lieten duidelijk uitkomen, dat ze verwachten, dat ik later zal terugkeeren. We zullen zien: Tendeele werd mijn ijdelheid erdoor gestreeld en zou ik ook wel willen, anderzijds geen zin, … liever terug naar mijn gezin en Beers.

27 Juni Woensdag [1945]

Gesproken met Meynen. Ik zal zijn adviseur blijven; 3 dagen per week. – Verschillende conferenties met hem bijgewoond o.a. met Dyxhoorn, Kruls, Sas, Harding. – Gen. v. V. t. V. gesproken over de "spoed-zuivering" van de offic. voor de E.M. – Om 5.30 vertrokken naar Brabant. Ik liep vast op de ponten en moest overnachten in Vianen. Koude avond. –

28 Juni Donderdag [1945]

Via Vianen naar Oisterwijk, alwaar ontbeten. – In Tilburg bezoek bij den Burgemeester om mijn huis vrij te krijgen, daarna naar aannemer om het zoo snel mogelijk te laten opknappen. Het ziet er zeer slecht uit. – Gegeten bij Jos Cobbenhagen en met hem gezellig gepraat. Ik ga nu weer in Hoogeschool verband denken, ofschoon ik mij afvraag of ik terugkom. – Moeder bleek in Beek te logeren bij Roos, dus reed ik naar Beers om gauw thuis te zijn. Maria was aardig opgeknapt en we hebben gezellig gepraat over Verleden en toekomst, over de kinderen. Het was zoo rustig na die drukke maanden. Het viel over me. – Maria was ½ uur op.

29 Juni Vrijdag [1945]

Om 7.30 de H. Mis bijgewoond, vanwege Petrus en Paulus een korte preek. Met de kinders heen en terug geloopen. – In vacantie stemming. Vanmorgen de heg geknipt. Wat bij Maria gezeten, de krant gelezen (o.a. uittreksel uit voortreff. rede v. Schermerhorn. Het is een goed kabinet en een goed, vertrouwenwekkend begin). Gegeten. In de tuin gerust. Geschreven. Bezoek bij van den Broek op de Achterdijk. Ik moest het veld zien en ik werd vertoond aan de buren. Zielig, dat ik geen echte Minister meer ben. – Thuis gegeten en gepraat. ’t Is tamelijk koud en buiig; toch veel buiten geweest. Wat een rust; wat een vacantie. Goed om weer eens vast te groeien aan je gezin. Wat merkwaardig, dat ik telkens als ik in Beers ben [me] zoo heelemaal “thuis” voel, en in den Haag zoo heelemaal in mijn werk; zoozeer, dat je ter plaatse het andere vergeten schijnt. Daarom vind ik het ook zoo lastig me bij druk werk te concentreeren op O.L. Heer, zelfs voor enkele oogenblikken.

Zaterdag 30 Juni [1945]

’s Morgens op de fiets naar Grave voor distributie enz.. ’s Middags wat gepraat; eigenlijk niets gedaan. Rust en herstel.

1 Juli Zondag [1945]

Zoo ook heden. Na de vroeg Mis met Maria gepraat. Kinders gespeeld. – Phlip van der Ven kwam op bezoek. Ik ging op visite bij de Thyssens. – Wat hebben we toch een mooi gezin. Jammer, dat Ruud niet thuis was. – Maria ging goed vooruit. Dr. zeer tevreden. Ze staat al nu en dan op. – Telkens moet ik er aan denken, wat het geweest zou zijn, als ze er niet meer was.

2 Juli Maandag [1945]

Tuin gewerkt, gelezen, verder niets. – Ik voel me zelf weer groeien. Word dikker, bruiner, en meer ingekeerd. Nog gelezen over Indie … en over Pastoor van Ars. – Wat staan wij oneindig ver van de heiligheid. – ‘t Zou verwaand zijn te meenen, dat we daarvoor geroepen zijn. Maar zóó ver er af.

3 Juli Dinsdag [1945]

Terug met auto naar den Haag. Bremertjes terug gebracht in Utrecht. Ze zagen er goed uit. Toen naar Haag. Maar even met Meijnen gesproken. ‘s Middags voorstel voor Psychologische Dienst met Dr. van der Graaff besproken. – Verschillende andere voorstellen voor de Minister uitgewerkt. ‘s Avonds gevlucht voor groot officieel diner van Kruls aangeboden aan SHAEFF. Gesproken met Fock en Driebeek over allerlei zaken vooral toekomstig B.I. –

4 Juli Woensdag [1945]

Post en stukken afgedaan. ‘t Was rustig omdat Meynen tot 7 uur afwezig was. Met hem en Rietveld gegeten en veel afgepraat. Veel besproken. Maar het blijkt dat hij spoedig alleen zal kunnen draaien. Meynen is goed, zakelijk. ’t Wordt hopelijk een succes. Nog diep in den nacht een onderhoud met Beel . Hij is een protégé van Mgr. van Gils. Mooi dat hij zulke menschen heeft ontdekt. – Hij wil dat ik Comm. v.d. Koningin in Brabant wordt. Ik heb er met hem over gepraat dat Schemerhorn mij gaarne voor de Volksbeweging in het Zuiden wil. Ze moeten het samen maar uitmaken; waar ik het meest dienstbaar kan zijn.

5 Juli Donderdag [1945]

Eenige rapporten voor den Minister geschreven. Om 2 uur met een klein vliegtuig naar Maastricht (5 kwartier) lijnrecht. Daar gesproken met Generaal H. van Voorst tot Voorst en met Gerrit van der Lande. De eerste over event. opvolging van Prins als B.N.S. Toen per vliegtuig naar Beers en op de wei van Hendriks geland. Het was een alleraardigste tocht. Prachtig zicht, omdat je zoo in alle richtingen kunt kijken onder de vleugel. – Een tocht om nooit te vergeten. Vooral de aankomst in de bekende streek. – Piet en Miep en Josef v.d. Lande op bezoek. – Moeder veel beter.

6 Juli Vrijdag [1945]

Heerlijk thuis geweest. In den voormiddag met Miebet naar Grave alwaar ik er in slaagde steunkaarten voor de evacues te krijgen. Alleen door naar Nijmegen. Ruud zat zeer druk te werken. – iets te veel – hij is in elk geval ijverig en dat is een goed ding. – Met Moeder v.d. Lande en Weve over de situatie Deventer gepraat. M.i. moet er een eind worden gemaakt aan de preferente aandeelen die een kunstmatig voorrecht scheppen. Dat gaat tegen de redelijkheid in. Het beroep op voortzetting der traditie moet men niet kunstmatig versterken, … dan wordt het voor de volgende generatie “verzwakken”. Moeder Q. ziek – Zeer hooge bloeddruk.

7 Juli Zaterdag [1945]

In de tuin gewerkt. ’t Was zonnig weer, niet te warm en ik heb echt genoten. Zoo rust men eens echt uit. Merkwaardig dat een mensch zóó gauw uit de werk-spheer, en uit alle gedoe is … en vergeten ook. Mijn plaats is ingenomen en alles draait rustig door … beter misschien. Ik verheug me er echt over. – Kan nu volop genieten van den zomer, en voel me weer sterker worden.

8 Juli Zondag [1945]

Zon- en rustdag. Maria weer voor het eerst aan tafel. Delhaise zwerft heel den dag alle boerderijen af, waar kinderen zijn ondergebracht. Ze verzorgt Maria en helpt vrouw van Boekel met haar jonge spruit. Voorbeeldig mensch. – Bezoek van Sina en Nol o.a. gesproken over onze houding t.a.v. de firma Noury en v.d. Lande. – ’s Avonds Willem en Wilhelmien, die met een lekke band zaten. Waarom een paar menschen met allerlei goede eigenschappen zóó vervelend kunnen zijn?!

9 Juli Maandag [1945]

’s Morgens de haag gesnoeid en zonnig weer. Je gedachten gaan dan flauw door allerlei dingen heen. Toch mooi werk, vooral als het je eigen tuin, je eigen gedoe is. – Om 2 uur naar den tandarts om een restant kies te laten trekken. Ik zag er echt tegen op. – Het beteekende eigenlijk niets. – kinderachtig – . Den dag wat wee-gevoel vanwege de verdoving. – ’s Middags de haag afgesnoeid en gehakt.

10 Juli Dinsdag [1945]

Vanaf 8.30 v.m. zitten wachten op de auto die me uit den Haag zou komen halen. Er kwam niets. Ik dacht “vergeten … nu al. Maar in een zonnigen zomerdag cirkelde eenige minuten vóór 10 uur een Ausden toestel rond den hof en landde op het weitje “vliegveld Beers” – 10 uur had ik afscheid genomen en steeg ik op. Een cirkel over huis en wei. Wuivende kinderen. En zoo ging ik over de bekende streek Gassel, Grave - Tiel - Gouda - Haag en zat om 11 uur op het departement. Geweldig. – Prachtig ik genoot weer echt. ‘s Middags rapport gemaakt over Demobilisatie M. G. en over Bewaking van Kampen+ vraagstuk N.S.B.ers naar Duitschland. – 's Avonds gegeten met Kol. v.d. Reyd en gepraat met Meynen en B.I.-mannen. M. doet het best vind ik. Hij is krachtig en doortastend. –

11 Juli Woensdag [1945]

Rapporten afgewerkt. Gepraat met Fr. Wyffels die er wat zielig aan toe is. – ‘s Middags naar Utrecht geweest om met J.E. Brom te praten over de eeresabel. Hem opdracht verstrekt. – ‘s Avonds gepraat met Meynen en van der Leeuw, den Minist. v. Onderwijs. – Deze maakte een zeer goede indruk. Blij hem eens ontmoet te hebben. –

12 Juli Donderdag [1945]

Gewerkt op Departement o.a. met Minister en met Louwerse. – ‘s Avonds bij Schermerhorn afgesproken. Dit kon echter niet doorgaan, wegens een heel nare zaak met Gener. Kruls, die hij moest behandelen. De vrouw van Kr. zou een Duitscher in haar huis verborgen hebben + de rest. De vraag of hij te handhaven zou zijn. –

13 Juli Vrijdag [1945]

Vroeg op. Per auto naar Wassenaar, alwaar 2 kinders Bakker Conijn opgehaald en door een prachtige zomerochtend over Utrecht Arnhem snel naar Beers gereden, alwaar we om ±10 uur aankwamen. Vandaar snel door naar Haaren voor de reunie van de gijzelaars. Het was juist 3 jaar geleden, dat we er werden aangevoerd als gijzelaar. Wat is er veel veranderd sindsdien. – De opkomst was ondanks de verkeers-moeilijkheden zeer groot. Ik denk ±400 man. We waren blij weer eens bijeen te zijn. Enkele korte toespraken, en daarmee was het uit. Vele vreemden. Je spreekt dan nauwelijks met de menschen, die je eens gaarne had teruggezien en lang met degenen, die je “iets” moeten vragen. Zoo'n soort spreekuur. – De totaal indruk was: de eensgezindheid in het land is niet zoo groot als we gehoopt hadden; kunnen we er niets aan doen. – De vele Unie-functionarissen, verkeeren in de stemming van “neem me niet kwalijk”, een soort verontschuldiging, terwijl ze reeds in de eerste moeilijke jaren, op de bres stonden. Dat is de gemeene propaganda, die hen wat huiverig maakt. Ik kan dat niet goed meer verdragen, en overweeg een tegenaanval. Ik zal het eens bespreken met Schermerhorn. – Om 5 uur weer huiswaarts gegaan, waar ik de familie goed aantrof.

14 Juli Zaterdag [1945]

In zonnig weer gehakt aan de houtrand langs het vliegveld Beers. – Heerlijk genoten van buiten-zijn. ’s Avonds kwam Ruud thuis voor de week-end en later nog Rutger die met vacantie kwam en die was opgehaald door Beus + Cas. Ze hadden een fijne tocht gehad.

15 Juli Zondag [1945]

Zeer warme wind. Heel den dag thuis. ’s Middags alleen gerust. ’s Avonds wat koeler. – ’t Was toch leuk zoo het heele gezin weer eens bijeen te hebben.

16 Juli Maandag [1945]

’s Morgens op de fiets naar Nijmegen met Ruud. ’t Was ’s nachts goed opgekoeld. De boeren waren overal aan het maaien. Moeder Q. en Roos bezocht. De eerste maakte het iets beter. Ben toch niet geheel gerust op. Pater Verhofstad (Rector Canisius) bezocht en Ruud voor volgend jaar als intern daar gekregen. Ik weet nog niet wat het beste is; maar terug in Tilburg zeker niet, want dan moet hij weer van Gymn. naar Lyceum + spheer in Tilb!!! – Pater V. vond dat hij niet goed studeerde; ik heb dit recht gezet in niet-productief. Zoo’n Rector weet er toch bitter weinig van af. – Toen bij Moeder v.d. L. gegeten, waarna bespreking met Willem C., Nol Jurgens en Notaris Weve. Moeder heeft toen de clausule in haar testament geschrapt, volgens welke de preferente aandeelen alleen aan de 5 zoons directeuren gaan. Dan zou men het recht van benoeming Commiss. en Directie juist in handen der ruziemakers leggen. M.i. beter ze geheel weg te doen. – Pater de Loos opgezocht. Hij was gunstiger in zijn oordeel over Ruud, en ik maakte uit zijn mededeelingen op, dat hij wel zal overgaan. Voor een B-richting achtte hij hem geschikt. – Toen teruggefietst naar huis. ’t Was aardig warm, maar prachtig in het land. Ik genoot. – ’s Avonds met Maria en Delhaise op bezoek bij van Boekel vanwege de jonge zoon. – Om 10 uur was “de Kap” alias Hr. Jansen er, + Frans Houben, Mr. Berger, Pater Vroom (die met voortrekkers was aangekomen). We zaten tot 12.30 heerlijk buiten onder de beuk. Om 11.30 kwam nog bericht per koerier om “vliegveld” morgen met witte doeken in kruisvorm te markeeren “net echt”.

17 Juli Dinsdag [1945]

Toen ik ’s morgens net beneden was bromde de Ausden al door de lucht en liep ik met de lakens de wei in. Nog ontbeten, gepakt en wat afgedaan en om 9.15 de lucht in, met sierlijke zwaai laag over de toeschouwers, t. weten, de jeugd, voortrekkers, B. Vroom S.J., boeren enz.. Om 10.30 bespreking op departement + allerlei werkjes. – Lezing voor Ned. Volksbew. gemaakt. Afspraak met Beel en Schermerhorn. – ‘s Avonds met Ramselaar. Gesproken over jeugd en volksbeweging. Hij ziet het ruim en goed m.i. – We moeten eens spoedig vergaderen.

18 Juli Woensdag [1945]

Met Beel aan ontbijt de zaken van Burgem. Panis en Burg. Loeff besproken. Daarna Schout b. Nacht Doorman even de hand gereikt. Om 2 uur het misverstand tusschen Generaal Winkelman en Meynen besproken en rechtgezet. Met rechtschape menschen lukt dat altijd. Nog verschillende onderwerpen met Meynen bepraat o.a. de positie van den Prins. Het is een vreemde vogel met veel charme. Om 8 uur Dr. Smeets over Hoogeschool. – Hij is een wat bitter mensch, beter gezegd zwartgallig. Wordt hij teruggezet omdat hij R.K. is? Ik zie wel overal sluipmoordenaars maar meestal is men er zich zelf niet bewust van. Wij zelf ook niet.

19 Juli Donderdag [1945]

Gesprek met Berdenius v. Berlekom en Meynen over Luchtvaartzaken. Ik ben voor afzonderl. militaire Luchtmacht. – Eveneens bij Minister met Götzen (oud gijzelaar) het ontwerp behandeld van Ontspanning der Canadeezen, die tot allerlei misstanden leiden. Hij neemt, uit Christ. overtuiging gedreven, de leiding in deze zaak. Zeer goed. Wel soms gewaagd … maar hij voelt de verantwoordelijkheid. Contact met Aartsbisschop. – Toen naar A’dam, waar ik te laat kwam voor vergadering Comm. N. Handel Mij. Gesproken met Chabet, uitgebrande krater … Dir. van zóo’n Mij! – Gesprek in Utrecht met Hr. Geerding, die me o.a. vertelde, dat Mgr. mij gaarne als Direct.-Generaal op Onderwijs zag voor Jeugdzaken maar meende dat het niet ging omdat ik Minister was geweest. Ik heb hem gezegd, dat dat motief voor mij niet bestond. Het is de vraag waar ik het meest dienstbaar zou zijn. – In den Haag trof ik Ger. Huysmans. – Gegeten met oud-Katwijker J. de Poorter. – Hij was 12 jaar in Frankrijk; hij was (gescheiden?) weer getrouwd? … vreemd, … ik had het gevoel “stoot deze man niet af”. ‘s Avonds om 10 uur bij Schermerhorn met wien tot 1 uur gepraat. Ik ben altijd gecharmeerd door zijn oprechtheid, en gelijkheid van visie. We bespraken de toekomstige organisatie van B.I.-Intell. Service. Verder mijn plaats in het Hoofdbestuur der Ned. Volksbeweging. – Ik heb toegestemd, want hij blijft voorzitter, als Min. President. Dat is enorm veel waard. – Verder gepraat over het voorstel Beel , om Comm. v.d. Koningin in N. Brabant te worden. Hij ontraadde mij sterk om me daar op te bergen. Ik voel dat eigenlijk ook zoo. Ik moet later wellicht in het Kabinet. In elk geval heb ik een polit. loopbaan te vervullen. Heer, help mij. Fijn dat Scherm. ook zoo bang bleek, voor zichzelf ten gronde te gaan.

20 Juli Vrijdag [1945]

‘s Morgens gewerkt op Departement. Gesprek met Meynen. Toen om 2 uur per vliegtuig naar Beers. Er stond zoo veel zijwind dat Hoekstra niet kon landen op het bekende weilandje. Zoodoende in de hoek grintweg - Graafschedijk. – Thuis alles goed. ’t Was weer een prachtreis. Miebetje en Zr. Delhaise waren op den tandem naar Hamont. Met Maria naar dorp gewandeld; pastoor begroet.

21 Juli Zaterdag [1945]

Om 9.30 het V.T. kamp op Ossenbroek geinspecteerd. Berry Vroom S.J. aalmoezenier. Zichtbaar dat de Amsterdammers 5 jaar niet “buiten” waren geweest. ‘s Middags met auto naar ‘s Bosch voor de eerste openbare vergadering der Ned.-Volksbew. in N. Brabant. Ik was 1e spreker, daarna K. v. Meel en Hr. v. Gent. ‘t Was te mooi weer voor een middagvergadering. Ongeveer 600 man in Casino. ‘t Was toch wel een merkwaardige sensatie weer eens op de planken te staan. Ik was met stooten op dreef. Om 7 uur weer thuis. Ruud arriveerde. Compleet op Miebetje na. In de prachtige zomeravond zaten we met de oudste heerlijk onder de bruine beuk. Leuk gesprek, jeugdig, wisselend, snel. – ’t Mooiste van het leven!

Zondag 22 juli [1945]

’t Was weer een wonderlijke dag vandaag. Wat een afwisseling brengt het leven. Gewoon of saai is het niet. Na de vroegmis ontbeten op pastorie met de Kap., alias Hr. J. Jansen. Hij moet m.i. burgemeester worden en dan jurist. studeeren aan Universiteit om later groote gemeente te kunnen krijgen. Hr. Van Waesberghe bracht me terug per auto naar Hiersenhof. Om 12 uur kwamen Moeder v.d. L. met Gerrit. – Vroolijke tafel; ook Berry Vroom zat aan. Om 2.30 uur kwam O.L. Heer in huis. Maria had de kinderkamer mooi versierd; daar wachtte de H. Hostie tot half vier voor het lof bij het kapelletje. We hebben om beurten de wacht gehouden. Ik had er wel heel den tijd willen zijn. Ontroerend. – Ja, daar moest je nu een boek over vol schrijven; of in stilte je hart zóó vol van zijn, want nu was de Zaligmaker op bezoek op den Hiersenhof. Ik had maar één gedachte “Heer ik ben niet waardig” en ik voelde dat ik in de toekomst toch veel becritiseerd en om mijn opvattingen vervolgd zal worden. – Het lof was eenvoudig en plechtig. Veel wind. Piano er bij gehaald. ’s Avonds om 9 uur kampvuur. Heel goed. Op terugveld. Tamelijk vaak bekijks van een stel schuchtere boeren. De jeugd vond het aardig. Rutger gaf eenige nummertjes … geboren artiest … niet te veel. De oubaas zong prachtig, Dr. Berger genoot. – Wij allen trouwens. Ik was in uniform en moest dus als V.T. Comm. een toespraak houden. Ik zei wat over “dienen”. Maria vond het uitstekend. 12 uur bedwaarts.

23 Juli Maandag [1945]

Een dag thuis d.w.z. laat op; tomaten verzorgd, hetgeen 2 uur nam; tandarts Cuyk; post bijgewerkt enz. – ’s Avonds bezoek van buurt d.w.z. Rol. Hövell, Noud H. + vrouw, Pastoor, Berry Vroomen met Hopman en Jules Dewez. – Gezellig gepraat; prachtige zomeravond en tot 12 uur buiten gezeten. – Schoon is de natuur en machtig de Schepping.

24 Juli Dinsdag [1945]

’s Morgens niet gehaald. – Boontjes gedopt in de tuin. – Om 2 uur kwam de auto. – Kinderen van Rossum in Utrecht gebracht en om 5 uur in den Haag. – Heel den avond met Schlichting gepraat over politiek – R.K. – Tijd – Italie – Rusland – Rome enz. Heel nuttig. Het is een scherpe geest.

25 Juli Woensdag [1945]

Conferentie met Minister o.a. over hoogere officieren. Er zijn er maar heel weinig die uit het oude kader nog voor hoogere functies in aanmerking komen. – Gesprek met Staring en jonge Sadee. ‘s Avonds bij Frans van der Ven, alwaar ook zijn broers Eddy S.J. en Phlip. – Lang gepraat over de wanorde in de wereld. De ellende en slechtheid der menschen, niet verbeterd door de zorgen van den oorlog. Is de wereld geen mislukking van de Schepping Gods. – Neen … alleen door de menschwording van Jezus–Christus is het “gelukt’ en tenslotte wordt de menschheid nog meegezogen in het Kruisoffer en door Christus’ barmhartigheid. – Wat zijn we allemaal onvolmaakte prutsers. Daarom voel je je soms ongelukkig, en van God … verlaten.

26 Juli Donderdag [1945]

Gesprek met Bachg over de Ned. Volksbeweging. B. is een wijs denker. – Hij is minder politicus. – Ik wilde dat ik zijn inzicht bezat. Ik voel me theoretisch een kind, met enkele duidelijke, eenvoudige inzichten. – De H. Geest moet het maar doen! Bezoek van Hamming. Zoeker, wijfelende geest; beu van de zuiveringszaken. – Om 6 uur met auto naar Beers. Luce meegenomen en afgezet in Nijmegen om Moeder te bezoeken, die nog niet wil opknappen. Luce was weer in een juich-stemming, of liever in een té propagandistische sfeer. – Dan werkt ze op mijn kriebel. Maar ze is toch zoo vol ijver en liefde; de fout zal wel bij mij liggen. Bij thuiskomst heftig onweer, en Maria niet thuis. Ze was met Delhaise op de tandem naar Nijmegen. Ik was wel angstig; moest ze achterop zijn gereden. Dan komen allerlei denkbeelden in je hoofd. – Toen ik me er bij neer had gelegd, kwamen ze thuis. Juist 10.5 uur. – Gelukkig –

27 Juli Vrijdag [1945]

’s Morgens lezing voorbereid en bij Omlero[?] en Voortrekker opgetreden, omdat laatste zijn meisje had laten overkomen. – Toen op de fiets naar Nijmegen alwaar bespreking met N.V.B. – Banning vertelde, dat hij er helemaal geen bezwaar tegen had gemaakt om met mij op één podium te staan. Hij was zelfs voorstander van mij in Hoofdbestuur van N.V.B. Wel wees hij op de scherpe oppositie van Vorrink. – (dat is een vreemd man). Daar moet een eind aan komen. – Ik kom in deze strijd tusschen de Vorrinken en de oude R.K. Staatspartijers. – ‘s Avonds vergadering N.V.B. in Nijmegen (Canisius–zaal). Vol bezet. Zang. Sprekers Ds. Banning en ik zelf. – Geslaagde avond, veel vragen.

28 Juli Zaterdag [1945]

Na overnachten bij Moeder v.d. L. gesprek met Oosterlee. Hij wordt directeur Generaal voor Vrije Jeugdvorming. – Ferd. Sassen dito voor Onderwijs. – Interessant. Hij vroeg mij advies naar aanleiding van een brief van Prins Bernhard. Ik raadde hem niets te doen. Verder vroeg hij, of hij den Min. v. Onderwijs niet moet wijzen op de critiek, die sommigen hebben op Oosterlee’s beleid. – Ik vind dit niet juist. Oosterlee is een voortreffelijk en hoogstaand mensch, die zich prima heeft gedragen. Moet hij zichzelf nu gaan aanklagen … en dat in deze overspannen tijd. – Een aanklacht tegen hem zou terecht bij velen, zeer velen, zoo niet allen die hem “kennen” verontwaardiging wekken. Bij thuiskomst bezoek van van den Hoorn, en daarna Muurkoster – Tusschendoor even Generaal H. van Voorst tot Voorst en Pater Wessels S.J.

29 Juli Zondag [1945]

Eerst naar de Hoog mis met Maria. Deze is er nu weer aardig boven op. Na tafel weer bezoeken. Eerst Pater Lutz. Prettig gepraat. Fijne geest. – Daarna Heer en Mevrouw Zwagemakers. – Sträter met brief van Burgemeester van Oisterwijk. – Toen E. Sassen en T. Wijffels met verslag van pers conferentie der R.K.S.P. Conclusie: 1e Ze zullen verjongen en vernieuwen!! 2e Studie centrum vormen. 3e Mogelijkheid blijft voor gemeensch. lijst met andersdenkende bij eerstkomende verkiezingen. – 4. Afwachtende houding t.a.v. N.V.B. – wel lidmaatschap van beiden mogelijk. – De vraag is nu wat wij zullen doen. Er in gaan en intern de zaak ombuigen of er buiten blijven. Wij voelden alle drie het meest voor het eerste. Want de heeren zetten wel een groote borst op, maar ze staan zwak. Als we met een sterke ploeg komen, kunnen wij veel forceeren. – Donderdag samen praten met Bachg, Ruygers, Sassen, Schlichting om ons standpunt eens nader te bespreken. In elk geval ook contact met Schermerhorn en Banning. – ’s Avonds nacht-spel met de jeugd. Sluipen – naar de tuin – vanaf alle richtingen. – Vol spanning … ze deden het goed en waren niet bang. Het slot was sensationeel. Om 11.30 was einde geblazen en na eenige tijd bleek Miebetje zoek. – Geroep en gezoek in alle richtingen. Er hing een angstige spanning, ook bij de kinderen … tot ze na een minuut of tien, gelukkig (en toevallig) gevonden werd in de tuin, slapende op den grond. – Miebetje, juist zooals ze is!

30 Juli Maandag [1945]

’s Morgens om 9.30 met Maria op de fiets naar Nijmegen. Onderweg Gen. Huysmans een hand gereikt, en daarna bij Moeder L. een kop koffie gedronken, eenige afspraken gemaakt, waarna een reis per trein … naar Tilburg. Het was een lichte sensatie na zooveel jaar weer eens in een trein. Tilburg moest ons een woning opleveren, want we móeten er in September heen, met het oog op de school der kinderen, tevens met het oog op mijn school. – Onze woning is nog vast in Canadeesche handen. De burgemeester heeft er weinig aan gedaan – of niets. – Daarop viel niet te rekenen, dit bewees ook bezoek aan Town Major. – Bij evacuatie bureau gepraat. Weinig of geen perspectief. – Van één naar ander … tenslotte een kans op huis van Mevr. v.d. Bergh. – ’t Lijkt me wel zeer goed. Ik moest er Boerma over raadplegen. – Woensdag avond probeeren. – Daarna bezoek bij Jan Weitjens – die juist uit de gevangenis terug was. – Daarna Fr. van Miert (Rector) en toen gegeten bij Cobbenhagen, alwaar ‘s avonds bij Jan Houben … – Het heele beeld was triest, pessimistisch. – Men is het kankeren moe; ellendig van de aanklachten; van de vele arrestaties (nu Huub v. Dooren en Wim van Spaendonck) van de wanorde. – Gebrek aan trouw, gebrek aan moed, men komt niet voor elkaar op. Van Mierlo is een vreemde fanaticus. ‘t Was in elk geval goed, dat we bij Weitjens waren. – Met Jan Houben gesproken over de stunt van Frans Teulings aan mij. Goed geslapen in Mariengaarde.

31 Juli 45

’s Morgens weer bureaux, over: uitbetaling van huis. Tot heden nog steeds niets gehoord en niets gehad vanaf moment dat D. erin kwamen. Verhuizer Broekx gesproken. – Daarna lijdensweg te beginnen bij Jos Cobb. die nog niet geheel hersteld is. Hij gaat sukkelen. Plannen Hoogeschool besproken. Ik krijg alleen psychologie volgens schema Cobbenhagen. Goede ontlasting en meer vrije tijd. – Mevrouw van Dooren met klaaglied over Gèle en Huub (die sinds Zaterd. ook vastzit). Ze is overtuigd van zijn onschuld. – Toch wel heel veel verdiend. – Al erken ik zijn veel uitstekend werk evenzoo. – Jammer, dat het zoo'n schreeuwer is. – Miel en Phila Gimbrère. Heel het uur alleen gesproken over haar gestorven zoon. Zij kan niet berusten. Drama: jongen die moest trouwen; slappe natuur; verheerlijkt door zijn moeder; als een armoedzaaier en schooier opgejaagd door Duitschers; prooi van ellende; komt na bevrijding eindelijk thuis; gaat zich herstellen, en sterft op het uur dat de capitulatie wordt aangekondigd. – O, wat een smart. – God help haar, de geestelijk nog opstandige. – Na maaltijd op Mariengaerde op bezoek bij Steenweg, Piet v. Berkum en J. Weitjens (om zak op te halen). ’t Was een vrij somber geheel. – Ik vond nu de stad juist een druk op je gemoed, en voelde de welstand en vrijheid van buiten, van Beers. – Toch stemde het niet vroolijk. – Je denkt, als je zooveel ellende hoort “waarom is die weereld zoo slecht, waarom heeft God haar geschapen”. Moeilijke mysteries … al hebben we alle verklaringen geleerd.

3.2 Woensdag 1 augustus – vrijdag 31 augustus [1945]

Inleiding

Al in 1944 was er in katholieke kringen een gedachtewisseling op gang gekomen over het naoorlogs politiek verband van katholieken. Sommigen bepleitten de terugkeer van een katholieke eenheidspartij, maar dat was lang niet voor iedereen vanzelfsprekend. Al voor de oorlog had het conservatieve beleid van de Rooms-Katholieke Staats Partij (RKSP) op stevige kritiek kunnen rekenen, onder meer vanuit de Economische Hogeschool in Tilburg. De Quay was dan ook nooit lid geworden van de RKSP, hoe groot ook zijn betrokkenheid bij de politiek. In de bezettingsjaren was de partij vervolgens min of meer leeggezogen door de Nederlandse Unie en mede daarom had zij in het verzet geen rol van betekenis gespeeld. Maar belangrijker was misschien nog wel de vraag waarmee de katholieke zaak in de toekomst het meest gediend zou zijn: met voortzetting van het vooroorlogse isolement, om van daaruit te werken aan verdere emancipatie van de katholieken? Of juist met hun deelname aan een vooruitstrevende middenpartij, om zo te benadrukken dat ze binnen de Nederlandse samenleving een volwaardige plaats hadden ingenomen? Voorstanders van de eerste optie, onder wie de jurist Duynstee, partijsecretaris Teulings en vakbondsleider De Bruijn, streefden dan ook naar terugkeer van de vooroorlogse RKSP. Mede om die reden konden ze in het dagboek herhaaldelijk rekenen op onbegrip en misprijzen. Want voor De Quay en zijn geestverwanten in de kringen rond het voormalig illegale blad Christofoor was doorbraak van de politieke verhoudingen en opheffen van de antithese tussen confessionelen en niet-confessionelen de juiste weg. De Nederlandse Volks Beweging, voortgekomen uit de gesprekken in het gijzelaarskamp in Sint-Michielsgestel, was de meest voor de hand liggende route waarlangs dit ideaal bereikt moest worden. Dat maakte het natuurlijk wel wrang dat binnen die beweging de positie van De Quay om reden van zijn Unieverleden door sommigen, en dan vooral de socialisten, ter discussie werd gesteld. Ook al was hem in het gijzelaarskamp over dat verleden nooit een verwijt gemaakt.

Tegelijk dreigde er, door de uiteenlopende visies op de toekomst, tweespalt en mogelijk zelfs een scheuring binnen het katholieke volksdeel. Met instemming van het episcopaat zocht de franciscaner pater Siegfried Stokman, vertrouweling van kardinaal De Jong, een uitweg uit dit dilemma. Enerzijds twijfelde Stokman niet aan het bestaansrecht van een katholieke politieke partij, hoe terecht ook de kritiek op de vooroorlogse RKSP, anderzijds besefte hij de noodzaak om de kritische intellectuele jongeren binnenboord te halen. Op zijn advies kwam het daarom tot een discussieplatform waar de gewenste politieke koers van de katholieken besproken en vastgesteld zou moeten worden. Op 29 juli was de oprichting van dit Centrum voor Staatkundige Vorming (CSV) op een persconferentie bekend gemaakt, tegelijk met de aankondiging dat de RKSP weliswaar zou blijven bestaan, maar ook grondig vernieuwd en verjongd zou gaan worden. In een historische terugblik is dit initiatief van Stokman wel omschreven als een nauwelijks verholen ‘lokplaats’ om de katholieke jongeren uit de NVB alsnog binnen te loodsen in een eigen katholieke politieke partij. En dat leek te gaan lukken: toen zij voor de keus werden gesteld om mee te werken met deze trend naar vernieuwing van de katholieke politiek, of erbuiten te blijven, kozen De Quay en diverse van zijn geestverwanten na enige aarzeling om mee te doen. Om zoals De Quay het formuleerde, te ‘penetreeren’, invloed te verwerven en vervolgens vanuit die positie contact te zoeken met andere partijen om tot samenwerking te komen. Het initiatief van het CSV had voor De Quay dan ook een aanlokkelijk perspectief geopend dat hem in staat stelde om de kool en de geit te sparen: aan de ene kant recht doen aan de vernieuwings- en doorbraakgedachten van de NVB en tegelijk een scheuring onder katholieken voorkomen. Op 17 augustus zegde hij in een gesprek met pater Stokman zijn deelname aan het CSV toe. Hij werd een van de twee ondervoorzitters onder de door hem nogal gewantrouwde Carl Romme, oud-minister en politiek hoofdredacteur van De Volkskrant. In die rol leidde De Quay een commissie binnen het CSV die advies zou moeten uitbrengen over de houding van de katholieken bij de eerstkomende verkiezingen voor de Tweede Kamer. Daarbij was hij zich zeer bewust van zijn positie, zoals blijkt uit zijn notitie van 27 augustus: ‘Allen spreken hun meening vlot uit, adviseeren, zonder twijfel; ik voel nu de twijfel der beslissing, omdat van mijn houding – al is het irrationeel – veel meer afhangt.’ Inderdaad, De Quay werd alom gezien als belangrijkste representant van de katholieke vernieuwers, iemand met een leidende rol. De keuze die hij zou maken, was daarom richtinggevend voor die van veel anderen.

Dagboek

1 Augustus Woensdag [1945]

Alweer Augustusmaand. – Vroeg per trein met Maria naar Nijmegen bij Moeder (alwaar Mr. de Mole O.P. – en Hr. D. Coebergh) de fiets gehaald en in koel zomerweer naar den Hiersenhof, alwaar verwelkomd door heel de jeugd – ’t Schoonst van al … zonder twijfel. En dan wordt het gezin zoo kapot gemaakt. ’s Middags wat geschreven. Om zes uur met vliegtuig afgehaald en weer heerlijk snel naar den Haag gevlogen. Daar aangekomen trof ik Max Steenberghe. Hij zat op me te wachten; we hebben in gezelschap met anderen gegeten en daarna samen gepraat tot diep in den nacht. Ik was er zeer over voldaan. Het was zelfs aandoenlijk zooveel trouw en vertrouwen, aan- en in mij uit zijn woorden bleek. Waaraan heb ik dat te danken? Ben ik even trouw t.a.v hem geweest; heb ik ooit getwijfeld aan zijn houding en opvattingen. Is Gerbrandy zoo’n bedrieger; Wat is vertrouwen een merkwaardige zaak – en trouw – dat door dik en dun heen! Wonderlijk!! Ik was toch zeer voldaan.

2 Augustus Donderdag. [1945]

‘s Morgens gesproken met Min. Meynen. Allereerst Radiorede doorgenomen. Daarna gesproken over Psychol. Dienst. – Sectie van Kap. Duyff over rehabilitatie; AVOS; Geneesk. Dienst enz. – om deze alle te brengen in één Sociale Dienst van D.v.O. – Houdt alles met elkaar verband. Ik zal de organisatie zien op te zetten. – Bezoek van Pater Albers S.J. over in beslag genomen Aloysius College. – ‘s Avonds gesproken met E. Sassen, Schlichting, G. Ruygers, Bachg over houding van katholieken uit N.V.B. t.a.v. R.K.S.P. te bepalen. Wij kwamen tot conclusie: penetreeren; meedoen in centrum en op partij plaatsen; dan contact zoeken met andere partijen. Men is nl. thans bereid tot het zoeken naar samenwerking. – Thans lijkt het apparaat saai en dood. – De plaats van Romme is natuurlijk sphynx–achtig. Dat heet politiek. –

3 Augustus Vrijdag [1945]

Verschillende besprekingen o.a. met Toon Ramselaar, die me in vertrouwen mededeelde, dat hij President van het Klein Seminarie wordt. Mijn eerste reactie was “jammer”, bij nadere overweging zei ik tegen hem: “proficiat”; het beteekent: vorming van toekomstige priesters; invloed op deel der clergé; 3de raadsman van de Aartsbisschop. – Dat is toch een groote waardering voor zijn persoon en erkenning van zijn standpunt. – ‘s Avonds gegeten met Max en Han Kaag en nadien gepraat, met Max tot 12 uur. We komen dichter bijeen. Eén ding bleek me wel duidelijk. H.M. laat de menschen, die ze eerst nodig heeft en/of vertrouwt, gemakkelijk vallen als zij ze niet meer nodig heeft.

4 Augustus Zaterdag [1945]

‘s Morgens vroeg met een klein Opeltje (zelf gestuurd) naar Apeldoorn. Nuttig gesprek met Maj. Duyff over concentratie in sociale dienst. – Bezoek aan Moeder (bij Roos). Ze zag er beter uit, maar houdt verhoogde bloeddruk en exeem. Veel waard is ze niet. Zenuwen; angst over Cas; volkomen begrijpelijk. Ze was heel erg voldaan over het bezoek van Luce. Gelukkig; die kan met haar praten. Even langs bij Moeder v.d. L. en toen naar huis; alwaar heel de kinderschaar; 2 jongens Houben inmiddels geruild met 3 meisjes. Rutger 14 jaar. – Dat God zijn priesterroeping mag zegenen. Laat naar bed. –

5 Augustus Zondag [1945]

Zonnige dag. Pastoor, Kap. Jansen, Martens op bezoek. – ’s Middags verjaardag Rutger gevierd waartoe verscheidene vriendjes over. Vossenjacht. Ik was Vos. – Alle kinderen volgden mij. Het ging heel goed, alleen had ik de heele kleintjes moeten thuis laten. Tenslotte – nadat papier op was, hing ik tasch, vest, baard en das en schoenen langs den weg en verstopte mij in een korenschoof, waar ze mij met moeite vonden. – Na twee uur keerden we warm in zonnig zomerweer terug. – Toen nog verschillende spelletjes. – Nie te laat naar bed.

6 Augustus [1945]

Vroeg op. – Naar Mis met Rutger. Auto gehaald. Toen met Maria per auto naar Sevenum, alwaar bezoek bij fam. Groot. Ruud arriveerde er een uur later per fiets om er een week te blijven werken. – Bezoek was erg aardig. – Veel oude verhalen en herinneringen. – Siem! – Toen door naar Venlo waar tanden gemonteerd bij Dr. Worm – Flinke man – Toen naar Valkenburg bij Tante Seeph den avond doorgebracht. Best mensch. – Gelaten in haar leed, reel ondanks haar pietepeuterige opvoeding, waarvan de sporen altijd blijven. – Als ik daar ben heb ik het sterkst het gevoel van (door Oom Cas) in het huis van de vorige generatie te zijn. Mijn ouderlijk huis is weg. Dito bij Maria. – Evenzoo “de Tantes”. In Valkenburg zit nog de traditie met al haar mildheid, rust en godsdienstzin. –

7 Augustus Dinsdag [1945]

‘s Morgens met Frans Wyffels naar Schure in Maastricht. Met hen gesproken over houding der jongere katholieken (in N.V.B.) t.a.v. R.K.S.P. Men gaat accoord met voorstel van penetratie. Dat wordt nu wel de weg. – Ik zal me nog extreem houden, anders blijft het half werk en remt de oude generatie te sterk. – Vreemd dat men mij “extreem” noemt, terwijl mijn natuur toch anders is. Maria en Tante Seeph bezochten inmiddels Mevrouw de Leeuw. – Na maaltijd even met Tante S. gepraat. Ze beidt zich te veel voor de toekomst. Ze wil te zuinig zijn voor ons. – Ze moest maar interen. – Gerrit v.d. L. kwam op bezoek. Goede kerel – hij is wijs geworden – de beste van de zwagers. – Toen (nadat het kwakkelende Opeltje gemaakt was) naar Eindhoven alwaar G. Huysmans bezocht. Lang gepraat over “het onderwerp” R.K. - N.V.B. – Hij is voorzichtig – ik moet vechten. Hij was gevraagd als Commissaris voor de Maasbode. Men wil er vernieuwen. – Wel merkwaardig dat men dit bij ons overal wil. Ik heb het hem tenslotte toch ontraden, omdat hij als Comm. weinig kan bereiken wat de richting betreft – dat zou ook fout zijn – en omdat hij er zelf een conservatief stempel door krijgt. – Laat doorgereden naar Tilburg, alwaar net voor donker binnen (met auto zonder licht) nagepraat bij Vercammen en om 12 uur naar bed (Mariengaerde).

8 Augustus Woensdag [1945]

Weer op huizenjacht. Dat was het doel van deze reis. Het was kermis. Weinig direct resultaat. Het is zéér, zéér moeilijk. – Vervelend dat je moet blijven zeuren. Maria wordt er nerveus van – begrijpelijk! – Kort bezoek bij Kaag. – Op terugtocht bij Mère Préfecte op Regina Caeli – Fijn mensch – Toen door naar huis, alwaar kinderschaar zeer uitgebreid. – Const. Jurgens, Willy Berger, 3 meisjes Houben (waarvan 2 vol heimwee morgen terug), Bakkertje, jongen Delhaises … enfin alles vol. – Toch veel plezier in zoo’n huis vol. – Ze genieten en spelen. De jongens hadden leuke tent gebouwd, buiten gekookt enz.. Heerlijke jeugd – Vol plezier en onschuldig – De meisjes lezen wat veel, de jongens spelen meer. – De kinderen Houben zijn o.i. te zacht. Typisch dat elk gezin zóó zijn eigen karakter heeft. – Weinig goede gezinnen zijn gelijk gericht. –

9 Augustus Donderdag [1945]

Trouwdag. Achttien jaar nu al – En heel wat beleefd. Dankbaar. – Schoone dag om nog eens terug te denken aan die lange periode. Zou je het anders hebben moeten doen. Alles te samen zeker niet. Tevreden met alle rijke gaven die ik kreeg. – Geen gelegenheid den dag te vieren, want vroeg per auto weg met 3 Houbentjes (2 vanwege de heimwee) en 2 v.d. Vennetjes. 1½ uur voor brug bij Arnhem gewacht; zoodoende na 5 uur de jeugd op bestemming om 2 uur op D.v.O. – Bespreking met alle sociale en psychol. menschen. Gen. v. Nijnatten, Maj. Dr. Duyff, Dr. v.d. Graaf, Avos. – Rietveld, Hudig – enz. Eenige nuttige zakelijke beslissingen genomen. – In slagregen naar Rotterdam alwaar gesproken voor N.V.B. in enorme Hall, welke half gevuld (±1000 man) echt vanwege het slechte weer – v. Walsum voorzitter. – Vooral over standpunt der princip. Christenen de N.V.B. gezien een hervorming van partijindeeling als noodzakelijk gesteld. Laat thuis, wegens napraatje bij van Nus, in slagregen. –

10 Augustus Vrijdag [1945]

Na eenige korte bespreking ten departemente en Commissaris Vergadering v. Hollandia t.w. Krul en ik. Tevens aanwezig Mr. Jan de Vilder. – Zijn broer Fons (de pres. Comm.) zit gevangen. – Onderwerp was “directie”. Resultaat Lubbers terug. – en Galifatie krijgt nog 6 maanden uitbetaald, maar per 1 Sept. ontslagen. – Koffiemaal bij Frans Houben alwaar broer Henri + vrouw. – Daarna bespreking met Ir. Coops. – Later met Hudig over demobilisatie. Verlaging in rang tijdens overtocht als “kleingeestig” afgekeurd. ‘s Avonds werd (waarschijnlijke ..) capitulatie van Japan bekend. Vreemde paradox: eenerzijds de grootste vreugde anderzijds “het moest nog maar een jaar duren, want Nederl. is in geen enkel opzicht klaar.” – Zal Amerika Ned. Indie onder de voet loopen? – Alle krachten moeten er op gericht worden. – ’s Avonds met Jan Wever gegeten – prima kerel – en daarna naar Frans en Paula Houben, alwaar tevens met Henri en Zus gepraat over kinderen, politiek en studentenleven. Want Henri bracht zijn zoon Kees naar de Utrechtsche Universiteit. Over eenige jaren ga ik ook zoo met Ruud? Of zal ik dan maar thuis blijven.

11 Augustus Zaterdag [1945]

‘s Morgens met Minister, daarna Maasdijk over de Pen Gun. – Ik blijf die Courant verdedigen, omdat deze langs en met algemeene artikelen, de weermacht bij het volk populair maakt. – Om 11.30 een bespreking met jongere katholieken uit de N.V.B. (of daaromheen) o.a. Schlichting, Ruygers, Bachg, Boerenbach, Albrechts, Voskuller. – De gedachten gaan steeds meer in de richting van deelname aan Centrum en Partijwerk van R.K.S.P. om van binnenuit tot reconstructie te komen. Merkwaardig dat men mij in R.K.S.P. kringen als voorzitter noemt, ofschoon ik toch extreem genoemd word. Ik zie er echt tegenop. Hoop, dat deze kelk aan mij zal voorbijgaan, want ik weet me niet capabel voor dat werk, vooral omdat onder de katholieken zoo’n wantrouwen bestaat t.a.v. andersdenkenden. Dat is toch niet rechtvaardig. En als het wederzijdsch groote wantrouwen weg is, ligt de weg voor velen naar Christus toch wijder open. – H. Paulus help mij! – Geluncht bij Paul Driebeek met Fock en zijn vrouw. – Paul was pessimistisch omdat de verkeerde menschen op de baantjes blijven. Hij liet verder een illegaal blad lezen, waarin een advertentie stond, waarin Prof. Dr. J.E. d. Quay het “Haantje dat niet langer wachten kan” heet. – Is daar iets van waar. Ik weet het zelf niet. Wellicht tendeele; al zag ik mijn inspringen als een plicht. – Daarna op het D.v.O. een gesprek met den Heer Keyzer uit Sassenheim, die me vertelde van de katholieken in Noord- Z-Holland tegen de N.V.B. en daarna een gesprek met Staring omdat hij nog niet gezuiverd was; … want hij had bij de Ned. Spoorwegen gestaakt, en dit was tegen de eerewoordsverklaring. Hoe is het mogelijk; ik was er ontdaan van en ik zal er zoo noodig voor strijden. – Toen per auto met Pleuntje Houben en een vriendin via Nijmegen (alwaar afgezet) naar Beers. Daar alles goed. Miebetje in Nijmegen; Ruud in Sevenum, dus alles rustig. Rutger was in de goede moesson.

12 Augustus Zondag [1945]

Vroeg ter kerke. Naar Uden met Maria en Jan, Claartje en Hanna. Bij de tantes gezellig gepraat. Het was een typisch slot toen de finant. zaak ter sprake kwam, en mij bleek dat de tantes, de houding van vader en moeder om hen een lijfrente te geven, niet genereus, maar normaal vonden. Toch onjuist. Tante Lot was in deze edelmoediger dan T. Luce. – Hier speelt een spiertje trots doorheen. – Ik zal er nog eens over spreken, en Moeder voorstellen een lijfrente te nemen, hetgeen ook gemakkelijker bij een erfenis regeling. – ’s Middags eerst wat gelezen. Toen kwam de verkennerstroep uit Nijmegen. Een aardig gezelschap lijkt me. Linthorst bracht zijn zoon Paul hetgeen mij van 4-8 uur in beslag nam. Het werd wat winderig. Om 9 uur kwam Jan Jurgens nog aanzetten. Heel goede kerel. – Ook Beus om een protégé te steunen voor Burgemeester hetgeen ik heb geweigerd, omdat ik de betrokkene niet ken. Dan kun je wel aan de gang komen. Ik steun alleen personen, die ik persoonlijk ken, en durf aanbevelen.

13 Augustus Maandag [1945]

Gelezen. – Verslag en rapport van M.v.O. Groenten gehaald met Maria op de Peelschool (ook voor Verkenners). Miebetje thuis. – Dan ben ik toch altijd blij als er weer een kind thuis komt. – ’s Avonds slagregen. De verkenners hadden zich toch goed geamuseerd. Ook onze jongens. Voor de kleinere wel wat vermoeiend. Verder rustige dag. –

14 Augustus Dinsdag [1945]

Weer met Maria naar Tilburg voor het huis. – Nu bleek dat door J. van de Mortel het huis van Swietenstraat was toegezegd aan een ander (Drs. de Mast) terwijl Hekma-Wierda het voor míj had vrij gemaakt. Stomme kerels om niets te zeggen en te schrijven. – Zoodoende een echte herriereis. – Bezoek bij Jo Somers en Dr. Fransen. – In Grave viel de uitlaat van de auto! – Prima spul. – De attractie was Jantje die mee ging. Dolenthousiast. Hij is erg traag in zijn ontwikkeling, maar een heerlijk, open, natuurlijk en spoedig-blij kind. – Hij genoot van een boot in het kanaal en soortgelijke kleinigheden. – ’s Avonds laat na thuiskomst nog bezoek van Hr. Smeets, een zeer bekend illegaal spoorweg-werker – , vriend van Berry Vroom.

15 Augustus Woensdag [1945]

Maria Hemelvaart. Vroeg- Hoogmis en Lof + processie bijgewoond. Toch niet er in geslaagd de echte devotie te krijgen. Ik word me steeds meer bewust dat ik afglijd, en zeer veel leelijke trekken en eigenschappen heb, waar ik haast niet tegenop kan … en soms moedeloos word. – Dat mag niet … ik weet het …maar. – Ik word ook in de pers steeds weer becritiseerd. – Dat heb je met hooge boomen. Ruud was thuis gekomen. – Fijn. Hij had genoten in Sevenum. Hij zag er veel beter uit. Wat gebruind ondanks matige weer. – Heel den dag regen – arme verkenners – ze slaan er zich dapper doorheen. ’s Avonds heel de familie van den Broek. Heele kunst de zaak aan de praat te houden, of nee, dat niet, want praten doen ze wel, maar het is altijd hetzelfde. Reuze goede menschen, mooie typen, maar niet te lang. En zeer trots op onze vriendschap. – Tevoren waren Willem en Wilhelmien er nog – die moesten we vragen te vertrekken, hetgeen niet in heel goede aarde viel. – Jozef was ook nog tusschen de bedrijven door op bezoek. – Het ergerde me wel, dat ik niet even tijd over hield om enkele stukken te bestudeeren, waar ik me op gezet had. – Maar ik kan de menschen ook niet wegsturen. –

16 Augustus Donderdag [1945]

Weer naar den Haag. Ditmaal met den oud-hoofdonderwijzer Verberne uit Utrecht, die logeerde bij van Daal + Pleuntje Houben en vriendin uit Nijmegen. – Verberne had verboden waar (tabak) bij zich, hetgeen ons een half uur in Nijmegen kostte. Gelukkig met het gammele autootje om 1 uur in Haag. –     Gesprek met Maj. Mourik Broekman over centralisatie van Politie. Is van Angeren zooals hij zegt onbetrouwbaar? – in zijn methoden – of oncorrect – Het doet in elk geval vreemd aan. Wat is zijn doel. – Duidelijk is het me niet. Gesprek met Kapt. Koning. – Event. opvolger van Maj. Staal, die naar Zuid Afrika teruggaat. – Gegeten met Phlip van der Ven. Aardige kerel. – In-godsdienstig en niet flauw. – Gepraat met Frans en Phlip van der Ven. Heel prettig. O.a. over de vraag, hoe de menschen door grootere offerbereidheid het geheel beter zouden kunnen maken. – Na 10.30 nog lang nagepraat met Huysmans, Beel , Spekenbrinck, van der Reydt en Adm. Doorman. Het was weer Brabantsch, gezellig, vroolijk. Toch heel anders dan de Haagsche sfeer. –

17 Augustus Vrijdag [1945]

Gepraat met Louwerse. – Toch geen groot mensch. Kleine leugens. Men ziet waar heidendom toe leidt; merkwaardig dat hij zichzelf goed vindt. – Bespreking met Mej. Dr. Jane de Jong en Mevrouw Stokvis. De eerste zeer goed, de tweede niet. Samenwerking met U.V.V. gaat loopen. – Huysmans bracht me verslag van zijn onderhoud met Stokman. – Hij zeide, dat Beel ook lid van Centrum wil worden. Dit zou groote versterking zijn. Koffie gedronken met Pater Stockman. Nuttig gepraat. Overeengekomen dat ik lid van het Centrum zal worden; én dat Beel wordt uitgenoodigd. – Onze groep in het Centrum is nu sterk genoeg. De candidaat van F. Teulings is Norbert Koolen! Hoe is het mogelijk. – Verder een grondslag van overeenkomst in onze gedachten. – Op departement lang gesprek met Kuntze over demobilisatie – wachtgeld regeling. – In ontwerp wijziging aangebracht ten gunste van weduwe van gevallen B.S.ers en andere militairen, die in krijgsdienst sneuvelen. – ‘s Avonds eerst Ruygers en Bachg. We zullen als R.K. N.V.B.ers in de Staatspartij treden. De S.D.A.P.vleugel (ook van de N.V.B.) wordt onder suggestie van Vorrink enz. in de richting van een vernieuwde S.D.A.P. getrokken. Daaraan doe ik zeker niet mee. Hen spelen Labour-Party gedachten door het hoofd. Hier is een verzet van R.K. zijde noodig. Daarvoor is toetreding tot Centrum noodzakelijk. – Bachg raakt wat tusschen wal en schip. – Houding Kortenhorst blijft scherp, maar hij verliest terrein. Hoe zal het loopen met het nood-parlement. – Van 11 tot 1 nog gepraat met Beel. O.a. over het vorstenhuis. We zijn allebei ongerust, vooral door Bernhard. H.M. blijkt o.a. jaloersch. – We staan heel dicht bijeen Beel en ik. – Hij had ook goed gesproken met Max Steenberghe. –

18 Augustus Zaterdag [1945]

Van 9-11 met M.v.O. veel zaken afgedaan. Bericht v. overlijden van Gen. v.d. Roemer I.G.D. kwam binnen. Koffie gedronken met Max Steenberghe. Hij zag er ditmaal niet zoo goed uit. Ik vermoed dat hij aanbod Presid. Ned. Bank zal aanvaarden. Ik ben de eenige met wien bij het besprak. Moet dus zwijgen. Van veel belang Max op deze functie. – Was erg blij dat hij ook heel openlijk sprak met Schermerhorn. – Wederzijdsch begrip. Om 3 uur per vliegtuig uit Voorburg met Serg. Ottes. Om 4 uur met opgeklaard weer op Hiersenhof. ’t Was er rustig. – Niet te laat naar bed. Maria wat moedeloos wegens migraine … en omdat ze niets kan krijgen, door de kleeren heen is enz. enz.. ’t Is ook een echt zorgelijke tijd.

19 Augustus Zondag [1945]

’s Morgens verkenners Mis in boomgaard. Om 10 uur-12 geinspecteerd; totem uitgereikt; enkele algemeene aanwijzingen gegeven. Men was dankbaar voor de gastvrijheid, voor de bijzondere hulp van Maria, en voor mijn inspectie. – Vanmiddag gaan ze weg. – Het was een leuk kamp. De troep heeft zich uitstekend gehouden, vooral gezien het slechte weer. – Wat is het toch een goed systeem – en wat eischt het toch veel van de leiders. – Dat zijn toch mooie kerels. – en wat zie je er van aan de buitenkant van de wereld. – Om 4 uur ‘s middags ben ik naar Tilburg gegaan voor een afscheidsmaal met het voormalig college nl. Kaag, Barend v. Spaendonck, Gispen, Boerma, Steinküller en Hekma Wierda. – Het was wel aardig. Ik zag er tegen op én omdat ik liever thuis bleef én omdat ik de spanningen om Barend en anderen, als eenig onderwerp van gesprek vreesde. De conversatie viel mee. Veel over de politieke situatie in Nederland. N.V.B. – Zuivering: groote spanning in Curatorium. – Onverkwikkelijke houding van Blomjous en Goossens. – Toch kleine menschen, gebrek aan innerlijke fierheid!! Bah. – Dat heet dan R.K. – dat bewijst dan dat de katholieken elkaar onderling kunnen vertrouwen, en wij de andersdenkende moeten wantrouwen! – Han Kaag was innerlijk zeer verbolgen … hij heeft in dezen de echte sensus Catholicus. – Overnacht in Mariengaerde.

20 Augustus Maandag [1945]

Ons huis blijft in Canadeesche handen. Het andere huis blijft toegewezen aan de Mast die het niet wil afstaan. – Nare mentaliteit … woord geven, bellen, niet terugkomen op foute beslissing, zien te plooien enz. enz. – Vergadering in 's Bosch met jonge katholieken uit N.V.B. om houding t.a.v. N.V.B. en t.a.v. R.K.S.P. te bepalen. Er waren de gebroed. Wyffels, K. van Meel, ten Hage, Albrechts, Jan Berends, V. Beermann, Dr. Moorman, Schure, Joan Willems, Schuyt, Hofs en enkele anderen. Na lange discussie was de groote vraag tot een oplossing. We richten een Christofoorgroep op, rond het blad. – vandaar uit eerst waken voor het R.K. standpunt in de N.V.B. Dit is noodig tegenover de SDAP groep, die mede onder invloed van de Engelsche verkiezing een Labour Partij wil maken via de N.V.B. met R.K. er in. – Tevens om als groep in de R.K.S.P. te treden, onder (innerlijke) voorwaarden, dat we van binnenuit tot de reconstructie willen komen, d.w.z. uiteindelijk tot een nieuwe Centrum-partij op personalistische basis, met R.K., C.H., V.D. en een deel der S.D.A.P. – + vele dakloozen. – Voorloopig één urgentie program, en één candidatenlijst! – Daarom ga ik ook in het Centrum der R.K.S.P. – We vormen een Christofoorgroep maar we behoeven niet allen individueel in de R.K.S.P. Merkwaardig was de felle oppositie van Willems, van Meel en ten Hage, die geen heil zagen in de R.K.S.P. en wel in een terstond nieuwe partij. – Om 6 uur terug. Gezellig thuis met een tafel vol kinderen. Mary Rose Jurgens, Paul Linthorst en 2 Weitjens als gast. Enkele van ons uit logeeren. Ruud maaide met de hand het tarweveld in den boomgaard. – Om 9 uur nog met hem op schoven gezet.

21 Augustus Dinsdag [1945]

In Beers doorgebracht. Regen. Gelezen. ’s Middags om 4 uur in stortregen naar Cuyk gewandeld. Berry Vroom op bezoek. Bracht nog een logee mee (Kees Meyer). Veel gelachen o.a. omdat hij vroeg of Kobus Kuch met een imitator hier kon komen. Hij zou dan ook een voorstelling geven. – Dat ontbreekt er nog maar aan. Maria vond het prachtig, de jeugd ook. – We zullen zien. Maria neemt te veel hooi op haar vork en dan krijg je later de lasten. Brief van Joke van der Lande. Cri de coeur. Lodewijk zou als een slaaf door Piet behandeld worden. Met voorbeelden werd beschreven hoe elke onderlinge steun ontbreekt. Werkelijk afgrijselijk als het waar is. Hier kon geen rechter oordelen … maar O.L. Heer bescherm hen. ’t Is afgrijselijk … en wat kunnen wij er aan doen? Ik zou het heusch niet weten.

22 Augustus Woensdag [1945]

‘s Morgens wat gewerkt in huis vanwege regenweer en om 12 uur met Heer v. d. Grinten in een auto naar den Bosch alwaar constitueerende vergadering van het Centrum (R.K.S.P.). Aanwezig Romme, Huysmans, P. Stokman, Dewez, Roncken, Manen, Speetjens, Koolen, Jurgens, Heymeyer, Duynstee, Struijcken, v.d. Grinten, Klompe, v.d. Brink. – Het was een vrij vage en verwarde vergadering. De tegenstellingen liepen vooral tusschen Jurgens en mij, althans in de discussie. Aan den anderen kant stonden anderen b.v. Duynstee (onaangename indruk) waarschijnlijk nog scherper. Zij zeggen: de kathol. zijn principieel gebonden, in een confessioneel gebonden, politieke organisatie hun staatkundige werkzaamheid te verrichten. Ik zeg: er zijn meeningsverschillen onder de kathol. op politiek, staatkundig gebied; zij zijn niet principieel gebonden aan een R.K. verband; de partij keuze is vrij, met dien verstande, dat men aan geen partij mag deelnemen, wier beginselen ingaan tegen de kath. beginselen. Dit beteekent dat een R.K. zóu kunnen stemmen enz. op een S.D.A.P. lijst, mits haar programma en grondslagen niet tegen de R.K. beginselen ingaan; liefst zelfs in casu gehaald uit de materieele sfeer, dus met een erkenning van hoogere geestelijke waarden.
Een groei proces is zeker noodig. – Als tusschenphase één urgentie programma; overleg bij samenstelling der lijsten; t.a.v. belangrijke problemen te voren overleg in inter-partij-commissies enz. – Er bleek veel misverstand en ‘t was niet vrij van intriges. – Romme was tactisch. – Er werden 2 onder-voorzitters benoemd, waaronder mijn persoon. – Ik werd tevens voorzitt. der electorale-commissie. – ‘s Avonds thuis. Ik voelde me wat mistroostig. Waar gaat alles heen. Hoe zwaar drukt de verantwoordelijkheid. Voelde ik maar meer de liefde tot Christus. Ik bid telkens even, incidenteel, 5 seconden, maar ik leef er niet naar. Mijn gezin is zoo rijk en vroolijk, maar ik kan niet meer. De kinderen waren springlevend, bij de hand, ad rem. Sta ik er wat buiten. Help me O.L.H.. Soms kan ik er niet tegen op. – Regen. –

23 Augustus Donderdag [1945]

Om 10 uur verscheen het vliegtuig boven Beers, maar kan het landingsweitje niet vinden. Hij koerste wel 3 kwartier boven het dorp, ondanks ons groot wit kruis. Slechte waarnemer! Om 2 uur kwam een nieuwe, Hoekstra, zeer gevaarlijke landing, nog gevaarlijker start. We ontkwamen net. De takken hingen aan het toestel. Van uit het toestel maakten we de wielen schoon. We kwamen gelukkig goed over met een gaatje in het staartvlak. – God hielp me. Ik doe het toch niet weer. Eerst de strip verlengen. – Op het Depart. zeer veel werk. – Tot laat in den avond. Ook veel post.

24 Augustus Vrijdag [1945]

Bespreking met Minister o.a. over Z.K.H. – Minister had slechte beurt gemaakt bij H.M., omdat hij Z.K.H. externe functie wou geven. Is Zij bang voor zijn persoonlijke leven, als hij te veel in buitenland zit? Meegedeeld, dat ik in October weg ga. ‘t Werk is wel interessant. – Uitvoerig gesprek met Hr. Landman over “invaliden”. Spoedig K.B. maken. – Met Kpt. Koolen over AVOS. Beslist tot aanstelling van AVOS officieren; tijdelijk. Werk moet beginnen. Later door normale offic. – Dus geen beroeps-AVOS menschen tot hun 60 jaar. Evenzoo Personeel Select. Offic. bij Psychol. Dienst. – Louwerse was er ook bij. Hij dringt zich op en doet niet heel veel. – Mej. de Jong over U.V.V. – Prima. – Mevr. Stokvis over werk v. Welfare in Engeland. – Aalmoezenier Bannenberg over vordering van kloosters enz. Dat gaat onregelmatig. Minister contact persoon voorstellen (Wilson). Om 7 uur Siegfried Stockman. – Politiek gesprek. – Hij gaat mee met gemeensch. urgentie progr. – overleg over candidatenlijst. Evenzoo (persoonlijk) met mijn standpunt inzake verplicht lidmaatschap van één kath. verbond. – ‘t Is moeilijk voor kathol. – Je zou niet gaarne het afglijden van één ziel op je geweten hebben! Beel wordt geen lid van Bestuur v. Centrum. Zal met andere R.K. ministers wel regelmatig voor alle besprekingen worden uitgenoodigd. – Veel gewerkt vandaag. ‘k Ben nog wat somber. Begint de grijze lucht weer voor een 8 maanden. – Of kou. – ‘k moet nog wat koopen voor Maria’s verjaardag. – Siegfr. Stockman liet me het concept urgentie programma lezen. – De geestelijke paragraaf zal de meeste moeilijkheden vragen; vooral t.a.v. huwelijk en bovenal van “voorbehoedsmiddelen”. Hoezeer ik mij er tegen verzet, het is me begrijpelijk, dat een vage Christen, die wel de zedenwet, uit het Evangelie, aanvaardt, dit punt niet onderschrijft. Zou daarop een samenwerking moeten afstuiten? –

25 Augustus Zaterdag [1945]

Enkele besprekingen op het Departement. Minister was veel te laat. Zoodoende maar 2 punten. Geld aangevraagd voor Smuts House en A.V.O.S. bij de Ridder van Financien. Ten Hage even gesproken. Zure kerel. Hij is nu ook tegen N.V.B. Waar is hij eigenlijk voor. – Zoo kan dus Christofoor ook niet vormen de Kath. vleugel van de N.V.B. – ‘s Middags lang gesprek met Dr. Duyff. Actueele zaken voor sectie IX allen bevredigend opgelost. – Gewezen op noodzaak, dat hoofd Soc. Dienst D.v.O. straks een Christen moet zijn. Daarom van Houten?
Per auto met veel lifters terug. Auto lek. – Bezoek Oranjesingel. – Laat in Beers. –

26 Augustus Zondag [1945]

Viering van verjaardag van Maria en mij. De geheele jeugd present. Moeder L., Sina en Nol, Kaag + vrouw. Goede maaltijd, schitterend weer. Bezwaar met al die ouderen, dat de kinderen wat op de achtergrond raken. Het was wel een mooie dag, maar er ontbrak iets aan. Misschien overheerschte in het gesprek te zeer, én van de zijde van Maria “het huis” waarover ze zich opwondt, heftig en nerveus maakte, en de stemming bedierf, én door mij, omdat ik te zeer in beslag werd genomen, door mijn politieke zorgen, want “ik weet het niet meer”. – Toch was er veel aardigs in den dag, maar de sfeer was niet geheel vrij. Misschien ook voor mij omdat ik naar Cuyk moest om met Schermerhorn te telefoneeren. Hij vroeg mij ‘s avonds mee te gaan naar Delft, alwaar samenkomst van de Gestelsche groep (N.V.B.). Ik kon niet vanwege ons feest, ik was sinds onze 40ste verjaardag, dien dag niet thuis geweest. Toch hinderde het mij, dat ik er niet was, zoodoende was er geen Kath. bij, en dat op den vooravond van het politiek gesprek! – Zoo bleef ik in zorgen en barensnood, en zocht ik den H. Geest die me nog in den steek laat.

27 Augustus Maandag. [1945]

Gelezen, geschreven. Bezoek van Joan Willems. Hij staat strak op standpunt, dat N.V.B. partij moet worden. Zeer primitief redeneert het volk (zegt hij) en ik veel te academisch. Merkwaardig, de menschen uit Brabant, die hij noemt aan zijn zijde; b.v.: Gijzels, Gianotten, en derg. – Zeer sterk K. v. Meel. – Ook bij het oude blijven kan heel fout zijn voor de Kath. Kerk, al schijnt het beter, principieeler. Ik voel dat ook. – Ik zie ook het gevaar. Allen spreken hun meening vlot uit, adviseeren, zonder twijfel; ik voel nu de twijfel der beslissing, omdat van mijn houding – al is het irrationeel – veel meer afhangt. Om 7 uur kwam Pater van Gestel, in uniform. – Ik had er zoo helemaal niet op gerekend, dat ik even moest kijken! Somber verhaal over Dachau, waar hij 3½ jaar doorbracht. Somberder nog over het gebrek aan hulp van Ned. zijde, over de schandelijke, misdadige houding van een Roode Kruis colonne, die een dag de Beiersche Alpen inging, terwijl er in Dachau dagelijks nog Nederlanders stierven. Dan wordt men koud. Wat een egoisten. Gebrek aan naastenliefde. Christendom. Waar staan we. – Wat een wereld. – Mijn God! – Na een uur praten toonde hij een open oog voor mijn streven op politiek gebied. – Hij kwam zeker nog eens terug.

28 Augustus Dinsdag [1945]

Vroeg naar Tilburg met Maria, Miebetje, Luuk Delhaise en Cas. De twee laatsten in Eindhoven afgezet voor een bezoek aan Budel (10 dagen). Prachtig weer. De jongens genoten. Bezoek gemeentehuis Tilburg. Men wil wel helpen, maar men tast niet door. Ontstemming duidelijk laten merken. We zouden om 4 uur bij Burgemeester Jan van de Mortel komen om resultaat te hooren. – Gezellig gegeten bij de Kagen. Daarna besproken mijn nieuwe taak aan Hoogeschool. – Beperking tot psychologie maar ná Kerstmis. Uitbreiding Laboratorium. Bezoek bij Imme van Dooren. Gesprek uitsluitend over Huub. Hij zit nog steeds. De wettermijn  in elk geval onbehoorlijk. – Toen naar woning J. v.d. Mortel. Eerst met zijn zoon gepraat; te bed; 4 jaar concentratie kamp; moet rusten; sprak nogal veel; beetje vreemd? – T.B.C.? – Maria vond hem niet goed en haar kijk is zuiver! – Het “huis”; J. v.d. Mortel, die den heelen middag vóór had gewerkt, was er niet verder mee gekomen …! … hetgeen ik verwachtte. Hij zou nu zorgen, dat ik zeer snel een woning kreeg. Zaterdag 8 Sept. zal ik terug gaan over Tilb. en nader informeeren! Toen naar huis in Beers. Miebetje had inmiddels gezwommen en genoten. Een echt water-kind. – ’s Avonds nog bezoek van Jan Jurgens, van Riet, en van de Kap (alias Jansen), die lang en spannend vertelde van zijn illegale tijd. – Kranig Heer – Alleen te laat naar bed want we moeten morgen om 6 uur op …

29 Augustus Woensdag [1945]

… voor de H. Mis ter eere van Maria’s verjaardag. – Met de enkele kinderen die thuis zijn, Miebet, Rutger, Hanna, Liduina en Jan. – Gezongen Mis. – We hebben maar eens goed gebeden voor Maria en voor elkaar. Rutger diende de Mis. – Toch een leuke jongen. Na het gezellig ontbijt, speelde hij wat piano. Jammer, dat hij niet studeert. Hoe kan zoo’n kind het op de aanslag … wat kost dat anderen geen moeite zóó te spelen. Maar hij komt er niet verder mee. – Wel een echt karakter. – Lastig soms! maar met lijn! Je kunt het aan zijn snuit zien. Gave Gods. – Ik hoop dat hij Franciscaan wordt, en een goede! Nog heerlijk in de moestuin gezeten, en gedacht over de komende dagen, en den H. Geest om extra steun gevraagd. – Na de maaltijd moest ik weg. – Bij Brom in Utrecht een mooi ontwerp voor een Eere–zwaard voor Eisenhower gezien. Jammer dat H.M. een sabel wenscht, waaraan Brom nu ook zal beginnen, maar ik hoop, dat er uiteindelijk een “zwaard” komt. – ‘s Avonds gesprek in Haag met Witteman en Teulings. ‘t Verschil in onze opvattingen is: ik vind dat er een nieuwe middenpartij komen moet; zij vinden dat er wel eens een zou kunnen moeten komen; Daarom verschil in tempo … zij willen langzaam aan; heel langzaam. Verschil in uitgangspunt is tevens, dat ik in deze structuur allereerst als doel zie het uitdragen – in apostolischen zin – van onze opvattingen. Diepe verschillen. – Lang nagepraat met Teulings over ons geschil. – Hij is een kleine man … en geestel. en lichamelijk op. – Wel te goeder trouw, ook oprecht, … maar klein formaat, kleiner dan ik dacht.

30 Augustus Donderdag [1945]

Met Schermerhorn, en Bachg naar Amsterdam voor bespreking N.V.B. - R.K.S P. waar tevens aanwezig Banning, Kraemer en v. Walsum + secretaressen. – Onbevredigend. Kleine stijl. – Witteman was de voorzichtige advocaat; Teulings kletste lang en onbeduidend. – De draad word niet afgesneden, maar opende weinig perspectief. – Ik verwacht, dat er 3 regeeringspartijen zullen komen; R.K., S.D.A.P., en C.H. + V.D. als nieuwe partij en dan allen verjongd en vernieuwd. – Terug naar Haag. Gesprek op D.v.O. met Hudig, Eyl, de Wijs enz.. ’s Avonds na een goed diner met de Adm. Doorman en Kol. v.d. Reydt een lang gesprek met Kerstens. – Teulings had hem gepolst als voorzitter der RKSP – Vreemd! – Is hij een pedante drijver; wil hij de leiding nemen! – Het gesprek was doortrokken van een echte Kath. geest. Hij zei (na gesprek met Max St.) mijn leiding te zullen aanvaarden. – Vreemd. Ik kon er niet goed uit. Er lag toch iets in van onderling vertrouwen; het gemoed speelde een rol; toch was ik niet geheel voldaan!

31 Augustus Vrijdag [1945]

Gesprek met v. Leeuwen Broekman, over onderwijs bij den troep, Oudendijk over “Gus Leger” en daarna de oud Gezant Loudon over Labouchère. Vriendelijke oude heer; nog kranig voor zijn 79 jaar; nog altijd die licht blauwe oogen. – ‘s Middags gesproken met Frans Houben, Bakker Conijn. – Lekke band; laat thuis. – In de late avond aangeschoven aan een eindigend eetpartijtje Beel en de jonge Linthorst Homan + vrouw. – Over de geest van het leger; en de geest van het volk. We waren niet bijster optimist.

3.3 Zaterdag 1 september – zondag 30 september [1945]

Inleiding

Ze waren van verschillende pluimage, de prominenten die in mei 1945 hun naam hadden verbonden aan het manifest van de Nederlandse Volks Beweging. Behalve oud-gijzelaars uit Gestel en kaderleden van de voormalige Nederlandse Unie waren onder hen vooraanstaande leden van bijna alle vooroorlogse politieke partijen: liberalen zowel als socialisten, katholieken naast protestanten. Een veelbelovend begin voor een beweging die maatschappelijke en politieke vernieuwing propageerde. Toch resulteerde die brede basis niet in een massale aanhang. Terwijl de Nederlandse Unie, die in 1940 voor velen een middel was geweest om hun afkeer van de NSB te laten blijken, al na enkele maanden vele honderdduizenden leden had geteld, de grootste politieke beweging ooit in Nederland, kwam de NVB vijf jaar later niet verder dan zo’n vijftienduizend leden. De belangrijkste kranten hadden ook terughoudend en soms ronduit afwijzend gereageerd op het initiatief. Bovendien keerden vrijwel alle vooroorlogse politieke partijen in de loop van 1945 terug, ook al zochten sommige, zoals de SDAP en de RKSP, daarbij naar een nieuwe vorm en een bredere aanhang.

Het riep natuurlijk de vraag op hoe de NVB zich daartoe moest verhouden. Welke positie had zij met haar hooggestemde idealen maar beperkte aanhang eigenlijk binnen het Nederlandse politieke landschap? Moest de NVB een eigen politieke partij worden naast de bestaande groeperingen of waren er andere wegen om de idealen van een doorbraak te realiseren? Op 13 september, bij de constituerende vergadering, een dag later gevolgd door het eerste congres van de NVB, werd de marsroute uitgezet. Na een lange discussie viel het besluit dat de NVB niet naast, maar juist door middel van de bestaande politieke partijen haar doelen zou nastreven. De NVB werd dan ook niet omgevormd tot een partij, maar zou een beweging blijven. Een nieuwe, brede volkspartij voor alle gezindten was volgens het congres weliswaar noodzakelijk, maar niet haalbaar op de  korte termijn die voor de Kamerverkiezingen in het voorjaar van 1946 nog restte. Wat daarentegen wel zou kunnen was dat alle partijen die de idealen van de NVB deelden met een gezamenlijk verkiezingsprogramma en een gezamenlijke kandidatenlijst aan die verkiezingen zouden deelnemen.
In de weken daarvoor had Jan de Quay gewerkt aan zijn redevoering op het congres. Het standpunt dat hij verkondigde, namelijk dat de idealen van de NVB vanuit de bestaande politieke partijen gerealiseerd moesten worden, kwam geheel overeen met de koers die nu werd uitgezet. Zo bezien paste het wel dat hij zich nu tot bestuurslid van de NVB liet kiezen, nog geen maand  nadat hij was toegetreden tot het studiecentrum van de RKSP.
De commissie van dat CSV die onder zijn leiding moest adviseren over de toekomstige electorale koers van de katholieken was al in zijn eerste vergadering op 6 september tot een standpunt gekomen. Weliswaar konden katholieken niet langer principieel gebonden worden aan een eigen partij, maar toch was het wenselijk dat zij vanuit een eigen katholiek verband zouden zoeken naar samenwerking met anderen, in elk geval voorafgaande aan de eerstkomende Kamerverkiezingen in het voorjaar van 1946. Drie weken later, op 27 september, werd dit standpunt als advies uitgebracht aan het partijbestuur van de RKSP.

Toch bleef de twijfel knagen, bij De Quay zelf, maar niet minder bij zijn geestverwanten, de rooms-katholieken uit de NVB die inmiddels een werkgemeenschap hadden gevormd. Zou het wel echt iets worden met die beloofde vernieuwing van de RKSP? Was de partij daadwerkelijk bereid het isolement te verlaten en tot samenwerking met anderen te komen? Werden de rangen in het bestuur en het kader wel  voldoende opengesteld voor vernieuwers? En zo niet, moest dan toch niet een andere weg bewandeld worden? Schermerhorn hintte openlijk op de vorming van een socialistische middenpartij voor alle gezindten en vroeg De Quay ronduit of hij daarin mee zou gaan. Er werd nu van twee kanten hard aan hem getrokken. ‘Het wordt een zeer moeilijke beslissing, die me zeer beklemt.’ En ook: ‘Ik voel de verantwoordelijkh. erg zwaar. Kon je nu maar eens aan O.L.H. vragen wat Hij wilde.’

Het was echter niet de enige zorg van De Quay. Op 27 september maakte hij notitie van enkele ‘zeer vuile’ artikelen die in Het Parool verschenen waren tegen de Unie en hemzelf. Inderdaad had hoofdredacteur Gert-Jan van Heuven Goedhart, in de oorlog enige tijd minister in het tweede kabinet-Gerbrandy, in zijn krant maar liefst vier kritische hoofdartikelen aan de Unie gewijd, mede naar aanleiding van de benoeming, twee weken eerder, van De Quay tot bestuurslid van de Nederlandse Volks Beweging. In zijn commentaren constateerde hij dat De Quay in de bezetting van de goede vaderlandse weg was afgedwaald. Wilde hij in de NVB nog enige rol vervullen, dan was het volgens Van Heuven Goedhart onvermijdelijk dat hij daarover eerst publiekelijk oprechte spijt zou betuigen. 

Dagboek

1 September Zaterdag [1945]

Eerste Zaterdag van O.L.V. in Parkstraatkerk gevierd. – Ontbeten met Bachg. Ik moet deze zwerver in denken en doen meer steunen. ( – Gesprek Minister). Met auto over Alblasserdam naar Tilburg, maar wegens lekke band niet doorgereden; ik zou bij Kaag met Hirschfeld hebben gepraat en het speet me zeer, dat het niet doorging. – Maar ik kon het niet wagen. Goed, want toen ik thuis was, liep de 2e band leeg. – Hier alles goed. Zalig herfstweer – Jo Somers druk aan het maaigoed; bericht, dat we het huis in de Gerard v. Swietenstraat kunnen krijgen … wat een geluk; ondergoed meegebracht, hetgeen Molenaar in Engeland voor me kocht, enz.. Gré Groot was over, voor enkele dagen vacantie. Ruud terug van een gezellige kamp-week. – Alle kinderen thuis. Echt leuk. –

2 September Zondag [1945]

Goede, rustige Zondagmorgen. Om 3 uur bezoek van den Pater Provinciaal der Jezuieten. Blij met hem kennis te maken. Kort, fijn gesprek. – Intelligente, vurige, toch beheerschte man. Jong gezicht (44 jaar) en wit haar. – Later op den middag bezoek van Willem, Jozef en Lodewijk van der Lande. Wat een zorg. – Ze blijven in de oppositie. Jan noemen ze eigenlijk een bedrieger. Men zegt dat Resius alles doet wat Jan wil. Hij is gevaarlijk. – Onontwarbaar. Eenige middel is open N.V. – Zoo gauw mogelijk – Besloten Woensdag bijeen te komen met Nol Jurgens en Willem Coebergh, bij Moeder. – Na tafel een avondspel in ’t duister. Om 11 uur naar bed. Toen we bijna sliepen een slag in huis, gekreun, en Gré Groot lag in de gang. Ze was van de trap gevallen. Hersenschudding, half buiten bewustzijn, bult op achterhoofd, erge pijn. – Met den Heer Heymeyer, die bij ons overnachtte in zijn auto naar Dr. Berger in Cuyk – Hem (om half één) geraadpleegd. Teruggereden. Poeier aan Gré gegeven. Laat ter ruste.

3 September Maandag [1945]

‘s Morgens op de fiets naar Nijmegen en vergadering met Christofoorgroep. – Aardig gesprek. – Wel eens wat verward. – Het trok telkens naar de praktijk. – Aanwezig waren o.a. Matser, Tans, Toon Wyffels, van Meel, ten Hage, Joan Willems, Beerman, Albregts, Boerenbach, en anderen. Limburg en Brabant vragen vooral om partij. Ik ken die behoefte des harten, en deze vergaat je alleen als je in het Westen komt. In het Noorden schijnt men, b.v. Hulsman en ook de Deken, er anders over te denken. Ik vond het geheel niet onbevredigend. – Besloten werd een Christofoor groep als werkgemeenschap te stichten, bestaande uit R. Katholieken uit de N.V.B. Enkele wilden dit uitbreiden. Het meerendeel met mij niet. – Kort bezoek bij Moeder die zeer in de put was, over Deventer. – Altijd ruzie; ze zag geen uitkomst; ik ook niet. – Woensdag praten we er weer over. – In prachtig herfstweer, of nazomer, naar huis gefietst. – Daar alles goed – Ruud vol drukte en grappen –

4 September Dinsdag [1945]

Heel den dag thuis gewerkt aan mijn toespraak voor de N.V.B. op de constitueerende vergadering op 14 Sept. – Onderwerp: Beweging of partij, waarin betoogd, dat de N.V.B. in elk geval beweging moet blijven, ook al zou er een personalistische partij moeten komen. – In de avond wat rond gekuierd en om 12 uur ’s middags een bezoek aan den tandarts te Cuyk, die me van de pijn af hielp. Verder de kinderen eens goed bekeken. Ruud is aardig. Vlot, gaaf, grappig en erg hartelijk voor ons allen. Een echte jongen in zijn overall en ongekamde haren. – Buitenshuis en met vreemden is hij terstond stil en gesloten. In huis erg aardig. Miebetje lijdt aan weemoedige buien. Ze is ingesteld op zich. Groeit ze hopelijk wel overheen. – Rutger, temperamentvol, gaat veel en veel beter met de anderen. Hanna draait ook uit de slechte moesson. Ze is niet gezellig, meestal een slag achter, zeer goedig en lief van inborst. Cas is uit logeeren, in Budel, hij zal wel genieten. Lidwina gaat haar eigen weg, goed verstand, praat weinig, wordt veel hartelijker, speelt alleraardigst met Claartje. Jan is een typ. Ik weet niet of hij dom blijft; hij kan toch geestig uit den hoek komen; hij werkt bepaald hard op zijn eentje in den tuin, sjouwt met zware kruiwagens, begint er uit zichzelf mee. – Claartje is een wolk, iedereen verwent haar, maar ’t is begrijpelijk.

Woensdag 5 September [1945]

’s Morgens wat in den tuin gewerkt en wat buiten geschreven. ’s Middags naar Nijmegen met lekke auto, en regelmatig water bijtappend, ben ik om 7 uur in den Haag aangekomen.

Donderdag 6 September [1945]

‘s Morgens eenige zaken afgewerkt op D.v.O. ‘s Middags om 2 uur vergadering met AVOS. Rippe, Louwerse enz. Merkwaardig dat deze personen, die het vormingswerk onder de Gener. Staf wenschen, i.p.v. onder D.v.O., geen vrees hebben dat onder D.v.O. de oude geest te sterk zal overheerschen. Ik geloof dat ze dit te optimistisch zien. In elk geval heb ik met mijn critiek de oogen geopend. – ‘s Avonds bespreking met v.d. Brink, v.d. Grinten, Koolen, Terlingen als subcommissie v. electorale problemen van het “Centrum”. – We zijn het eens geworden. 1e geen principieele binding voor R.K. en één partij. – 2. eenheid in vormings instituut ook staatkundig. 3. Elector. onderscheiden in 2 phasen nl. voor eerste verkiezingen (April ’46) en daarna. Voor 1e phase a. eigen R.K. verband. b. maximale samenwerking met anderen. – Om dit te bereiken is vernieuwing van alle besturen absoluut noodzakelijk. Anders loopt het zeker mis. – Laat naar bed.

Vrijdag 7 September [1945]

Met Kol . Calmeijer en v. Maasdijk een goede regeling ontworpen voor de Pen Gun. – Courant komt onder verantwoordel.heid van redactie. Deze onder door M.v.O. aangestelde Raad v. Toezicht. Koffiemaaltijd met Ds. Banning. Geheele polit. situatie besproken. N.V.B. blijft beweging. – Kans dat ik word uitgenoodigd tot D.B. van Kath. Partij. – Dan? Hangt van de geheele stemming en situatie af. Open houden. – Bespreking met M.v.O. en eenige Staf Offic. – Mijn critiek op “gouden zon” wekte te heftige reacties. Bewijs voor mijn stelling. – Goed dat het eens gezegd is. – Overste v.d. Wall Bake over allerlei problemen o.a. vrouwel. arbeiders voor Censuur werk in Duitschland. – Gegeten en nagepraat met R. Dufour + vrouw. Hij staat geheel open voor Katholicisme vooral na de door hem gevolgde retraite. – Toch nog ver weg van de stap, zoover ik kan zien. Fijn gesprek. –

8 September Zaterdag [1945]

Uitvoerige conferentie met alle betrokkenen van Social.-psychol. diensten. We naderen de oplossing. M.v.O. met Winkelman, Louwerse enz.. Het was een herrie. Jkvr. v. Hoogendorp aangesteld als hoofd verpleegsters. – Auto kapot. Meegereden met Luit. Dekkers. (Exp. Macht-Mill.). Hij bracht me naar Tilburg, waar J. v.d. Mortel een briefje achterliet, en waaruit viel af te leiden, dat hij niet had gesproken met Mevr. v.d. Bergh (lui of laf?). Toen via Mill naar huis. Een lange tocht, zonder eigen auto. –

9 sept. Zondag. [1945]

Na de vroegmis per fiets naar Nijmegen met Rutger, die er een dagje ging doorbrengen. Leuke jongen. – Per auto terstond door naar Deventer alwaar bespreking met Weve en zwagers Piet en Jan. – Tegengestelde opvatting van Willem, Lod. en Jozef zooals te verwachten. – Conclusie: afschuwelijke tegenbelang en verkeerde mentaliteit. – Aan beide zijden innerlijke overtuiging gelijk te hebben. Piet eerlijk, Jan draaier. – Piet en Jan beslist personen van veel grooter formaat al is het ook zoo gegroeid door omstandigheden. De slechte eigenschappen zijn: Piet patriarchaal; Jan onbetrouwbaar; Willem querulant; Lodewijk oer-dom en zeer ontactisch – Jozef begaafd op de verkeerde punten voor een ondernemer. – Over de vrouwen zal ik niet spreken. – Moeder moet het voorstel van Commissarissen maar aanvaarden voor een bepaalde termijn. – Piet kwam terug op brief van Maria, waarin aan hem gebrek aan naastenliefde verweten naar aanleiding van brief van Joke aan Maria. – Hij ontkende de feiten en verweet ons dat we deze niet hadden onderzocht. – Als feiten niet waar, dan verontschuldiging aangeboden. – Hebben ze wel naastenliefde betoond? Ik weet het niet. Twijfel wel. Andere mentaliteit. Piet is wel een gevoelig en goed mensch. – Het was alles bijeen een heel naar bezoek. Ellendig zooveel verdeeldheid. Laat thuis.

10 Septemb. Maandag [1945]

Per auto v. Bert Derks (heel oud machien) naar Tilburg. Maria heeft er alles voor het huis geregeld. Ze is er flink en doortastend opgetreden. Daarvoor is ze o.a. reusachtig. Ik ging naar den Bosch voor vergadering Centrum. – Urgentie program nam 80% v. tijd. – Ik vond het geen sterk stuk. – Vanwege het stukwerk. Dat moet wel bij zoo’n program, maar het daalt mij te zeer in details af. Ook de discussie; zonder dat men er voldoende van weet. Romme als leider te plechtig. Geen prettige discussie. – Toch wel opgeschoten. – Om 5 uur met Maria en Cas terug naar Beers. Toch wel voldaan. Cas had heerlijk genoten bij fam. Delhaise in Hamont. Hij zag er goed uit. Leuk jong. – ’s Avonds nog gewandeld met de oudste kinderen. – Schitterende herfstdag. – (Op Centrum bespreking werd nog gezegd, dat helft van D.B. der R.K.S.P. zou aftreden. M.i. onvoldoende; vooral als Teulings blijft. Ik zal event. scherpere voorwaarden stellen. – Anders is het verraad aan eigen opvatting en eigen kring. – )

11 Sept. Dinsdag [1945]

Weer stralend herfstweer. Wat is de natuur nu toch prachtig. Bruiloft in St. Hubert van Marie van den Broek. Met Maria en zuster Delhaise + 3 kinderen ter kerke geweest. ’t Was prachtig in dat klein kapel-kerkje, oud, prachtig licht, mooie kleuren. Boeren kleeding. – ’t Kon niet beter. – Marie in zwarte jurk met witte sluier. Ze hadden er tevoren om gelachen, maar het was echt stijlvol. Veel beter, dan zoo iemand in het wit. – Na de kerk op de boerderij gefeliciteerd. – De stal was er voor ingericht. Eenvoudig versierd. – Er stond een koffietafel opgesteld. – Ik zal het niet gauw vergeten, omdat het zoo echt mooi was. – ’s Middags in het zonnetje geschreven en aan toespraak voor N.V.B. gewerkt.

12 September Woensdag [1945]

Om 12 uur zou de auto me komen halen. Nee hoor. Naar Cuyk gefietst. Tot ±4.30 gewacht op aansluiting den Haag bij Dr. Berger aan huis. Toen ik terug kwam op den Hiersenhof was er een vrachtwagentje waarmee ik ben terug gegaan. Miebetje meegenomen om enkele dagen te logeeren bij Frans en Paula. Gezellig kind, ingesteld op het buiten leven en volkomen natuurlijk. Laat haar afgezet bij F. en P. waar ze welkom was, en doorgegaan naar Hotel. – Een dag gerust vanwege de auto. Tevens mijn tasch vergeten in de haast. Ik was een beetje uit mijn humeur vanwege dat wachten. Dom eigenlijk!

13 September Donderdag [1945]

Na eenig werk op D.v.O. afgereisd met Opel naar A’dam voor constitueerende vergadering N.V.B. – Banning gaf uiteenzetting over politieke situatie. Na lange discussie, waarbij velen drongen in een richting om N.V.B. partij te maken, werd tenslotte algemeen besloten. 1o N.V.B. blijft beweging. 2o N.V.B. wenscht voor toekomst een midden partij; 3o voor eerste verkiezingen één urgentie program en één lijst. 4o zoo niet, dan een commissie ad hoc, die een partij vormt op Christ. personal. basis. –
Zal zeer de vraag zijn hoe het loopt. Wordt voor Kath. N.V.B.ers moeilijk straks te kiezen tusschen R.K.S.P. en de nieuwe partij. Want tot die nieuwe partij zal het wel komen. Zeer de vraag of de R.K.S.P. voldoende vernieuwt. Men schijnt mij nu niet meer te willen in het D.B. Zeker omdat ik te extreem ben. – Teruggereden met Kraemer en v. Walsum. – ‘s Avonds met de van der Schueren bij Frans Houben. Miebetje amuseert zich er best. Paula vond dat ze erg op Maria gelijkt. Aardig kind, ofschoon voldoende fouten. –

14 September Vrijdag. [1945]

Lang gewacht op mijn tasch. – Toen nieuwe toespraak puntsgewijze opgeschreven. – 1 uur met eigen auto naar A’dam. – Middag vergadering N.V B. Allerlei onderwerpen. – ‘s Avonds vergadering in Concertgebouw. Ds. Buskens sprak goed, oratorisch, ik sprak matig. Schermerhorn, droog, rustig, zeer vertrouwen wekkend – Geen prime-Minister, een echt mensch … wat doet dat goed. – Ik reisde laat met hem terug. – We bespraken de polit. situatie. Hij vroeg mij of ik event. met hem en v. Walsum een Christ. pers. soc. partij zou willen opzetten (v. Walsum vond mij een lafaard als ik het niet deed). Het hangt er vanaf of de Kath. in de Staatspartij ver genoeg gaan. – (Met v. Walsum en Verkade zal ik hoofdredactie van N.V.B. Maandblad vormen.) Het wordt een zeer moeilijke beslissing, die me zeer beklemt. M.i. wordt het niets met de zgn. vernieuwing der R.K.en. – Het blijft isolements gezang. De andere keuze betekent scheuring der R.K. in politicis. Willem Pompe zegt dat het moet, dat we eindelijk van die ellendige druk en dwang af moeten. De menschen die het bij ons voorstaan zijn Goddank allemaal zeer belijdende en goede, godsdienstige Katholieken. – Typisch b.v. dat de hoofdmenschen der Kath. Actie haast allen N.V.B.er zijn. – Tevens blijkt ook in Rome de gedachte in onze richting te gaan, vanuit het isolement, overal met liefde en overtuiging trachten te doordringen. Apostolaat. Deze strijd wordt overal gevoerd. Ik voel de verantwoordelijkh. erg zwaar. Kon je nu maar eens aan O.L.H. vragen wat Hij wilde. Hij zou wellicht ook naar de keizer verwijzen

15 Sept. Zaterdag. [1945]

Heel veel afgedaan. O.a. met Heer Heinings van de A.B.M. over machines. Met de auto kon ik weer niet terug. Kapt. Hudig liet me om 5 uur doorbrengen naar Beers. Vandaar is de chauffeur doorgereden. Miebetje kwam mee terug, ze had zich heel goed geamuseerd. Oom Frans was enkele malen met hen uit geweest.

16 Sept. Zondag. [1945]

Rustige morgen. ’s Middags druk bezoek en wel: Pastoor, H. Houben + vrouw, Dr. Webers + vrouw, Oma v.d. Lande, Bertha, Sina en Nol. – Geanimeerde discussie over allerlei. Het blijkt, dat alle menschen in zorgen leven. Veel rumoer o.a. in Deventer. Je kunt er geen touw aan vast knoopen, wie gelijk heeft, wie bedriegt, wie ter kwader trouw is. Ieder doet of, en denkt dat hij gelijk heeft, en is verontwaardigd over den ander. – Wat is er weinig over van de Christel. geest. Heerlijk als je dan de vroolijke stemmen van de zorgelooze kinderen hoort. De wereld is zwart. – Je zou je willen terugtrekken. Maar dat is ook niet verantwoord.

17 Sept. Maandag [1945]

Allerlei werkjes thuis gedaan o.a. post, lezen, tuin. – ’s Avonds bij Pastoor in St. Hubert met Maria en Zr. Delhaise. Kostelijk geamuseerd, met prachtige sappige verhalen, goed eten. – Alles staat in het teeken van de geldzuivering. Ieder probeert er langs te komen. Er schijnt enorm veel zwart geld te zijn. De menschen proberen er langs te draaien. Geld! Geld! Wat een ramp voor de menschen … al kun je het ook niet missen. Alleen de zucht!

18 Sept. Dinsdag + Woensdag 19 [1945]

Miebetje en Hanna gingen ook naar kostschool. Hiermee is het huis half leeg. De 4 oudsten op kostschool. Ze vertrokken welgemoed. Maria ging met mij mee in militaire auto. Ik [had] vergadering in ‘s Bosch voor het Centrum v. Staatkundige vorming. Matige opkomst. Lange discussie over urgentieprogramma. Debat v.d. Brink - Huysmans was wel interessant. – Eerste is zeer goed. – Onze voorstellen inzake “electorale quaestie” kwam nog niet aan de orde. Volgende keer; zal er warm toegaan. – Spheer is niet prettig, vooral door de wisselende stemming b.v. van Stockman. Of zie ik het verkeerd. – Zijn doel is de Kath. politiek niet te zeer te splitsen. Maria ging naar Tilburg voor “het huis”. Ze bracht toen de meisjes in Vught. – Het is goed voor hen. In dezen tijd zijn er wel bijzonder veel gevaren juist bij jonge meisjes. Als ze 18 jaar zijn bieden ze al meer weerstand. – Thuisgekomen bleek Gré Groot per auto vervoerd naar huis. ’t Was dus heel stil. De vier kleinste kinderen. Cas is oudste nu. Het doet de jongeren toch goed. Ze komen iets meer naar voren. – Ik ben toen om 7 uur doorgereden naar Haag waar ik om 10.30 aankwam.

20 September Donderdag [1945]

Om 10.30 bij H.M. de Koningin voor afscheid als Minister. Het waren individueele bezoeken. Het was een vriendelijk onderhoud. – Ik vermeed de Staatszaken, want dat is nu voor mijn opvolger. – Ik miste helaas de vergad. v. Commis. Ned. Handels Mij. ‘s Middags veel klein werk afgedaan. Daarna naar Tilburg waar ik in het duister om 9 uur aankwam. Han Kaag was aanvankelijk in kwaad humeur. – Draaide zachtjes bij. Lastig kerel thuis … voor zijn vrouw. – En voor anderen heel gezellig. – Lang gepraat o.a. over rede van Gimbrère, die min of meer verheerlijking van zijn eigen standpunt inhield. – Vreemd, zooals ieder zich zelf een held vindt. Was hij nu vergeten, dat hij vroeger zelfs abnormaal pro-Duitsch en anti-Engelsch was. Wat is zelfcritiek moeilijk. – Je mag toch ook weer niet zoover gaan, dat je een gevoel van minderwaardigheid krijgt. Dan … Oldendorf gaat scheiden; in elk geval is het huwelijk kapot. Een doodsteek voor de sociologische richting? In elk geval een verlies, en zeer beroerd voor Cobbenhagen, die zoozeer ook op den persoon vertrouwde. – Ik kan Maandag helaas niet naar de overdracht van rectoraat. – Dan had ik me breeder kunnen orienteeren. Om 23 uur nog even bij van Miert aangeloopen. En om 1 uur naar bed.

21 September Vrijdag [1945]

Weer vroeg uit de veeren. Voor 6 uur. – Per auto naar Sevenum voor Jaar Mis van Siem Groot. Toch iets plechtigs in die nood-kerk – in de patronaatszaal – – Kaag en Fr. Wijffels waren de deftige gasten. – Veel ging er door mijn gedachten op al die oude plaatsen, waar ik veel voetstappen heb staan, en een stukje leven van me hangt. Ruime koffietafel, gastvrij middagmaal, veel hartelijke daden. Voor de familie is het verlies van Siem toch een heel ding. … voor hem? Hij is waarschijnlijk voor veel ellende gespaard. Soms kun je wel een hoop narigheid ontlopen met de dood, en toch wil elke mensch blijven leven. – Terug met auto naar Tilburg. 2½ uur. Terstond door naar Haag met eigen wagen; ook 3 uur. Om 8 uur even een stukje gegeten; toen lange vergadering met Minister, Kol. Calmeyer, Rietveld en Silbiger. – over bevordering, indeeling van offic. corps enz. Het was een goed en nuttig gesprek.

22 Sept. Zaterdag [1945]

Enkele besprekingen o.a. met Prof. Konstamm en bestuur I.V.I.O. – + AVOS. Deze zaak wordt wel opgelost. – ‘s Middags om 2 uur gesprek met Minister Meynen. – Het groote vraagstuk van organisatie en opzet van “vorming en sociale dienst” besproken. – M.i. zijn we nu tot een goede structuur gekomen. Hopelijk spoedig een oplossing. Dan kan ik ook terugtrekken. Om 4 uur in slagregen vertrokken, en om 7 uur via ’s Bosch in eigen autotje thuis. Het ding deed het weer. Alleen is hij weer gaan lekken.

23 Sept. Zondag. [1945]

Feest van Pastoor v.d. Heyden. 12½ jaar Pastoor. – Vroeg Mis – Hoog Mis. – Zanghulde kinderen. – ’t was alles heel schoon in de eenvoudige maar ware dorpssfeer. – Na een kort bezoek op de Ossenbroek een onderhoud met Ruud Dekkers en majoor Fortgens en een snelle maaltijd naar den Pastoor ter receptie. Het was heel interessant. Allerlei sprekers; van kerkbestuur, allerlei bonden, burgemeester, en school. – Ik heb van de verscheidenheid wel genoten, zoowel in stijl, eenvoud en waarheid. Interessant, dat ze allen zoo eenvoudig over O.L. Heer, H. Communie enz. spraken. De pastoor heeft dát bewaard en het bidden geleerd. – Wat wil je meer. – Na een uur thuis (bezoek van Dr. Moorman) weer naar Pastorie voor maaltijd. Heel gezellig en goed. – De pastoor was erg stil, hij was moe. Gasten waren een oude Capucijn-pater, die geassisteerd had, de Kap alias Jansen, meisje Hendrix uit Cuyk, wier vader gefusilleerd en gemarteld (als hij had gesproken was de Pastoor er zeker bij geweest, en v.d. Laan (illegaal werker). – Jansen is het meest onderhoudend. – De pastoor viel eenige malen uit tegen de oude Pater, die het heel nederig droeg. – Wij moesten soms lachen. –

24 Septemb. Maandag [1945]

Met Maria, Zr. Delhaise en Claartje naar Nijmegen. Bespreking met Christofoor groep. – Uitvoerig gepraat over onze houding. Groote vraag: penetreeren in R.K.S.P. of aansluiten bij groep zegge partij Schermerhorn. – Daar gaat het wel naar toe. – Men helt voor de eerste phase over naar het eerste standpunt mits, mits de verjonging zoodanig is, dat van deze zijde gestreefd wordt naar liquidatie van electoraal apparaat der R. Kath. – Dat wil zeggen, dat de Kathol. zullen penetreeren in de midden groep. Geen beslissing genomen. Het dispuut was toch zeer nuttig en verhelderend. – Maria opgehaald, even Moeder bezocht en Ruud gezien. Laatste zag er goed uit. Hij had leuke verhalen. Studie is wel zwaar. – Maakt goede indruk. Wij zijn altijd wat van Ruud gecharmeerd. – Erg verlegen voor vreemden; eenig voor de huisgenoten. Zijn ontmoeting met Claartje was een plaatje. – 6 uur weer thuis. Toen gegeten met pastoor van St. Hubert, nu de gast bij ons, en niet te laat naar bed.

25 Sept. Dinsdag [1945]

Veele kleine dingen afgedaan. Schrijven enz. Enkele bezoeken gebracht ten afscheid, want het einde van ons Beers-verblijf nadert; o.a. bij de oude Martens. Hij stond nog open voor “samenwerking”. Dat doen er au fond meer, dan het durven zeggen. – Toch alle brave menschen hier in Beers.

26 Sept. Woensdag [1945]

’s Morgens eerst met Maria naar Tilburg. We konden de meisjes op Reg. Caeli helaas niet zien, omdat ze in de klas zaten. Ze schrijven gezellige brieven over hun verblijf; een beetje heimwee is er toch. – Het huis gezien, flinke, ruime woning. Moeder bezocht. Veel spanning over Cas. Toestand in Indië is vreemd en verward. – Alles is trouwens ongunstig! – Moeder tamelijk rustig. Ze wordt wel oud. – Doorgereden naar Middelburg met achterlating van Maria, die het huis gaat beredderen. – Bij Roosendaal auto kapot! Bezoek bij Burgem. Prinsen, die aan onze kant staat. – Na herstel doorgereden. Bij Wouw was auto radicaal stuk. – Opgesleept tot Bergen op Zoom. Ook daar gewend tot burgemeester, Witte, ook medestander, die mij Brandweer-auto gaf naar Goes. Toen met van Uxem verder; weer auto-pech en gelift tot Middelburg. Vergadering matig bezet. Aardige stemming. Kort debat. – Toch is men ook hier nog afwachtend t.a.v. N.V.B. ’s Avonds lang nagepraat bij van Uxem. Felle kerel; goede propagandist. Er groeit wel belangstelling in Zeeland, doch het gaat langzaam.

27 September Donderdag [1945]

Terug naar Haag; met Hr. Ir. de Vink tot Breda; toen met Henry Houben tot Moerdijk (gezellig gepraat) en met militaire wagen tot D.v.O. – Gesproken met Burgemeester v. Harmelen, Koningsburger. Flinke man, candidaat voor Hilversum, Eindhoven, Schiedam. Om 4 uur C.A. de Bruyn. – Hij had meerdere vragen o.a. of ik candidaat wilde zijn voor 1e Kamer voor R.K.S.P. bij noodparlement. Ik heb hem gezegd, hoe ik op den duur een hervorming van polit. partijen wenschte; is het dan nog mogelijk!? Het is een heel moeilijke impasse. Lastig aan de menschen duidelijk te maken. – Om 6 uur bijeenkomst met de Sub-Commissie “Electoraal” van Centrum. We zijn het eens geworden over prae-advies aan Bestuur. – Belangrijk is wel dat men de verandering in D.B. zoo voornaam vond, dat unaniem naast 3 oude, 5 nieuwe personen werden voorgesteld en wel: Romme, v.d. Brink, Tellegen, Dewez en de Quay. – Benieuwd hoe het loopen zal. In dat geval zou v.d. Brink, die al bedankt had, het wel doen. – V.d. Brink en ik verschillen van meening over de vraag “wat te doen als de vernieuwing der R.K.S.P. niet voldoende is”. Hij zegt een nieuwe R.K. partij. Ik zeg een nieuwe partij met anderen b.v. Schermerhorn; v. Walsum enz. We zullen zien. De toestand is moeilijk. – Inmiddels zijn er eenige zeer vuile artikelen in het Parool verschenen tegen de Unie – tegen mij. –

28 September Vrijdag [1945]

Gesprek met Louwerse. Nu is zijn voorstel goed. Er zit muziek in, eindelijk! – In dien geest onderhoud met Meynen. – ‘s Middags bezoek van v. Dijke over Politiek onderzoek van recruten. Heel interessant. Ik zal het inbrengen bij Pers. Select. Officieren. Bespreking met Hr. Kramers over Pen Gun. – Daarna v. Walsum en Verkade over Maandschrift N.V.B. – Ook hen ingelicht over verhouding bij R.K.en. – Toen E. Sassen later met Banning. Ook met hen de situatie besproken, omdat Maan morgen de vergadering van partijbestuur zal bijwonen. Ik ben wel benieuwd. – Gegeten met P. Kerstens, die Zondag naar Batavia vertrekt en die spoedig naar Cas zal informeeren en telegrafeeren. De toestand in Indie blijft echter vreemd. Ook de houding der Engelschen, die Soekarno, collaborateur, de hand boven het hoofd houden. – P.K. is een merkwaardig mensch. – Toch zit er iets in die man, wat mij aantrekt, ondanks zijn fouten. Ben ik te zeer weer ter goeder trouw. – ’s Avonds laat nog post afgedaan. –

29 September Zaterdag [1945]

Vroeg naar Tilburg. Maria opgehaald, zeer vlug doorgereden. Ze was nu zoowat gereed met de voorbereiding en Maandag begint de verhuizing. – In Beers zat Frans Wijffels me op te wachten voor een tournee voor de N.V.B. door Limburg. – Dit geschiede dus. – Ik stapte over in zijn wagen, slokte een kop koffie binnen en was om 2.30 precies in Heerlen, alwaar een toespraak in een groote bioscoop. ±1400 man. – Voordracht was matig. Het ging er zoo ‘s middags niet heel goed uit. – Toch veel aandacht. Er werd b.v. niet gerookt. – Na een kop thee bij mijn kampgenoot v.d. Venne en een eten bij Frans W. naar Sittard. Weer toespraak 350 man. Beter. – Nagepraat bij Burg. Coenders. Aardige kerel. Ik voel me altijd aan hem verbonden, al is hij het thans met ons niet eens. – Laat naar huis, geslapen met Schure bij Frans W.

30 Sept. Zondag. [1945]

Volgende morgen ter kerke. Fijn kerkje. Na ontbijt naar Roermond. Aldaar toespraak in bioscoop. Vol. – Tamelijk goed. – Allerlei publiek. – Veel belangstelling en aandacht. Goede voorzitter Nuy. – (geen Limb.) vreemd toch). Gegeten bij Jules Dewez. – Hij wint het bij de boeren. Sterk, dat de geestelijk. zelfs zijn Katholiciteit gaat betwijfelen, vanwege de meeningsverschillen. Het is juist zoo merkwaardig dat – zoover menschelijk te beoordeelen – de R.K. met het beste geestelijk leven, aan onze kant staan. – De idealisten!? Jules Dewez zal waarschijnlijk toch meedoen in het D.B. van de R.K.S.P. – Toen naar Maastricht. Boterham bij Schure. Fijne kerel. Theoretisch goed onderlegd. Hij heeft veel besprekingen ook met de geestelijkheid; het contact nuttig; niet altijd succesvol maar het schept waardeering. Toespraak in oude Dominicaner Kerk. Pracht spheer. 700 man. – Goed op dreef. Mevr. Michiels ontmoet, haar man was in Zwitserland. – Fijne, godsdienstige vrouw. – Ze was tevreden over mijn toespraak. Nagepraat bij Schure met een heel gezelschap o.a. Langemeyer, Petit, Tans, Ysbouts, v. Meegeren, Breukers. Laat naar bed. Moe.

3.4 Maandag 1 oktober – woensdag 31 oktober [1945]

Inleiding

In oktober verhuisde De Quay met zijn gezin van Beers weer naar Tilburg. Weliswaar was zijn eigen huis aan de Burgemeester Damsstraat in Tilburg nog altijd gevorderd ten behoeve van Canadese troepen, maar na maanden aandringen had hij eindelijk een andere woning toegewezen gekregen, aan de Gerard van Swietenstraat. Dat was dringend nodig want in oktober hervatte hij na lange tijd zijn colleges en tentamens aan de Tilburgse Hogeschool.

Maar daarnaast vroeg ook de politiek voortdurend zijn aandacht, zeker omdat de ontwikkelingen rond vernieuwing en doorbraak nu in een stroomversnelling kwamen. Dat was mede door zijn eigen toedoen. Op 6 oktober stemde hij – met aarzeling weliswaar − erin toe lid te worden van het dagelijks bestuur van de RKSP. In zekere zin was dat een logisch gevolg van het advies dat de commissie onder zijn leiding een week eerder aan het bestuur had uitgebracht, namelijk dat katholieken in eigen verband aan de Kamerverkiezingen zouden moeten deelnemen. Een paar dagen later trouwens, op 11 oktober, kwam dat advies van de commissie-De Quay voortijdig in De Volkskrant. Het maakte voor iedereen duidelijk dat eenheid binnen de katholieke groepering voor De Quay het zwaarste woog. Zwaarder, zo leek het in elk geval, dan de idealen van politieke en maatschappelijke vernieuwing. Het kwam hem van beide kanten, zowel van zijn geestverwanten in de Christofoorgroep als vanuit de NVB op forse kritiek te staan. Daarbij viel ook het woord verraad. ‘Veel storm gaat over mijn hoofd’, schreef hij, en daarom bad hij dagelijks om steun van ‘O.L. Heer en de H. Geest’. Andere notities in het dagboek laten zien hoezeer De Quay in deze weken heen en weer geslingerd werd tussen aarzeling en vastberadenheid. Enerzijds: ‘Ik sta nu op een vast spoor en moet vooruit.’ En tegelijk: ‘Ik twijfel of mijn keuze juist was.’
Uiteindelijk lukte het De Quay om de onenigheid binnen de Christofoorgroep voorlopig te bezweren met de formule dat er twee wegen waren naar het doel:  ‘één door en één buiten de R.K.S.P. – We zullen als jonge Katholieken, elkaars weg erkennen en verdedigen, althans waardeeren. – Verder gaan we onze eigen weg.’
Voor zijn toetreden tot de RKSP had De Quay als voorwaarde gesteld dat van daaruit gezocht zou worden naar samenwerking met andere partijen, bij voorkeur in de vorm van een gezamenlijk verkiezingsprogramma en een gemeenschappelijke lijst. Precies zoals het op 14 september was afgesproken binnen de gelederen van de NVB. Hij zou nog lang aan die gedachte vasthouden, maar toch waren de kaarten inmiddels opnieuw geschud.

Op 4 oktober namelijk had de SDAP in een gesprek met de NVB – De Quay was daar niet bij geweest − aangedrongen op een andere koers. Een gezamenlijke verkiezingslijst van socialisten, katholieken en liberalen, zoals door de NVB bepleit, was volgens Willem Drees ‘volstrekt uitgesloten’. Evenmin wilden de socialisten tot na de verkiezingen wachten met het oprichten van een brede volkspartij. Het risico dat er dan twee socialistische partijen zouden komen achtten zij veel te groot. Dus moest die brede volkspartij er al op korte termijn komen, en wel met de SDAP als kern. Ironisch genoeg zal het De Quay zelf zijn geweest die dit – onbedoeld – in gang heeft gezet. Door kennelijk te kiezen voor de RKSP had hij ruimte geboden aan de SDAP om in het gat te springen en de koers van de NVB naar haar hand te zetten.
Hoe dan ook, in weerwil van de richting die op 14 september op het congres was uitgezet, ging een studiecommissie van NVB en SDAP nu alsnog de haalbaarheid van een brede volkspartij onderzoeken en ook de bereidheid van andere partijen om tot die nieuwe partij toe te treden. Enkele kleine partijen, zoals de Vrijzinnig Democratische Bond en de Christen Democratische Unie wilden wel meepraten, maar de katholieken betoonden zich al meteen zeer terughoudend. De Quay uitte daarover weliswaar zijn teleurstelling, maar tegelijk was hij zelf ook heel huiverig. Al eerder had hij in zijn dagboek geschreven dat een partij die niet meer zou zijn dan een wat verbrede SDAP niet op zijn steun hoefde te rekenen.
Dat De Quay het overleg tussen SDAP en NVB op 4 oktober gemist had, kwam omdat hij die dag nog op een ander bord moest schaken. Met Lou Einthoven en andere voormannen van de Nederlandse Unie besprak hij hoe te reageren op de aanklacht van Van Heuven Goedhart in Het Parool. Men besloot tot een vlucht naar voren door bij minister-president Schermerhorn te vragen om een officiële onderzoekscommissie naar de Nederlandse Unie en het optreden van het Driemanschap. Dat gebeurde de volgende dag al, op 5 oktober, en toen men toch bij elkaar zat, kwam uiteraard ook de politieke situatie ter sprake. Schermerhorn informeerde De Quay over het voorstel van de SDAP om alsnog een nieuwe, brede partij te vormen.
Weer een dag later, op 6 oktober, trad De Quay zoals gezegd toe tot het dagelijks bestuur van de RKSP. De panelen verschoven nu met grote snelheid….

Dagboek

1 October Maandag [1945]

’s Morgens bij Gerrit v.d. Lande op bezoek. Hij was van zijn baantje, Gew. Mil. Commissaris, af. – Hij heeft het wel goed gedaan. – Lang gepraat over de verhouding in Deventer, maar weinig resultaat; zien geen uitkomst. Gerrit bracht me naar Tante Seeph. – Ze maakt het goed. Erg druk vanwege: geen dienstbode. Toch is ze goed. Toen op en neer naar Groothoff. – Hij krijgt de toestand in de mijnen zoetjes aan in de hand. Te veel toegegeven? door M.G. – Hij beklaagd zich over gebrek aan positieve steun van geestelijkheid. Anti-Kath. actie. – Vreemd men verwijt het elkaar. (De oude Mgr. Poels sprak over toenemend anti-papisme). Hij was ook bevreesd voor communistische actie en vroeg om meer politie. Bespreken met Einthoven. – Bij Tante Seeph weer gegeten. Toen met Bauer door naar Venlo. Boterham bij den ouden van Meegeren, voorzitt. N.V.B. te Venlo. – Toespraak voor volle cafe-zaal. 300 man. Veel belangstelling. Debat. O.a. vraag van communist over mijn houding bij Ned. Unie. – Deze agitatie gaat de kop op steken. Moet nu ook worden uitgevochten. – Nagepraat bij mijn gastheer Hanrats + Hr. de Vreese. Laat. Tegen 2 uur naar bed. Moe. Blij dat het tournee om is. Heeft toch goed gewerkt. 

2 October Dinsdag [1945]

Vroeg terug naar Beers. – Tandarts. – Toen thuis. Alles vol in verhuisdrukte. Jan was bij Pastoor. – Cas en Lidwien gingen met reuze vrachtwagen naar Tilburg, voor eenige dagen logeeren bij Gimbrere en Beukers. – Alles goed overgekomen. Delhaise + Claartje met auto naar Budel. – Zoo zijn we nog met z’n 2 over. Het huis leeg en op stelten. – Toch blij nu naar Tilburg te gaan voor een meer normaal leven. Afscheid bezoek bij Beverskolk, Nilissen, v. Boekel enz. – Vroeg naar bed. Rustig zoo’n dag thuis.

3 October Woensdag [1945]

Laat op. Goed uitgerust. Geschreven enz.. Pater Keet plotseling op bezoek. Hij kwam me bezoeken nà Sevenum, waar ik me niet had kenbaar gemaakt. Aardige man. Hij hield mijn gezicht vast met zijn beide oude-missionaris-handen. Ofschoon ik niet houd van dergelijke liefkozingen, vond ik dit best. Wat goed soort. Ware alle menschen zoo. Ja … slechts één ding kan deze wereld redden: Heiligen. Ik zou het best willen worden, maar ik weet, dat ik er helaas veel te slecht voor ben. Ik moest er meer naar streven; maar ja. Misschien is T. meer een goede biechtvader en geestel. leider. – Gegeten bij Pastoor, ten afscheid. Heel hartelijk. ’s Middags weer ingepakt en afscheid genomen. Verhuis – verhuis. – Leuke brieven van kinderen. – Ja … hoe gaat het. Met alle critiek op mij en tegen N.V.B. – Ook er voor. – Moeilijk om goed te blijven. Dat is het lot. Ik moet het dragen, … en doorvechten. Soms zakt de moed … maar dan leeft het weer op. – Gegeten bij den Pastoor, als afscheid. ’s Middags gewerkt en gepakt, eenige afscheidsbezoeken o.a. bij Hendriks, waar we gezellig om den kachel zaten. Vroeg slapen.

4 October Donderdag [1945]

Om 7 uur per auto naar den Haag. Om 10 uur aldaar bespreking met M.v.O. en een heele staf o.a. Calmeijer, Rietveld en Louwerse over organisatie van de op te roepen lichting. Dit kan op zijn vroegst in Mei. De oude Heer Oosterhof verzette zich tegen de verandering, maar hij moest bakzeil halen. Om 3 uur een bespreking met Einthoven, Kuneman, van Nus, Ruygers, Opstelten en Pas over de aanval in het Parool tegen de Unie en tegen mij. – Er kwamen 2 meeningen naar voren: 1e Vraag om een commissie van onderzoek. 2e Begin met een verdedigings- (event. aanvals strijd). – In Hoofdbestuur N.V.B. was hierover uitvoerig en zeer fél gesproken. Barentz liet zich duidelijk tégen mij uit. – Het blijkt wel hoe de meeningen hierover in beroeringen komen. Einthoven was ook fel. Kuneman zei: als ge nu met de Unie zoudt beginnen, was het resultaat veel beter als met de N.V.B. – In elk geval werd besloten een ”Commissie” te vragen aan Schermerhorn. Homan moet dan natuurlijk mede instemmen. Ik vrees dat hij dan het slachtoffer wordt; dat vind ik beroerd. – Ik ben wel bereid, mijn goede naam wat te offeren voor hem, maar mag ik dat doen tegenover mijn kinderen, mij als R.K., enz.. Om 6 uur nog gesproken met Meynen. Met hem en Lieftinck geborreld. – Toestand in Indie besproken. Men moet doortasten. Helaas is er geen leger, en op korten termijn kan dat niet. ’s Avonds bezoek van Keyzer uit Sassenheim. Alles verzet zich daar tegen N.V.B. – Geestelijkheid in het bijzonder doet heftig aan politiek, zij het indirect. – Spel is niet eerlijk. Hem geraden voort te gaan. – Om 10.30 nog naar Max v. Poll. Hij is een man die eigenlijk heel dicht bij ons staat. We moesten hem meer in alles betrekken. Hij zal zijn “Grondwet” uitgeven. Dit is een basis voor discussie tusschen de partijen.

5 October Vrijdag [1945]

Met Lou Einthoven bij Schermerhorn. Allereerst besloten, dat wij als Driemanschap een onderzoek zullen vragen. Schermerhorn zal dan een Commissie samenstellen. Daarna met S. besproken, dat zoo'n Commissie wellicht tot een halve uitspraak zal komen d.w.z. intentie van heeren was goed; ze maakten de volgende fouten. Zullen ze het aandurven te getuigen, dat de Unie een uitstekende functie heeft vervult. Moet blijken. En anders ziet het slecht uit, ook goed. – Met S. toen gesproken over de politieke situatie. Het blijkt, dat S.D.A.P. bestuur weer bij de N.V.B. is geweest. Men kwam op het punt: we krijgen, als het Comité ad hoc een partij gaat oprichten, eigenlijk 2 socialistische partijen. Laten we er dan maar terstond 1 van maken. Banning voelde daar blijkbaar voor. Hiervoor is Hoofdbestuursvergadering belegd. Van S.D.A.P. zijde is dit duidelijk. Ze gaan anders terug, want ze verliezen deel aan Communisten, en krijgen door nieuwe partij, niets of weinig er bij. – Dus ineens. Ik heb gezegd, dat men nu eigenlijk terug komt op de resolutie, waar erkend is, dat die tijd niet rijp is. Dus vasthouden aan oorspronkelijk plan, van één program en één lijst. Sch. was van meening, dat we de weg tot een nieuwe partij, reeds nú moesten openhouden. Ik heb gezegd, dat de Kath. hieraan niet zouden meedoen, enkele uitzonderingen daar gelaten. ‘t Is een ingewikkelde situatie. – Ik heb gewerkt in de richting “van binnen uit” d.w.z. trachten via de R.K.S.P. tot federatie of fusie te komen. Meer eendracht! ‘s Middags gesprek o.a. met Loudon, Meynen enz. Brom iun. kwam met de ontwerpen Eere-zwaard - en sabel. Prachtig. ‘s Middags de Koningin voorgelegd. – Zij koos het leelijkste nl. de sabel. En die wilde ze nog laten veranderen. Eigenwijs! Verder gesproken met enkele lieden. Frans Houben bezocht. Hij maakte het goed. Maar druk.

Zaterdag 6 October [1945]

Vroeg met “gordijnen” en Mej. Steinweg naar het Zuiden. – ‘t Was een spannende vergadering in den Bosch, – Centrum. R.K. – Het prae-advies inzake electoraal optreden behandeld. In groote trekken aangenomen. Er bleek zeer duidelijk meningsverschil. Vóor eerste verkiezing electoraal één. – Daarna verder zien afhankelijk van feitelijke omstandigheden. – Er is verschil in visie. – Daarna met D.B. besproken of Romme, v.d. Brink, Dewez en ik de uitnoodiging tot lid D.B. zouden aanvaarden. Ik heb gezegd, naar mijn meening móet op den duur een transformatie komen. Voor eerste verkiezing eigen verband. Als men dit aanvaardt, dan ben ik bereid. – Stokman vroeg: blijft de kans dat je tijdens deze verkiezingscampagne wegloopt b.v. naar Comité ad hoc. Ik heb gezegd: natuurlijk niet. – En later? vroeg hij. Ik heb gezegd, misschien wel. – We namen alles aan. Ik vond het een heele stap. – Maar ik moest beslissen. Geheel gerust er op ben ik niet. We zullen zien. Ik heb nog eens extra gebeden om wijsheid en steun. Kom H. Geest. Het gaat om Gods zaak, niet om de mijne. Toen naar huis, het nieuwe huis. Het was er nog zeer primitief. Nauwelijks meubels. Maar het kan prachtig worden. – Gegeten, wat gewerkt, en vroeg naar bed. Maria was doodop van het sjouwen. Tot overmaat een ontstoken teen, waardoor ze moeilijk kon loopen.

7 October Zondag [1945]

Met zonnig herfstweer om 7¾ ter kerke. In huis gewerkt, geschreven, gelezen. Om 10 uur kwam Cas even op bezoek. Hij logeert tijdelijk bij Gimbrère. – Lidwien is bij Bekkers. – Bij Gimbrère op bezoek geweest. Het is er ook een huis vol. De weduwe van de jonge Miel was er. Triest geheel. – Na tafel bezoek bij Moeder Q. Ze was te bed maar niet ernstig. We spraken over Cas. Hoe zal het zijn. Toestand in Indië zeer verward. Oppositie van Indonesiers toch nogal sterk. Men kan geen vuist maken en alleen machtsvertoon zou helpen. Bezoek bij J. Weitjens alwaar een jarige zoon. – Door heerlijk herfstweer met Jantje terug. Hij komt iets bij, krijgt iets meer belangstelling. Echt kind anders. – ’s Avonds bij Janus Beukers, terwijl Maria met ontstoken voet vroeg naar bed ging. – Hij vertelde o.a. van Prof. Grondijs die zeer laatdunkend zich had uitgelaten over Einthoven en mij. Waar staat hij. – S.S. of G.P.O.E. – Ik vermoed het laatste. – Gevaarlijk individu. – Vreemde wereld. –

8 October Maandag [1945]

Gelezen, geschreven, papieren voor verhuizing distributie en belasting bewerkt. Ik moet nu mijn persoonlijke administratie aan huis halen en regelen. – Het huis gaat heel langzaam vooruit. Broex schiet niet op. – Lidwien kwam aanloopen. Die heeft haar draai wel. Bij-de-hand kind. – Zeer gedecideerd. – Oude Steenweg op bezoek. Hij zeurt nog altijd over zijn ontslag. Hij heeft geloof ik wel gelijk, maar hangt daar nu de wereld van af. Typisch, dat hij, dat men deze soort zaken niet in een ander licht ziet. Men stelt alles in een eigen visie. Ieder tobt met zijn eigen zaken, groot of klein, en men trekt zich alles te veel aan. Ik ook. We kunnen onze zorgen niet offeren, niet op een hooger plan brengen, dan is het zoo eenvoudig. – Met Linthorst lang gesprek over belastingen. ’s Avonds Rob v.d. Lugt over tentamens en allerlei. Ik moet er wat op vinden, dat niet iedereen zoo mijn tijd vermindert, anders houd ik geen tijd voor mijn werk. Vroeg slapen.

9 October Dinsdag [1945]

Weer college gegeven. Het was toch wel weer prettig er mee te kunnen beginnen. Zeer veel 1e jaars! ±200. Als je zoo met je collega's praat; Gimbrère, Weve enz. enz. dan blijkt er in hun mentaliteit weinig veranderd. Het doet zelfs echt verouderd en muf aan, zooals ze spreken over hun “salaris” in verband met de loonsverhoogingen enz. enz.. – Het contact met de studenten vond ik wel prettig; met de collega's iets minder, al zijn er goede uitzonderingen zooals Cobbenh. en Kaag. – Ja … de geest is toch belangrijk. – Het schoot met de verhuizing niet hard op; morgen komt Broex met een nieuwe lading; dat is dus rommel. ’s Avonds rustig zitten lezen. Even bezoek van Sassen v. Vlierden. Zijn kind moet naar Hamont; daarom moet Claartje terug. Nu kan Maria Zondag niet mee naar Nijmegen. Jammer. –

10 October Woensdag [1945]

’s Morgens er op uit voor verhuisbilletten enz.. ’s Middags gelezen en mee verhuisd en 4 tentamens afgenomen. Cas kwam ziek thuis; in bed; ingewanden. Piene lag met dezelfde kwaal bij Beukers; ze is al beterend. – ’s Avonds in de Maasbode een bericht over R.K.S.P. – Er stond: 1e D.B. verwacht weinig heil van bespreking N.V.B. - R.K.S.P. – (na één onderhoud) de wil ontbreekt, al zeggen ze van wel. – wantrouwen – bang, dat ze zelf niet de baas zijn – hoogmoed? – in elk geval niet edelmoedig – niet overtuigd van de geweldige nood – en daarom noodzaak tot zeer hechte en vertrouwvolle samenwerking. – 2e als de N.V.B. partij wordt dan is noodzakelijk, dat leden der R.K.S.P. zijn en blijven zeer trouwe, spontane enz., aanhangers. – Vastmetselen. – Dat volgens schrijven v. Mr. Sassen, door Witteman is gezegd, dat hij zich kan voorstellen, dat over 25 jaar de R.K. elector. hun standpunt moesten wijzigen is er niet bij gezegd. – 3e Teulings en Stokman staan als gewoon lid; terwijl gezegd is adviseerend lid. – Ik kan me niet onttrekken aan den indruk, dat er “gemanoeuvreerd” wordt. Niet altijd eerlijk. – In de politiek heet dat noodig. – Dat wil ik nu juist niet. – Ik wou dat de wereld beter was – kan het niet anders. – Zoo perst men een mensch fijn tusschen wal en schip. – Ik maak mij er echt zorg over. – Stom. –

11 October Donderdag [1945]

Gisteren heel den dag op telefoon Haag gewacht. Om 9 uur aangevraagd, om 2 uur dringend gemaakt, om 8 uur nog eens gevraagd … geen antwoord. – Ik moet mijn reis naar den Haag regelen. Heden om 9 uur weer ijl verbinding gevraagd. – Zeer veel loopt thans scheef wegens gebrek aan verbinding. Het leven is er zoo op ingesteld dat er nu allerlei onjuiste complicaties ontstaan wegens dit gebrek in de verbindingen. ‘s Avonds eindelijk aansluiting. Men had zonder het te melden ons nummer veranderd in 2612. Het gaf zooals achteraf bleek allerlei vreemde en soms ook grappige verwikkelingen. In de courant een bericht van de vergadering der R.K.S.P. (partij-raad) met de mededeeling dat het voorstel van N.V.B. onaanvaardbaar lijkt. Zooals het er staat lijkt het op doorsnijden van ‘t contact. In hetzelfde stuk stond, dat het voorloopig D.B. is aangesteld, waaronder mijn naam. – Ik vond het erg en belde Stokman op. Het lijkt me beter het toch maar niet te doen … als het zoo moet. Men drijft mij in een positie, waardoor men mij aan beide zijden als een verrader zal zien. Ik voel mij wel bezwaard. Ik zal nog eens met Stokman praten. Zóó gaat het niet.

12 October Vrijdag [1945]

‘s Morgens naar den Haag. Koffie maaltijd met Louwerse. Hij is toch een moeilijk mensch. Iets koels. Zonder geloof. – Bespreking met Meynen en vertegenwoordigers van Kerken over AVOS werk enz.. We komen wel tot oplossing. Gegeten met Admiraal Doorman en Kol. v.d. Reydt. O.a. politieke situatie besproken. De reactie wint. Even gepraat met Hermans (redact. v. parl. der Maas bode), die stemming in oud parlement heel “oud” vond, en rede v. Beel zeer goed. Ik moet nog eens met Beel praten.

13 October Zaterdag [1945]

Vroeg naar Utrecht en gesproken met Stokman. Hij vond de publicatie ook ongelukkig. De Bruyn erg conservatief. Toch moest ik meedoen. Anders zou ik vereenzamen. Mgr. de Jong was zeer verheugd over resultaat. Hij schijnt tegen N.V.B. – vóór Christofoor. (Hoe kan dat). Ze streven toch in zelfde richting! Bang voor samengaan van Christenen en Humanisten? Misschien heeft hij gelijk. – In eerste vergadering van D.B. der R.K.S.P. allereerst verhouding tot N.V.B. aan de orde gesteld. Men erkende de onjuiste formuleering van het “Communiqué” en zal een correctie geven. Drion viel me mee. Teulings is technisch goed op de hoogte; overigens een oude zeur; wel goede vent; klein formaat. Ik was niet geheel voldaan; ik twijfel of mijn keuze juist was. Kunnen we de omvorming van binnen-uit bewerken. – Het is een zwaar trekken. Maar een uiteenvallen van de R.Kath. juist nu de heele toestand nog zóó verward en onoverzichtelijk is lijkt mij onverantwoord. Ik wilde in elk geval deze scheuring op dit moment niet op mijn verantwoordelijkheid nemen. Is het lafheid, gebrek aan moed om nu een groote daad te stellen. De jongeren zien het zoo. – Of is het wijsheid, nu de anderen, ik denk aan Vorrink, Drees, v. Heuven Goedhart e.a. mij zoo scherp bestrijden en daarmede de katholieken bestrijden?! – De S.D.A.P. wil nu toch een nieuwe partij: Waarom? Omdat ze anders verzwakt uit de strijd komen? Gaat de V.D. mee. – Het D.B. besloot in elk geval het gesprek te volgen. – Zonder ons zou dat zeker niet gebeurd zijn. – Na de vergadering met Teulings en Drion terug. Laatste is té vormelijk. – Hij voelt voor samenwerking met anderen. Hij staat dicht bij N.V.B. – Ik geloof, dat hij dicht bij mij staat. – Thuis was het aardig opgeschoten. De eetkamer zag er al gezellig uit. ’s Avonds Han Kaag op bezoek. Gezellig gepraat. Fijn mensch. Ik mag hem graag.

14 October Zondag [1945]

Vroeg naar de kerk. – Op bezoek naar Nijmegen per trein voor familiereunie, die niet doorging. – Weve had de afspraak niet begrepen. Moeder stijf van rheumatiek en veel pijn. Gegeten met Gerrit die op bezoek was. Ruud bezocht. Hij maakt het goed. Verlegen blijft hij, maar aardige jongen. Reuze hartelijk. Hij sprak over studie, spel, academie, tooneel enz.. Fijn zoo even met je oudste zoon te zijn. Dan denk ik aan Moeder - en Cas, met alle sombere berichten uit Indie. Hoe zal het hem gaan. – Toestand is erg verontrustend. Moet alles weer heroverd worden? – Roos bezocht, Eduard op den wandel. Wendie, Miek, Tessy en Berend-Jan thuis. Roos is haar fleurigheid wat kwijt. Ze lijdt, waarom? … één kind? … Eduard’s toekomst? – Ja … ook zij heeft haar zorgen. Ze voelt zich los van mij en ze verwijt het mij. Maar ja … hoe moet ik anders. De opvattingen tusschen E. en mij loopen sterk uiteen, en dat drijft wat uiteen. Ook een gevolg van deze veel-bewogen tijd. ’s Avonds bij Willem en Wilhelmien + Nol en Sina. – O.a. over Deventer. We zagen geen van allen een oplossing. – Spreken ze onwaarheid? Piet ook? – Hoe zit het met Jan. – Hij heeft nu een brief van publieke betrouwbaarheid van “van der Gaag” …Leider v. R.V.V. (Communistisch). Hoe is het mogelijk. – De kinderen der duisternis vinden elkaar. – Ik durf het nauwelijks te schrijven, maar het schiet door je hoofd. – Zijn de menschen zóó gemeen!

15 October Maandag [1945]

Christofoor bespreking. Het is er warm toegegaan. Ik ondervond critiek vooral van Willems en Beerman vanwege mijn toetreden tot D.B. van R.K.S.P. Andere begrepen het. Weinige waren enthousiast. Ook Claudius Prinsen. Men sprak van verraad, gebrek aan idealisme. – Berekening, opportunisme. – Onmogelijk het uit te leggen enz.. Toch niet juist. – Willems is een merkwaardig mensch. – Ik meen toch, dat ik de goede koers te pakken heb, al is het geheel moeilijk. Ik sta nu op een vast spoor en moet vooruit. Op terugreis even de meisjes bezocht op Regina Caeli. – Ze zien er leuk uit, met hun oranje - en groene banden. – Ze waren opgeruimd. Ze huilden niet. Toch vervelend je kinderen zoo van huis, maar het is beter in een tijd als deze, met al die vreemde scholen. Blij weer thuis te zijn. Rustige avond. Veel storm gaat over mijn hoofd, maar ik bid elken dag vurig, dat O.L. Heer en de H. Geest me zullen steunen. – Die moeten het doen. Ik niet. En dan komt er bij, dat je verguist wordt

16 October Dinsdag [1945]

‘s Morgens colleges voor de jongeren. Dat vind ik altijd prettig. – ‘s Middags Doctoraal. – Daarna bespreking op E.I.I. over Emigratie. De Heer Steenbergen zit er goed in. Ook de 2 geestelijken Rector v.d. Putten en Pater v.d. Elzen. De oudjes kunnen niet mee. – De Brabanders hebben veel gemoedelijks, maar er ontbreekt toch iets aan. – Kaag leidde de vergadering goed. – Zijn doel is werk verdeelen, aan de gang zetten, commissies vormen. – Om 7 uur kwam Claartje thuis, gebracht door Zr. Delhaise. Groot gejuich. De andere kinderen waren ook enthousiast. Ze stapte rond, keek alle portretten aan, noemde de namen en zei tegen het schilderij van Vader de Quay “Koning”. – Ze had in Hamont foto’s van de Koning van Belgie gezien! –

17 October Woensdag [1945]

Om 7.30 naar de Mis. Ik doe dat vaker. Vervelend, dat het geestelijk leven zoo achteruit boert. Ik kan steeds moeilijker mijn gedacht er bij houden. Soms lukt het heelemaal niet. Ik moet meer aan geestel. lezing doen. En beter leven. Die politiek! – De post bracht zeer goed nieuws. Broer Cas komt niet voor op de lijst gestorven en zieke Jezuieten waarvan de Provinciaal d.d. 20 Sept. bericht ontving. – (Toestand in Indie is nog zeer onrustig. G.G. heeft ontslag gevraagd omdat hij (waarschijnlijk) de Regeering niet kan volgen in toestemming met onderhandelingen met Nationalisten (niet-opstandigen). Ik vind de koers van de Regeering juist. – ) Moeder was natuurlijk erg blij met het bericht. Wat moet het veel voor haar betekenen. Je merkt er eigenlijk nog weinig aan. Is ze zoo vergeestelijkt, of zoo plantaardig, of zoo gesloten? – ‘s Morgens nog een uur met Joan Willems gepraat. Hij noemt mij “ouder”, terecht, overgangsgeneratie. Hij zegt, dat de jongeren geen figuren nog hebben, hetgeen ik betwijfel. – Toch verstaan wij elkaar goed. – ‘s Middags 6 tentamens. – ’s Avonds Janus Beukers + vrouw. – Over van alles. O.a. over Engelbewaarder. Janus heeft daarvoor een bijzondere vereering omdat die ééne van hem is, alleen voor hem zorgt, altijd naast hem. – Goede gedachte.

18 October Donderdag [1945]

‘s Morgens gewerkt. ‘s Middags College. Toen per auto naar den Haag waar ik om 7 uur aankwam in de gedachte een les te moeten geven. Dat ging niet door. Toen gegeten met Admiraal Doorman, Kol. v.d. Reydt en Beumer. Lang gepraat over Indie. Verschillende richtingen. De oud-Indische gasten vinden allen dat Logeman te veel in de richting van Mook gaat. Te ver van Starkenborg, die zegt: “eerst je kop buigen, dan – langzaam – praten”. Is het alleen een tempo-zaak. –

19 October Vrijdag [1945]

Vroeg begonnen. Dr. v.d. Mandele kwam als Hfd. Mil. Hospitaal met zeer veel critiek op den hedendaagsche soldaat. Zoo'n wanorde en gebrek aan discipline had hij in den dienst nog nooit gezien. – Roelofsen van finantien kwam praten over AVOS. Ik heb hem overtuigd van de noodzaak. Dr. Jane de Jong U.V.V. gesproken over haar werk. Ze ging naar Londen. Ik gaf haar introductie voor Rudi en Bertha Bestebreurtje; hij geeft zich met Rippe aan lichamelijke opvoeding. – Gegeten bij B.I. Met Somer gesproken over zijn rapport. Hij staat wel sterk in de feiten. Zwaren strijd. – Dijxhoorn gaat weg als Chef Staf. – Kruls komt in zijn plaats. Dat zal deining geven. Toch flink van Meynen om dit door te zetten. Je moet een koers kiezen. – Met Paul Driebeek nagepraat. B.I. blijft waarschijnlijk bestaan. V. Kleffens gaat nu ook die kant uit. Zij hebben veel gewerkt voor Kruls. – Paul was bij Aarts–Bisschop geweest om hem in te lichten. Hij ziet het te fel. Ziet overal achterstelling van Katholieken. Ik moet weer eens naar den Aarts Bissch. – Wel goed, dat in B.I. ook kath. zitten. ’s Middags lang onderhoud met Maj. van Campen over Cadi. Het terrein met U.V.V., AVOS, Aalmoezenier enz. moet nog worden afgebakend. Gegeten met Bercowitz, die over was uit Canada. – Interessant hem terug te zien. Handige en bekwame kerel. Echte ondernemer. Hij vroeg me Commissaris te worden van Moutain-Export. Ik heb bedankt op grond van mijn politieke functie. – Gesproken over Diederik. Hij blijft nog in Engeland, want alles is hier te onrustig. Macht i.p.v. recht. – De aanklacht tegen hem was, dat hij met Mussert bij Mussolini is geweest. Waarom is hij dan naar Engeland gegaan met hulp van Engelsche legatie? – ‘s Avonds lang gepraat met Duynstee. Eenige toenadering. – Wat is de kans om de jongere katholieken te trekken. De Bruyn ziet de zaak verkeerd. Groot gevaar. – Zoo verliest men de jeugd. – Gesproken over ontwikkeling in Frankrijk. Gaat men daar onder de Gaulle in de richting van een Kath. Partij. (waar staat Maritain). Zij willen herstel van zedelijke normen, hetgeen hier geen R.K. monopolie. – Tot diep in den nacht gepraat met v.d. Reydt en Schipperijn.

20 October Zaterdag [1945]

Per auto terug met Mr. Schröder. Hij is te slim maar zit in het nauw – lijkt me. Hij liet me zijn schrijven zien over zijn houding t.a.v. Marchant d’Ansembourg. Alles leek me wat te fraai voorgesteld. Qui s’excuse, s’accuse. Maar ik ben geen rechter. – Bespreking bij Joan Willems met ten Hage, Schuyt, Toon Wyffels en Vic. Beerman. We stelden twee richtingen vast om zelfde doel te bereiken, één door en één buiten de R.K.S.P. – We zullen als jonge Katholieken, elkaars weg erkennen en verdedigen, althans waardeeren. – Verder gaan we onze eigen weg. – We zullen Christofoor kringen stichten in de plaatsen. – ’s Middags en ’s avonds thuis gelezen. – ’t Huis is nu aardig. Gezellig gepraat met de kinderen. Lidwina wordt leuk. – Bij de hand, gedecideerd, kalm. –

21 October Zondag [1945]

Met Maria en kinders naar de Mis. Op de fiets naar Linthorst en Moeder, die nog te bed lag maar het goed maakte. ‘s Middags op bezoek bij de nieuwe collega Prof. v.d. Ven. Heel aardig zitten praten ook met Pater Pille, aangesteld bij R.K.W.V. aartsbisdom. Hij denkt ook wel in de richting van de standsorganisatie. ‘s Avonds bezoek van v.d. Wielen + vrouw, Joan Willems + vr. en Toon Wijffels + Vr. – Ik was erg blij mijn oude vriend terug te zien. Hij vertelde me veel van zijn ervaringen. Blijkbaar toch groote overeenstemming van gedachten. Interessant, dat men in het Noorden, en Friesland ook zoo anti-Holland is, en dat daar (Holl.) de stemming anti-Unie, en anti-mij zoo wordt aangewakkerd. We praten lang ook over N.V.B. Henk beschouwde haar als mislukt; hij was het overigens met mijn lijn geheel eens. –

22 Octob. Maandag [1945]

Overdag fijn gewerkt. Maria ging naar Beers. Ik vertrok om 4 uur met Frans Wijffels naar Reeuwijk, waar we den avond doorbrachten bij Dr Jan Bakcx (getrouwd met Suze Schilperoort). Hij is een zeer goed Christen, en S.D.A.P. lid, tevens directeur van Thomson’s Havenbedrijf. – Typische idealist. – Goed mensch. – Wij hadden een nuttig gesprek over de polit. en sociale verhoudingen.

23 October Dinsdag [1945]

Vroeg v. Reeuwijk naar Amsterdam, alwaar vergadering H. Best. N.V.B. – Lang gesprek over houding van ons R. Kath. en vooral door toetreden tot Bestuur R.K.S.P. Ik heb uiteengezet hoe dit was, aansluitend op resolutie Congres, d.w.z. vernieuwing van binnen uit. – Er was nogal wat misverstand, … en critiek. Banning sprak van “stap terug” en dat het ging om doorbraak, d.w.z. afsplitsen in alle partijen; alle menschen op person. socialistische basis nu in één partij. – Speelt hier doorheen, dat S.D.A.P. inkrimping vreest én dat Banning en Schermerhorn op die manier geen goed “dak” krijgen. – ‘s Avonds door via Utrecht (Bremer) en Culemborg naar Zevenaar alwaar voor een volle zaal lezing voor N.V.B. Tot laat nagepraat bij Toon Ramselaar, die daar als praeses v. Klein Seminarie zit met Fr. Wijffels en Dr. v. Meeuwen.

24 October Woensdag [1945]

Terug naar Bosch; daar even gesproken met Mgr. Hendrikx, door naar Tilburg; 6 tentamens. – Er was een brief van Cas. Hij maakt het goed, weet niet van ons. Tante An leeft ook nog wonder boven wonder. Terwijl er zóó veel slachtoffers zijn. Na veel gesjouw eens vroeg naar bed.

25 October Donderdag [1945]

Gewerkt in huis. Tandarts. – College. Om 5 uur met de Beukers’en per auto naar Haag, alwaar ik hen aan station op de trein zette. Toen om 8 uur een inleiding gehouden over Psych. onderwerp, voor Selectie officieren met Maj. v.d. Graaf. – Het was een aardige avond, een frissche gedachtenwisseling. – In hotel trof ik v.d. Reydt en Molenaar, dus laat naar bed.

26 October [1945]

Gesprek met Elzenaar. Deze man is uitgestoten, ... waarom … deed hij zijn plicht niet. M.i. wel. – Naar Haarlem alwaar plechtige herdenking van de 10 gefusilleerden op 26 Oct. 44 voor de St. Bavo. Wegens het stormachtige weer, had de plechtigheid in de Kathedraal plaats. Het was erg mooi. Orgel, prachtig mannenkoor. Kort welkomstwoord door Burgemeester. Toespraak van mij, omdat de vrienden Vlot en Wütrich onder de dooden waren. “Onze Vader” uitgesproken door “dominee” in aanwezigheid van Plebaan in Paars. Vertegenw. v. H.M. de Koningin, en Prinselijk Paar (v. Tuijl). – Ook Commiss. der Koningin aanwezig. – Veel kransen. – Zielig zoo’n bijeenkomst. Arme weduwe. Terwijl wij naar huis gingen bleeft gij in de eenzaamheid. We kunnen alleen maar bidden. – Terug uit Haarlem telefoon van A.C. de Bruyn, dat ik door de Nat. Advies Comm. was afgestemd voor het noodparlement, gezien mijn houding gedurende de bezetting (Unie). Eigenlijk een schande. Het ergste vind ik, dat ik moet reageeren, al heb ik er geen zin in. Wat is de politiek vuil! Ik voel me eigenlijk te trots om te reageeren. Dat moeten anderen maar doen. De Kath. + enkele N.V.B.ers hadden op mij gestemd. Goedhart (N.V.B.) tegen. – Wat is dat voor snaak die Pieter ‘t Hoen. Moet ik dat alles maar over mijn kant laten gaan. – Na tafel met v.d. Graaf en Wever, nog gepraat met Bachg. Hij vond de ontwikkeling in ‘t geheel goed. Gesproken met Stokman, die al aan een gast-plaats Schermerhorn op R.K. lijst dacht. – Geen gek idee. – ‘s Avonds nog even op bezoek bij Pater v. Rijckevorsel S.J. om zijn reis naar Indie te bevorderen. Ik zal het probeeren bij M.v.O.

27 October Zaterdag [1945]

Bespreking met Maj. v. Dun, Dieperink, M.v.O. (Hij zal probeeren Paters naar Missie te krijgen.) Om 1 uur vertrokken naar Utrecht voor toelichting op Advies Elect. Comm. – Nuttig gesprek. – Stokman is goed, we komen dichter bijeen. Hij wil wel, is iets omzichtiger dan ik. – Met Norbert Koolen terug. – Bericht dat bij Kaag een kindje geboren. Nummer 11. Wat een gezin!

28 October [1945]

Zes uur op en ter kerke op Christus Koning. Toen naar Moeder v.d. L. over wie bericht van nogal ongesteld. Ze maakte het inderdaad nogal slecht. Zou ze sterven? Ze lag er zielig bij; pijn. Toch soms wel lachen. Wat een goede, edele ziel; wat tobt ze over haar kinderen. Terecht met al die ruzies. Wilhelmien was er ook. brrrr – Ruud gezien en een uurtje mee gewandeld. Aardig jong. – Toen naar huis terug met de trein. Om 7 uur thuis. Maria wat hoofdpijnachtig. Vroeg naar bed. – Cees ten Hagen belde me nog op over de Nat. Adv. Comm. Hij vond, dat ik nu in het geweer moest komen, ook voor de zaak. Ik heb heelemaal geen zin. Het wordt dan toch een verdedigen van jezelf, en daar heb ik heelemaal geen behoefte aan. Dan komt de strijd los, en er is al ruzie genoeg. Moet ik alles in het geweer roepen, alle oud-Unie-leden. Nog eens goed over piekeren, en de H. Geest om raad vragen. M.i. moet ik niets doen. Deze, “Hollandsche” “liberale” rel. – Ik zou zeggen: “laat ze maar razen.”–

29 October Maandag [1945]

’s Morgens op bezoek bij P. van Geloven, en hem weer als vaste biechtvader genomen. Zo moet ik weer eens orde op zaken stellen, want ik leef in de mist. Het is koud en onduidelijk en ik heb het gevoel dat ik door een lange duisternis heen moet, en dat alle troost me ontbreekt. Eenzaam op geestel. gebied. Maar het moet. ’s Middags op de fiets naar Em. Sassen. Bijgepraat. – Verder in den avond op bezoek bij Kaag om geluk te wenschen met zijn 11e kind. Ze waren heel gelukkig. Schoon gezin.

30 October Dinsdag [1945]

Heel den dag colleges. ‘s Avonds met Walter naar Grave alwaar voor het eerst gesproken voor R.K.S.P. – Volle zaal. Verschillende bekenden. Het standpunt tusschen N.V.B. en R.K.S.P. niet verdoezeld. Een uur gesproken. In debat maar één vraag. Was het te moeilijk? Walter bracht me nog laat terug naar huis.

31 October Woensdag [1945]

Schrijfwerk. – Tandarts. – Bezoek van Vlot over pers. Hij schetste mij de ontwikkeling van Parool, Waarheid en Trouw. Dagbladen met geweldige oplage (zeer rijk). 400.000 lezers. Gevolg, dat ze overal finantieel tusschen zitten. Groot gevaar. – Aaneensluiting van N.V.B. bladen. ’s Middags kwamen de kinders van kostschool. Ze zagen er best uit. Alleen Rutger ontbrak. Hij bleek ongesteld. Het was anders toch niet langer geweest als van hedenavond 8 tot morgenmiddag 3 uur thuis. Toch wel jammer, dat onze Rut. ontbrak. – Ik vond het heerlijk hen allen vol kostschoolverhalen weer eens thuis te hebben. Opgewekt. De sfeer is goed, op beide scholen. In deze gedemoraliseerden tijd een goede uitkomst.

3.5 Donderdag 1 november – vrijdag 30 november [1945]

Inleiding

De positie van Jan de Quay in het najaar van 1945 is wel omschreven als die van iemand die op twee ijsschotsen stond, die langzaam uiteendreven. Die ijsschotsen waren een gevolg van de gespletenheid van zijn persoonlijke standpunt en zijn handelen: enerzijds streefde hij naar een doorbraak van de vooroorlogse politieke verhoudingen, naar samenwerking met andersdenkenden, anderzijds besloot hij op een cruciaal moment zich toch te verbinden aan de politieke partij van de katholieken die hij tot dan toe altijd gemeden had. En dat die schotsen geleidelijk uiteendreven had te maken met de ontwikkelingen binnen de NVB, waarvan De Quay zo’n prominent lid was. Want die gingen in een richting waarin de RKSP, en ook De Quay zelf, niet kon of wilde volgen.

Dat bleek heel nadrukkelijk op 9 november toen beide partijen spraken over deelname van de RKSP aan de commissie van de NVB die op instigatie van de SDAP bekeek of een nieuwe brede middenpartij op korte termijn haalbaar was. De katholieken etaleerden opnieuw hun terughoudendheid en lieten weten niet als partner aan die gesprekken te willen deelnemen, maar alleen als toehoorder. Op hun beurt stelden zij dat de aandacht niet moest uitgaan naar een nieuwe partij, maar juist naar een gemeenschappelijk urgentieprogramma van de verschillende partijen. In de ogen van De Quay was dat nog altijd de beste manier om alsnog tot een doorbraak te komen. Hij hield aan het gesprek van NVB en RKSP dan ook een goed gevoel over: ‘Alles samen wel tevreden’.

Daarentegen was hij teleurgesteld – 'Is dat eerlijk! ’t Voorstel was toch zeer redelijk’ – toen hij een week later te horen kreeg dat de NVB alsnog doorging op de ingeslagen weg: niet werken aan een gemeenschappelijk verkiezingsprogramma van verschillende partijen, maar aan een nieuwe partij. Het was zijn vriend Joan Willems, die als katholiek wel aan de commissiegesprekken had deelgenomen, die hem deze boodschap bracht en die hem ook liet weten dat hij zich bij die nieuwe partij zou aansluiten. Een grote scheuring binnen de katholieke groepering mocht door de keuze van De Quay dan voorkomen zijn, een deel van de Christofoorgroep, onder wie naast Joan Willems ook Geert Ruygers, hield hardnekkig vast aan het ideaal van de doorbraak. Even nog leek er een kink in de kabel te komen: weer een week later belde Willems met het bericht dat de nieuwe partij waarschijnlijk toch niet voor de verkiezingen tot stand zou komen. De Quays tevredenheid daarover – ‘Gelukkig. Blijkt dat wij goed gezien hebben’ – zou echter voorbarig blijken.

Maar eerst drong die andere kwestie zich weer op, namelijk zijn rol in de Nederlandse Unie, die in september in Het Parool al was aangekaart door Van Heuven Goedhart. Het verzoek om een onderzoekscommissie, dat men toen bij minister-president Schermerhorn had gedaan, was nog zonder vervolg gebleven. Daarentegen had De Quay half november tot zijn verontrusting Schermerhorn zien dineren met Van Heuven Goedhart. ‘Waar gaat het heen.’ Nu echter kreeg De Quay eind november tot zijn ontzetting te horen dat er bij het Haagse Bijzonder Gerechtshof een formele aanklacht zou worden ingediend tegen het Driemanschap van de Nederlandse Unie. Het verzoek om tot vervolging over te gaan kwam van de GAC, de Groote Advies Commissie der Illegaliteit. Deze was in juli 1944 opgericht om activiteiten van de Nederlandse verzetsgroepen zoveel mogelijk te coördineren. Na de bevrijding zette de GAC, die uiteindelijk bijna veertig illegale groeperingen vertegenwoordigde, zich in voor hulp aan voormalige verzetswerkers of hun nabestaanden, maar ook streefde zij naar invloed op de naoorlogse zuiveringen. In dat verband had de GAC een rol gekregen in de Nationale Adviescommissie die regering moest adviseren over de samenstelling van een noodparlement. Ook door die commissie was De Quay al op de korrel genomen: in oktober had men hem, alweer wegens zijn Unieverleden, afgestemd voor een plaats in dat noodparlement. Juridische vervolging was echter een veel grotere dreiging.
De aangekondigde aanklacht van de GAC zette ook Schermerhorn voor het blok. De regering kon de kwestie van de Nederlandse Unie niet langer voor zich uitschuiven.

Dagboek

1 November Allerheiligen [1945]

Heel den dag onder elkaar. Moeder Q. bezocht. Sina op bezoek. Ook even Noud v.d. Ven, doch spoedig weggewerkt. – Echt onder elkaar. ’s Avonds wat gekaart en gelachen. Heerlijke oase in een tijd van verwarring en tegenspraak. Geleefd in de stemming van Allerheiligen, en steun gevraagd van onze familie en vrienden in den Hemel.

2 November Allerzielen [1945]

Vandaag speciaal gebeden voor onze broeders der lijdende Kerk. – Wat ontbreekt het toch aan Christelijke geest. Het Christendom verkeert in een zware crisis. Natuurlijk wint Christus. Maar ’t lijkt ons menschen erg zwak en somber toe. – Het leven van Christus is geen vleesch en bloed meer. Het kerkgaan is nog net een gewoonte!! Verder wat werk gedaan, wat post, wat lezen, wat wandelen. Slecht weer. Thuis.

3 November Zaterdag [1945]

Naar ‘s Bosch voor Centrum. Heel den dag gepraat over de vraag of Gods erkenning in de Grondwet moet “in Nederland”. – Het is een moeilijke zaak. – Moeten we af van de neutrale Staat. – Betekent dat Gods erkenning. Als Kath. wenschen we dat natuurlijk. – Met anderen erkennen we de “zedelijke normen” ook in staatkundige. Voor ons impliceert dat de Gods erkenning. Voor andere niet. Moet het daarom in de Grondwet. – Ik vond het geheel nogal verward. Vooral Duynstee! Hij noemt Vorrink 2e rangs Nederlander, omdat hij niet R.K. is. Stockman het meest reeel. Romme wel knap maar arrogant, en onaangenaam. Vreemd dat ik hem zoo slecht kan zetten. – Bij thuiskomst was het film (Indiaan) vanwege de laatste dag. Kinderen genoten. Niet te laat naar bed. Lang gepiekerd over politieke situatie. Ik kan er niet goed uitkomen. Het is me zoo onduidelijk. Dat beginsel is natuurlijk wel erg voornaam … maar draait het daar nu om. – Men zegt, als je het daar niet over eens bent, dan is het fundament politiek te zwak. – Dat geloof ik nu juist niet. En wat zijn we erbarmelijk arm aan krachten!!

4 November Zondag [1945]

Na de Mis met Ruud naar Moeder Q. gewandeld. Aardige jongen. Hij moest meer zijn aandacht concentreeren op een liefhebberij. Die heeft hij eigenlijk niet. Moet ik eens aankweeken. Voor het middagmaal was Gèle v.d. Lande op bezoek. Erg opgemaakt, … kinderen erg los van alles. God zegen hen! Ruud weggebracht naar statie. Gewerkt en ’s avonds bezoek van Janus Beukers + vrouw. Gesproken over psych. rapport van hun zoon. Ook over veel opvoedings problemen met name dansen. Toch blijf ik ernstig tegenstander. Voor gehuwden zeg ik: “verboden”, al is het in practijk onhoudbaar.

5 November Maandag [1945]

Met trein naar ‘s Bosch voor vergadering van Christofoor. Goede bijeenkomst. Er blijven 2 groepen nl. die vernieuwing via R.K.S.P. willen en degenen die nu afscheiding voorstaan. Onder de aanwezigen is de verhouding 50-50. – Toch goede geest. De geestelijkheid roert zich weer. Daar­
tegen moeten we optreden. Het op de kansel ageeren tegen N.V.B. gaat niet op. – Bij thuiskomst waren Miebet en Hanna nog thuis. Samen gegeten en toen gingen ze terug naar kostschool, … vol goeden moed. – Daarmee was Allerheiligen vacantie om, en alles weer tamelijk stil in huis. Het doet de meiskes toch goed.

6 November Dinsdag [1945]

Colleges. Post enz. Om 5 uur Senaatsvergadering. Aan de orde was o.a. Verlichting examens van oorlogs-studenten. – Goede sfeer behalve de eeuwige stekeligheden tusschen Weve - Goossens. – Bij thuiskomst trof ik L. Jansen voor onderzoek in St. Willebord en Delhaise die Maria kwam halen. Maria wilde niet mee, omdat An wegens ziekte niet was teruggekeerd, maar nu gaat ze waarschijnlijk toch. In avond gezellig gepraat. Toch was ik niet in goede stemming. Ik weet niet wat me drukt. Ik voel me van God en alles verlaten. Waarom eigenlijk. Vanwege de felle critiek op mij? ’t Is vreemd. Zo mistig en troosteloos. Niet laten merken. En ik raak weg van O.L. Heer ondanks mijn bittere pogingen Hem vast te houden. Ik ga regelmatig naar de Mis, maar ’t helpt me weinig. – Doorzetten, zeggen ze.

7 November Woensdag [1945]

Maria is gegaan met Delhaise. Hopelijk een paar dagen rust en afleiding, ze heeft het hard noodig en ze neemt alles te zwaar. Alle papieren rommel in de gang aangepakt. Reuze rommel. Veel oude papieren en post verscheurd om de bende iets te verminderen. – Inauguratie van studenten. Typisch, alles weer in oude stijl met vlaggen, liederen. Heeren in “rok”. Vanwege de mores. Het deed mij vreemd aan. Ze vonden het zelf heel gewoon. Rapport van Ruud binnen. Geen onvoldoenden. – ’t Gaat goed. Geen uitblinker maar redelijk. –

8 November Donderdag [1945]

Bespreking op Econ. Techn. Instituut met van Delft en Jansen. Laatste zal naar St. Willebrord gaan voor orienteerend onderzoek. Daarna zullen we beslissen. – Post – Colleges – Per auto naar Haag. In Hotel gesproken met Pekema en ‘s Jacob (nieuwe Secret.-Generaal op Finantieen). Beiden, vooral eerste adviseerde sterk behoud van R.K.S.P. – Is dat vrees voor orientatie in sociale richting. – ‘s Avonds nog gesprek met Huysmans en Pater Kleene S.J. Gerard is toch traag en wat ijdel. – Goede kerel overigens.

9 November Vrijdag [1945]

Gesprek met Bestebreurtje. – In de auto met Schermerhorn heen en terug naar A’dam voor bespreking N.V.B. + R.K.S.P. – Alles samen wel tevreden. Aanwezig Witteman, Romme en Stokman – verder Banning, Schermerhorn, v.d. Brink, Bachg, Thomassen, v. Walsum, Ruygers. – De R.K.’s zeiden niet nog aan te sturen op vormen van breede Volkpartij voor eerste verkiezingen. Dat gaat niet. Banning wilde forceeren. Hij is dan niet de leider m.i. iets te scherp. – Schermerh. zou beter zijn. – Gevraagd of N.V.B. met andere partijen wil bespreken de mogelijkheid om als ontwerp te stellen “Samenwerking” en punt 1. gemeenschapp. urgentie programma. – Dan doet de R.K.S.P. als volwaardig partner mee, als bestuur van R.K.S.P. in geheel accoord gaat. Bij thuiskomst bij Bannier geweest aan OverZ. Gebiedsdeelen om te spreken over uitzending van Pater v. Rijckevorsel + 10 Missionarissen. Men beloofde nu volle medewerking. ’s Avonds bespreking met D.B van R.K.S.P. + 2 Kath. Ministers Beel en Kolfschoten. Nuttig gesprek o.a. over burgemeesters benoeming – radio (is Kors O.P. niet te fel?) enz. enz..

10 November Zaterdag [1945]

Lange bespreking D.B. v. R.K.S.P. ‘t Onderwerp, candidaten voor volgende verkiezingen, maakte een belangrijk punt. Het gaat toch wel sterk in richting van vernieuwing. – Strijd zal gaan om Deckers en Kortenhorst. De eenige duidelijke verdediger was eigenlijk de Bruyn. – Teulings bleef gehandhaafd; omdat hij er bij zat? Moeilijk geval. M.i. moet hij weg. – ‘t Zal een gevecht worden. Als zich nu maar goede jongeren beschikbaar stellen zooals b.v Schuure en dergel. – ‘s Middags lange discussie met AVOS , Cadi, Legerpredikant, Hoofdaalmoezenier, U.V.V. en Gotzen + Nat. Instituut. – Ik geloof, dat de zaak wel goed gaat. – Om 6 uur met auto naar huis. 9 uur thuis, Maria was terug uit Hamont. Goed gerust. Toch nerveus. Rutger was er ook. Hij zag er goed uit. Heel den dag direct bezig. Leuk jong. –

11 November Zondag [1945]

Rutger moest weer weg om 3 uur. Leuk jong. Zou hij echt priester worden. Fijn, ik moet er meer voor bidden. Hij ontwikkelt zich goed. Cas moet meer op zijn kop krijgen, in het gareel. Hij komt anders tot kleine leugens; voortspruitend uit zijn vlugge en slimme handigheden. Ik heb het vroeger net zoo gedaan en ken de gevaren. – ’t is koud en we zitten allen om de eene kachel, met hout en wat kool. – ’t Zal een kunst zijn, het eind van den winter te halen. –

12 November Maandag [1945]

Bezoek van van den Hoorn. Toch gesprek over zijn proefschrift voortgezet. Het is niet breed; maar er moet een einde aan komen. Den dag door gewerkt, met uitpakken. Lang zitten piekeren. Soms wordt je somber in dezen tijd. Is dat door de leeftijd, of door omstandigheden, of door mijn instelling.

13 November Dinsdag [1945]

College dag. Dus om 9 uur begonnen. Daarna gewerkt. Weer college. Van 4-7 voor de eerste keer weer examens. Toen met Kaag en Gimbrère naar huis gegaan, en daar lang gepraat, met “oude klare” en brood. – ‘t Was heel gezellig. –

14 November Woensdag [1945]

’s Morgens ziek. Ingewanden in de war, maar verder alles goed. ’s Middags weer op. Om 2 uur gesproken met Nije. – Hij vertelde het verleden, ook van zijn vader, die een misstap had begaan, en zich hersteld had, maar maatschappelijk laag bleef … Hij wilde het nu rehabiliteeren. – Toch kreeg ik den indruk dat die vader een heel fijn mensch was geworden. God oordeelt anders dan de menschen. – Je staat soms versteld van Gods wegen en methoden. Zien Nije een hulp te geven. ’t Is een fijne man. – Tentamen – Bespreking bij Weve over Adelbert vereen. – Ik bedankte als voorzitter afd. Tilburg. – Weve is een rare. – Hij spreekt onwaarheid – uit vormelijkheid! – ‘s Avonds bespreking bij v.d. Schoot met jonge fabrikanten en intellectueelen. – Merkwaardig, in hun hart allemaal tegen de R.K.S.P.

15 November Donderdag [1945]

Tentamens. Colleges. Promotie van Jef de Meyer. – Geopponeerd op stelling. – ‘t Was vrij goed! – Om 6 uur in zware mist naar den Haag. Over Utrecht. 9.30 aan. Goede chauffeur. Smits (afd. Voorlicht. D.v.O) teekenaar was er bij en hield het gezelschap goed bezig. – Pekema – v.d. Reydt.

16 November. Vrijdag [1945]

Vergadering Hollandia in Amsterdam. – Houding van de Vilder kwam ter sprake. – Flink is hij m.i. niet geweest. Veel problemen zijn er niet aan de orde gekomen. – ‘s Middags besprekingen in Haag D.v.O. Brenninkmeyer over reis naar Mettingen (bemiddeld). Pahud de Mortanges, Mathon en tenslotte Dr. Deelen. Deze beviel me niet. Hij dringt zich op. – Ik moet hem niet hebben. ‘s Avonds gegeten met J. Schokking. Lang gesproken over de internat. toestand. Hij gaat een intern. studie-comité oprichten. Erg Engelsch georganiseerd. ‘t Is de vraag of hij het niet te eenzijdig ziet, maar hij weet er veel van. – Aan tafel zag ik Schermerhorn dineeren met van Heuven Goedhart! Waar gaat het heen. Ik word in een R.K. hoek gedrongen. Toch blijf ik nu op mijn lijn. Men zal op mij gaan schimpen; van alle kanten. Hopen dat O.L. Heer mij zoo leidt dat ik er niet door in de hel kom, en de menschen er wel bij varen.

17 November Zaterdag [1945]

Men komt al slapend soms tot helderheid. – Ik dacht ‘s morgens “blijven oppassen”. Naar Pater v. Rijckevorsel, die gaat Maandag naar Indie. Hoe lang de reis zal duren weet hij niet. Lang gesproken met hem over de toestand in Indie. Men moet m.i. harder toeslaan nu. Zal Amerika dit gezeur van Engeland … en Nederland dulden. De voorzitt. der Engels. Labour, die zegt dat de Amsterd. bankiers de belanghebbende zijn! Schandelijke demagogie – de Gaulle bedankt. In Frankrijk gaat alles spannen. Communisten gaan rare partij spelen. De Gaulle is wel ontgoogeld. Is politiek nog iets voor een fatsoenlijk mensch. – Pat. v. Rijckevorsel doet natuurlijk groeten aan Cas. Geluncht met Thorbecke. – Wel wat verlopen. Vreemde type. – Roels-soort. – Wel interessant hem over China te hooren. – Geen echt communisme omdat alles op de “familie” berust. – En over West Europa, waarvan hij tegen Engeland waarschuwt en Frankrijk aanbeveelt. – Met Fievez gepraat over AVOS enz.. Terug met Pa, en Jo Steenweg. – Blij thuis te zijn. Berry Vroom kwam. Hij is aalmoezenier bij de Marine. Ik mocht de avond gaarne hebben. Laat naar bed. – Maria zei dat ik juist als Vader zoo stil was, als ik alleen thuis was. Dat is waar. Ik merk het zelf en zal er tegen in gaan. Agere contra!

18 November Zondag [1945]

’s Morgens Moeder bezocht. Thuis Berry Vroom. Hoofdaalmoezenier de Sain (Vloot) en Vader Heymeyer. Geanimeerd gesprek over AVOS. – Milit. Tehuizen enz.. Hun repliek was “U moet eens met Hfd. Aalm. v. Straelen gaan praten. – ’s Middags gingen Maria + ik op fiets naar Regina Caeli. Een uur gezellig met meisjes. Hanna beetje in tranen. Ze denkt altijd aan anderen. Fijne geest. Jammer dat ze moeilijk leert. – Miebet is uit op trouwen. Ze moet in toom. Wel gewoon gezond, spontaan kind. Oppassen dat ze er niet in vliegt. – 6 uur in donker thuis. Lekker koud weer. We sukkelen vreeselijk met stook. – Jeugd was bij Oma geweest. ’s Avonds laat kwam Paul v.d. Lande. Aardig jong. Stottert. Van zijn vader moet hij in een “nette club” voor zijn latere relaties!! Toen Berry, die eenigen tijd bij ons blijft logeeren, totdat hij als aalmoezenier een onderdak heeft. Gezellige gast.

19 November Maandag – [1945]

Joan Willems op bezoek. – De bespreking N.V.B. - S.D.A.P. - V.D. en C.D.U. heeft niet tot wijziging van opzet geleid. Ik had dit voorgesteld, d.w.z.: niet als doel stellen: nieuwe Volkspart. voor eerste verkiezingen, maar wel: samen praten, allereerst over gemeensch. urgentieprogram en zien waar het toe leidt. – Ik vond het alleen zoo eerlijk, want RKSP had gezegd bij eerste verkiezing electoraal zelfstandig. – Dit was verworpen. – Is dat eerlijk! ‘t Voorstel was toch zeer redelijk. Ze zeggen nu “de katholieken doen niet mee”. Daarom doet Willems nu wél mee met eenige kornuiten. Ik geloof, dat hij gelijk heeft. – Het zal wel niets worden: Tevens treedt Willems wél in een nieuwe partij nl. met v. Walsum, Suurhof, Ruygers, enz.. Wat doet Banning. Blijft hij S D A.P. Ik hoop het. Want ik blijf er bij “er moeten 3 groepen komen met een gemeenschap. program nl. R.K. – S.D.A.P. – en middengroep. – Als we erop terug zien over 25 jaar, zal men wellicht zeggen: goed dat Willems en ik een verschillenden weg hebben gekozen. – Gebiecht bij P. v. Geloven – Hij wees mij er op, dat ik de deugd van hoop te weinig beoefende: Te veel meen het zelf te kunnen, en dan door tegenslag “gedrukt” word. Dat is juist. – ’s Middags tentamens enz.. ‘s Avonds bezoek van Pater v. Geloven. O.a. met hem gesproken over het Jus Promovendi der Priesterscholen. Sassen en Bolkestein zijn er voor.

20 November Dinsdag [1945]

Colleges. – Gesprek met v. Laarhoven over zijn door brand verwoest huis in Helvoirt. – Examens. – Vervelende bezigheid! ‘s Avonds Wim van Spaendonck + vrouw op bezoek. Ik constateerde tot mijn groote vreugde, dat hij geheel was vrijgelaten en niet voor tribunaal zal komen. De aanklacht bleek begrijpelijk maar geheel ongegrond. Er was stof uit zijn fabriek weggevoerd en aan Duitschers verkocht. Deze stof was niet van hem, dus eerst door een derde in zijn fabriek gebracht buiten hem om. Hij kon dit bewijzen. Het verbaast mij niet. Hij is een zeer goed Nederlander. – Verder bezoek van Controle Dienst gehad: door een anoniem persoon beschuldigd suiker en kaas in voorraad te hebben. Eerste gelogen; 2e juist. – Afgunst!! 15 kaasjes. Overschot van de wel 100 stuks door Maria gemaakt in Beers toen de melk wegens gebrek aan vervoer werd weggedaan. Ze heeft er toen met veel zorg kaas van gemaakt, een groot deel weggegeven aan menschen uit het Noorden. – Dus volkomen rechtmatig. Maar ja in de wet staat, dat je geen kaas in voorraad moogt hebben. En omdat men bang is voor de publieke opinie, die zal zeggen: die Mijnheer, die professor … die houdt men de hand boven het hoofd, daarvoor wijkt men, en … de ambtenaren namen in beslag, ofschoon ze het zelf gemeen vonden. Ik zal maar geen proces beginnen.

21 November Woensdag [1945]

Dies van de Hooge School. Achttien jaar. Heele leeftijd. Toch zeer jong! ‘s Morgens HoogMis. Senaat was goed tegenwoordig. Curatoren slecht. Ze waren boos vanwege het gebrekkig overleg inzake den datum. Dit was groote onzin. De dag is vastgesteld op 21 Nov. Dat weet iedereen. Maar de oude Heeren zijn klein. Vooral de minderwaardige agitator Blomjous. Gelukkig was v. Slobbe er weer. Deze man is na een jaar staking als Burgemees. van Breda volkomen in eere hersteld. – Terecht. Hij heeft er wel onder geleden. Maar krachtig en ongebroken. Fijne kerel. – Toespraak van Jos Cobb. – diesrede Rector – was goed. – Degelijk en lang. – Diner tamelijk goed. – Oude stemming was er niet geheel. – Vijf jaar oorlog zegt wat. – Verder brief van Cas. – Maar tegelijk berichten in de courant over heftige strijd rond Semarang. – De toestand gaat slecht. Het Regeeringsbeleid is m.i. fout. Ik zie het steeds duidelijker. Waarom moet de ethische richting slap zijn. – Het rechtvaardig zijn, … het erkennen van rechten, het afkeuren van de uitbuiting en v. Europ. wangedrag is toch heel iets anders als slap bestuur. – Het gaat er mis!

22 November. Donderdag [1945]

Tentamens en Colleges – ‘s Avonds naar Rotterdam, alwaar door N.V.B. georganiseerde bespreking voor R. Katholieken, over politieke situatie. Heel nuttig. Drie groepen onderscheiden:
a. terug naar voor 1940. b naar volkspartij op breede basis maar geleidelijk (dus
voor 1e verkiezing elector. in eigen verband) waartoe ik behoor) en c nú reeds naar nieuwe partij. – Lang nagepraat en gelogeerd bij Louis Sadée. Heel gezellig maar te laat: half twee. –

23 November Vrijdag [1945]

Dep. v. Oorlog. Gesprek met Sassen. Ik betwijfel of Banning gesprek van R K.S.P. zuiver heeft overgebracht aan “de andere” die kwamen spreken over “nieuwe partij nú”. Heeft hij gezegd, dat wij bij andere opzet “praten over samenwerking met als punt 1 het urgentie program” wel als gelijke partner zouden meedoen. – Is hij geheel correct. Ik twijfel. Geheel de situatie besproken. De opzet is goed. – Bezoek van Hermans over “Priesters in Veldgrijs”. Ik zal zien dat hij meer papier krijgt. – Fijn boek. – Gesproken met Hoofdaalmoezenier o.a. over hoofd AVOS. Hij raadde Eras aan. Misschien niet gek. Alleen niet vlot. Ik kreeg nog eenige A.R. Candidaten. Verreweg de beste is Dr. Kalsbeek. Alleen vindt hij zichzelf erg goed. ‘s Avonds vergadering D.B. van R.K.S.P. – Matig. De resultaten wel goed. Maar geheel wat slordig, slecht voorbereid, geen spirit. Stokman krijgt leiding van Opmarsch en Maandschrift. Witteman blijft voorzitter. Duijnstee kreeg op zijn kop.

24 November Zaterdag [1945]

Bezoek Elsenaar. Nota aan Minister over Moeriks (Meynen was in Londen). Om 11 uur Partij Bestuur. Dit viel me als gezelschap tegen. Geen geest. Wel wat vernieuwde typen hoor. Eigenlijk is het partij bestuur om. Goed voor de toekomst. Maar de qualiteit is zeer matig. Maan Sassen, Albers en Matser waren de besten. – Tot 5 uur. Witteman voorzitter. Toen naar huis. Om 7.30 thuis. Om 8 uur Weitjens + vrouw. Gezellig gepraat tot 12 uur. Moe … Courant gelezen. Schlichting schrijft in Tijd een hoofdartikel over Partij van Katholieken. Het gaat in mijn lijn. Was er blij mee. – Telefoon van Joan Willems, dat de bespreking tusschen N.V.B. en enkele Polit. Partijen waarbij een Christofoor groep, waarschijnlijk niet tot resultaat zal leiden inzake nieuwe partij voor a.s. verkiezingen. – Gelukkig. Blijkt dat wij goed gezien hebben. Wat doet Willems en consorten nu? We zullen zien. –
Algeheele ontwikkeling is goed. –

25 November. Zondag [1945]

Na Mis bezoek van Roelvink. Lang gepraat over Indie. Ik acht de koers verkeerd. – Men gaat weifelen in de juistheid v. regeeringsbeleid. – ’s Middags om 3.30 met Maria naar Moeder gewandeld. Ze zag er beter uit. Haar kamer is wel gezellig. Ze wordt spraakzamer en kijkt meer terug in het verleden. In de avond kwam Jos Cobbenhagen op bezoek. We hebben heel genoeglijk gepraat o.a over de aanvulling Commissaris van de Koningin en Burgemeesters v. groote Gemeenten. Om 12.30 toog hij huiswaarts.

26 November Maandag [1945]

Naar den Bosch met de vroege trein, in de goederenwagen. Eerst gepraat met Mgr. Hendrikx. De brieven over uitlatingen tegen N.V.B. enz. zal ik als ze van geestelijken komen, hem toezenden. – In de Commissie om oordeel te geven over Ned. Unie zal hij geen zitting kunnen nemen, wegens overbelasting en gezondheid. Hij heeft Past. Bannenberg aan Schermerhorn aanbevolen. Hij keurde mijn lijn in politicis goed. Spoorde aan tot meer reclame; dat vraagt de massa. Hij wees op vreeselijke bureaucratie vooral bij Volksherstel. – Het aantal ambtenaren is onrustbarend – Zooals overal. – Daar moet een campagne tegen gevoerd worden! – Toen van 11-5 Christofoor. Een uitstekend wel wat lang betoog van Maan Sassen over het Handvest, de Veiligheidsraad, de macht der 5 Grooten, San Francisco en Londen, Rusland - Anglo Saksen. Tot 1.30 waren we met de discussie vol aandacht. We moeten veel leeren. – Toen een korte discussie over de politieke situatie. Joan Willems en ik gaven kort verslag. – Limburg was er gelukkig. Ik geloof dat Schuure onze kant zal kiezen. Hierna bespreking over Indie. Stolte uit Utrecht verdedigde sterk het Gerretson-standpunt. Het ligt theoretisch in de Gezagsopvatting. M.i. moet ons (R.K.) standpunt inliggen tusschen Leidsche- en Utrechtsche School. Ik hel in geen van beide richtingen, maar beoordeel deze koers als te slap. En op internat. Forum verwaarloozen wij de publieke opinie. ‘t Was zeer leerzaam. We zullen van N.V.B. een duidelijke uitspraak vragen. – Met Claudius Prinsen per auto naar huis. Avond thuis doorgebracht. Gelezen en geschreven. Niet te laat naar bed, wegens vermoeidheid. –

27 November Dinsdag [1945]

College dag. Bezoek van student Nijdam. Typisch geval: hij kan niet aan de studie komen na zijn illegaal werk. Toch hem er toe aangezet. Anders is hij over 10 jaar of al eerder ontevreden. Toch is het “de” kwaal. – Verder rustige dag.

28 November Woensdag [1945]

Bezoek van Drs. Kramer over Emigratie – Frankrijk Instituut in betrokken. – ‘s Middags bezoek van Dr. Theunissen over het Russische vraagstuk. Deze man heeft in die streek (Krim - Oekraine) veel gereisd. Hij is een kenner van de godsdienstige toestand. Hereeniging der Kerken, hetgeen mij ook zóó interesseert. – ‘s Avonds wat gepraat met Berry Vroom.

29 November Donderdag [1945]

Tentamens en Colleges. – Eersten op het E.T.I. vanwege kolennood thuis. – Want dat is een zorg. – Promotie van Delfgauw. Ik kwam nog aan het woord “over annexatie” maar kreeg geen antwoord, omdat de tijd verstreken was. – Na het eten met de auto naar den Haag. Gepoogd om aalmoezenier v.d. Made in Breda te vangen. Echter zonder resultaat. In den Haag kreeg ik telefoon van Scheyt, die mededeelde dat de Groote Advies Commissie van de illegaliteit besloten had een aanklacht tegen Driemanschap Ned. Unie in te dienen. Er was een heftige discussie aan voorafgegaan – Ruygers b.v. en Schuyt hadden heftig geopponeerd. Toch 20 tegen 6. Dat is allemaal op aanstoken van van Heuven Goedhart. Zelfs Pater v. Royen schijnt vóór gestemd te hebben. Hoe is het mogelijk. – Daar waag je dan je leven voor. Weer een bewijs hoe waardeloos het oordeel der menschen is. ’t Is haast een eer …als ik aan Christus denk. Maar dat is wel hoogmoedig zoo’n vergelijking. –

30 November Vrijdag [1945]

Kort gesprek met Meynen. Per 31 Dec. zal ik mijn functie van adviseur beeindigen. De Prins kwam binnen. Hij leek mij iets afwijzend. Of is hij toch wat verlegen. De wijze waarop hij me bij het afscheid begroette “bonjour mon cher Professeur” wees in die richting. – Om 3.30 gesprek met Min. v. Schaick. Hij vroeg me of ik hoofd Luchtvaart wil worden. Coordinatie van burger - en mil.-marit. luchtvaart. Zeer interessant. Tromp had bedankt, omdat hij te zeer in salaris terugliep. – Tot 15.000 –! Ik heb bedankt én omdat ik er ongeschikt voor ben, én omdat ik ander werk niet in de steek kan laten. Om 4 uur vergadering “ Miele. – Zinkann zeer vermagerd: 90 pond afgevallen. – De zaak is thans 0. – Gegeten met Schokking, Wit en Z. Nog gepraat met z’n vrouw en dochter er bij. – Moeilijke situatie. Zoo zonder vaderland je te voelen. De kinderen zijn anders 100% Nederl. –

3.6 Zaterdag 1 december – maandag 31 december [1945]

Inleiding

Het voornemen van de Groote Advies Commissie van de voormalige illegaliteit (GAC) om bij het Bijzonder Gerechtshof een aanklacht in te dienen tegen het Driemanschap van de Nederlandse Unie, werd op veel plaatsen van het land, zeker in het Zuiden, fel bekritiseerd. Het leidde daarnaast tot intensief overleg tussen de leidinggevenden van de voormalige Unie. Er stond voor hen uiteraard veel op het spel. Linthorst Homan, die de bezetter het meest tegemoet had willen komen, was mede om die reden al geschorst als Commissaris van de Koningin in Groningen. Daarentegen stonden Einthoven en De Quay er beter voor: de laatste was immers in de eerste maanden van 1945 nog minister geweest in het derde kabinet-Gerbrandy en inmiddels nadrukkelijk in beeld als commissaris van de koningin in Noord-Brabant, terwijl Einthoven in mei was benoemd tot hoofd van een nieuwe overheidsdienst, het Bureau Nationale Veiligheid. Juridische vervolging kon hun posities in gevaar brengen.

Maar al snel werd de angel eruit gehaald. Toen Schermerhorn de voorzitter van de GAC, dr. Brutel de la Rivière, meedeelde dat het Driemanschap zelf verzocht had om een onderzoekscommissie, en hij hem toezegde dat hij namens de GAC lid daarvan zou worden, besloot de GAC haar aanklacht in te trekken. Die toezegging van Schermerhorn was echter niet naar de zin van het Driemanschap. Zij waren niet gediend van een ‘aanklager’ in de onderzoekscommissie, zoals ze aan Schermerhorn lieten weten. De minister-president, tevens voorman van de NVB, wilde zijn medegijzelaars uit Gestel wel ter wille zijn. Vooral ook omdat een veroordeling van De  Quay tevens weerslag zou hebben op het aanzien van de NVB, waarvan hij een prominent lid was. Het eind van het lied was dan ook dat de GAC uiteindelijk toch niet in de onderzoekscommissie vertegenwoordigd werd, terwijl daarin juist wel plaats was voor sympathisanten van de Nederlandse Unie.

Ondertussen verliep het met de doorbraak en de politieke vernieuwing niet zoals De Quay lange tijd had gehoopt. ‘Je voelt de dood der NVB’, noteerde hij na een vergadering van het hoofdbestuur. ’t wordt allemaal niets.’ Het werd echter wel degelijk wat: op 9 december kreeg hij van Joan Willems te horen dat SDAP, VDB en CU tot overeenstemming waren gekomen over de vorming van een ‘Ned. Labour’ partij, die kort nadien de naam Partij van de Arbeid kreeg. Opnieuw sloeg bij De Quay de twijfel toe: ‘Soms denk ik: “hadden we er nu maar bij gezeten”.‘ Maar zo hij al spijt voelde, ebde deze snel weer weg. Gevoelens van animositeit ten aanzien van de SDAP-leiders Vorrink en Drees – die overigens geheel wederzijds waren – speelden daarbij een belangrijke rol, net als de overweging dat deze figuren zich juist lange tijd afkerig hadden getoond van een politieke vernieuwing. Dat riep bij hem de vraag op hoe ‘nieuw’ die partij eigenlijk wel was. Ook de discussie of de nieuwe partij al dan niet de oude symbolen van de  SDAP zoals de rode vlag en het lied van de Internationale moest overnemen, voedde de afkeer van De Quay.

De oprichting van de PvdA was voor De Quay dan ook een aansporing te meer om zijn idealen te verwezenlijken langs de weg die hij voor zichzelf gekozen had: die van een vernieuwde katholieke partij, van waaruit samenwerking met anderen werd gezocht, bij voorkeur in de vorm van een gemeenschappelijk verkiezingsprogramma. In de tweede helft van december maakte hij zich er – met steun van de Christofoorgroep − sterk voor dat de vernieuwde katholieke partij een programpartij zou worden in plaats van een traditionele kerkelijke, confessionele partij. Een partij die om die reden ook open moest staan voor niet-katholieken. Het kostte hem moeite dit standpunt te realiseren, hij noteerde tenminste dat er in het Dagelijks Bestuur van de partij een ‘zwaar debat’ over gevoerd werd. Maar hij kreeg zijn zin. Niet alleen het partijbestuur, ook de partijraad steunde de nieuwe koers. Volgens De Quay zou de nieuwe koers ook in de naam tot uiting gebracht moeten worden, door het woord katholiek daaruit te weren. Verschillende opties deden de ronde, maar uiteindelijk werd toch gekozen voor Katholieke Volkspartij (KVP). Dat riep opnieuw de vraag op of het met die vernieuwing van de katholieke politiek wel echt iets zou worden.

Dagboek

1 December zaterdag [1945]

Om 8 uur al gesprek met Lou Einthoven. Ik vond hem bitter; vooral tegen Homan, Ruygers, de Brouwer. Ook iets tegen mij. Hij was de held geweest. Hij zegt het wel niet … maar toch klinkt het overal doorheen. – Ook in dit werk, waarin hij nu zit: “de sterke man”. Jammer. – Ook wel moeilijk. Maar als je ook geen positief Christendom hebt. Hij trekt zich de aanklacht natuurlijk zeer aan. – Na eenig werk op D.v.O. koffie gedronken met Beel. Deze vroeg mij nogmaals of ik Commiss. v.d. Koningin in N. Brabant zou willen worden. Ik heb hem gezegd, dat ik het persoonlijk om het werk én voor het gezin erg graag zou doen, tevens dat ik het niet verantwoord zou achten, en daarom stelde ik voor, dat hij er eens met Schermerhorn en Witteman over zou praten. Deze kunnen beoordeelen, waar ik het nuttigst werk kan doen. Tevens gezegd, dat ik het dan nog met Eduard zou willen bespreken, omdat hij het zoo dol graag zou worden. Beel vindt hem iets te klein formaat. Hij heeft wel gelijk; de vraag is wie dan; Eduard heeft ook zeer goede qualiteiten. Ik heb hem ook nog aanbevolen voor Hilversum. – Toen met Bachg naar Maarten Maartenshuis te Maarn alwaar week-end en Hfd Best. Verg. N.V.B. – Eigenlijk slecht geleid. Je voelt de dood der N.V.B. – Schermerh. ontbrak, … hij raakt overwerkt. – De organisatie moet radicaal worden ingekrompen; te grootsch opgezet. – De politieke situatie! Banning wil zijn zin doorzetten. M.i. speelt hij te doorzichtig. Hij was optimistisch zei hij … ja als allen de S.D.A.P. jas aan willen trekken. ‘t Wordt allemaal niets. ‘t Is te vroeg en de gang zit er niet in. Het is te veel verknoeid met allerlei leuzen. – Laat naar bed.

2 December Zondag [1945]

Vroeg met de auto door Dirks gehaald en na de Mis in Maarn snel weggereden naar Nijmegen, alwaar Maria vanuit Beers gekomen. ’t Was een gezelligen dag. Ruud zijn verjaardag gevierd. – Moeder v.d. L. was veel beter. Toch oud geworden. Gelukkig heeft ze zich gedistancieerd van de zakelijke zorgen. Met Ruud bij Siena en Nol gegeten. Maria had de materie meegebracht. Het was erg gezellig. Ruud is zoo’n aardige jongen. Hij deed allemaal verhalen over wat anderen goed deden, en hij sprak niet over zich zelf, kleineerde (en dan niet geforceerd) eigen prestaties. Met hem nog even bij Roos geweest. Aldaar Mick – een Canadeesch officier – Tessy en dochter van Max d’Ansembourg. – Roos is wel nerveus. Jammer dat ze niet wat evenwichtiger is. Mooi dat ze dit N.S.B. kind hebben aangetrokken. Zielig zoo’n kind, dat straks wellicht de zwaarste straf over haar vader … (en moeder) hoort uitspreken. Hij was erg aardig voor zijn kinderen. De wereld zal oordeelen, en moeten recht spreken. – Toch zeg ik “Vader vergeef het hem!”. – Over Beers reden we huiswaarts. De pastoor spraken we enkele minuten en om half 8 thuis, blij verwelkomd door de jongste vier. Niet te laat naar bed.

3 December Maandag [1945]

Rustige dag. Laat op. Post afgedaan. Bezoek aan Jos Cobbenhagen. – ‘s Middags couranten gelezen en wat geschreven. Om half zes bezoek van Kaag en Sassen. Han had goed gedronken. Hij was zeer geemotioneerd over den aanval op mij door de G.A.C. – Hij wil in de aanval gaan. – Hij zou voor de studenten spreken. – Maan was ook verontwaardigd. Hij sprak over zijn Moeder die het goed aanvoelde. – Maan en hij waren van oordeel dat ik Commissaris v.d. Koningin moest worden. Toch geloof ik het niet. – We zullen er nog eens over denken!

4 December Dinsdag [1945]

Colleges. Daarna bespreking op E.T.I. over Emigratie naar Frankrijk. De Heeren Kramer + vriend waren over uit A’dam. Verder Rector v.d. Putten en Fr. Smits van Oyen. Rector v.d. Putten was uitstekend op de hoogte. Zijn plan is gezond. Ook hier groote tegenzin t.a.v. Haag en de niet R.K. – Men weet daar alles beter, zendt Commissies die zeer eenzijdig zijn samengesteld, en neemt geen R.K. en geen Brabander mee, terwijl het probleem toch vooral (t.a.v. boeren) hier speelt, en Brab. zoowel als Frankrijk Katholiek zijn. De arrogante Hollander. – We moeten contact zoeken met Groningen en Friesland! – ’s Middags weer colleges. – kinderen in St. Nicolaasstemming. ’s Avonds kwam Berry Vroom en ’t werd laat. –

5 December Woensdag [1945]

Vanmorgen wat geprutst. Brieven, rekeningen, versjes, … Vanwege de Sint groote spanning. De kinderen vanmiddag vrij! Geschenken op school. – ’t Is toch heel wat snoep, dat er is los gekomen. Wat een verschil met vorig jaar. Er komt echt spanning in. Leuk zoo’n oplaaiend iets. Hanna kwam met de auto om 1.30. Miebet (die Agnes Wijffels meebracht) met den trein om 3.30. – Jammer dat Ruud en Rut ontbraken. – Toch heerlijk zoo’n huiselijk feest. Moeder Q. was over. – De avond was heel gezellig. Alleen Jan en Claartje in bed. De pakjes waren sober, maar ’t was toch zeer huiselijk en ik heb me uitstekend vermaakt met de blijde gezichten der kinderen. Wat een oase. Zoo is het leven weer even schoon. – De tafel gedekt voor de jongsten. Poppenbedje enz.. –

6 December Donderdag [1945]

Dag van post en colleges. Om 6 uur op de gebruikelijke wijze naar den Haag na eerst de meisjes (4) naar Vugt gebracht te hebben. Voor Rijswijk stopte de auto – defect. Om 12 uur aan en spoedig naar bed. Even gepraat met Kol. v.d. Reydt en van Stolk die uit Amerika over was. Men heeft daar de Ned. Reputatie tot 0 zien dalen wegens Indonesie. – Zeer knappe propaganda van die zijde (Rusland?) tegen ons als kolonisatoren. Men moest Loudon vervangen door Starkenborgh. – Zal dat gebeuren? Of zooiets? Het wordt tijd. – ‘t Schijnt dat Schermerhorn met den dag er slechter uit gaat zien. –

7 December Vrijdag [1945]

Departement. Conferentie met Schuyt. Hij noemde de actie van G.A.C. zeer gemeen. Waarschijnlijk ook juridisch vreemd. – Anti godsdienstig dus anti Katholiek. – v. Schaick gezegd, dat ik de functie bij de luchtmacht niet aanvaard. – Ik trof Groeninx op de Witte die me telegram zond. Hij achtte dit het moment voor den tegenaanval. Ik ben het met hem eens. Hij wilde de zaak in brochure behandelen. – In Hotel trof ik Sanders, Brugmans, de Witte van A.O.V. Zij deelden mede, dat de G.A.C. de klacht niet door liet gaan, maar als een soort tegenprestatie had gesteld om de voorzitter van de G.A.C. in de Commissie van onderzoek op te nemen. Vreemde wijze van doen eigenlijk. Dr. Brutel de la Riviere zou zijn aanvaard door Schermerhorn. – Ik weet nog niet wat ik er van denken moet. Eigenlijk toch wijken voor de Illegaliteit. Toen een kort gesprek met Homan. Hij was oud geworden, hij heeft natuurlijk veel geleden onder alles. Hij kan ook onverstandig zijn. – Snel naar vergadering D.B. der R.K.S.P. – Gesproken over de lijst der 2e Kamer fractie. Overigens een slordige vergadering. – Nog wat nagepraat met Teulings en Drion.

8 December Zaterdag [1945]

Op het feest van Onbevlekte Ontvangenis kwam ik niet verder als een kort Misje. – O.L. Vrouw zal het me hopelijk vergeven. Ontbeten met Tromp en hem aangezet de luchtvaart functie toch te aanvaarden. Met de auto naar ’s Bosch en met het Centrum vergadert over het urgentie-program – in de kou – tot 4 uur. Men was er algemeen verontwaardigd over de actie tegen de Unie. Toen naar huis en ’s avonds bezoek van pater Weve met wien gezellig gepraat.

9 December Zondag [1945]

Na de Kerk terstond heel den dag besprekingen. ‘t Begon om 10.30 met den Heer Lücker Hfdredacteur der Volks Krant. Om 12 uur kwam Joan Willems er bij. Heel de Unie-situatie besproken. Hij zal er in zijn blad op reageeren, door de aandacht op de zaak te vestigen. In het G.O I.W. zal men tegen deze zaak protesteeren, dat is dus in de illegaliteit zelf. – Henri Houben en Bruna kwamen met hetzelfde doel uit Breda. Zij zullen ook hun stem in de Stem laten hooren, door er op te wijzen, dat hier in Brabant de Unie de voorlooper der illegaliteit was. – Het belangrijkste vernam ik van Willems nl. dat men Zaterdag tegen alle verwachting in tot een Ned. Labour is gekomen d.w.z. S.D A.P. - V.D. - C.D.V. - + natuurlijk Schermerhorn en waarschijnlijk van Walsum. Dit wordt nu ongetwijfeld het sterkste blok, of partij. Men dringt zeer sterk aan op deelname der enkele R.K.en. – Zij weten niet of ze het zullen doen. Eigenlijk zijn ze er tegen, omdat men de symbolen (roode vlag en internationale) wil handhaven. – Misschien vindt men een oplossing. – Ik hoop van niet. Van Walsum zal m.i. meedoen omdat er geen uitweg meer is. Schermerhorn heeft zich Soc. Dem. verklaard. Ik zou dit verbond met Vorrink weigeren. Hij is wel glad, maar daar gaat het hem om. En zijn houding t.a.v. mij is zeker niet edel. – Ik betreur deze ontwikkeling wel. Soms denk ik: “hadden we er nu maar bij gezeten”. Dan had ik de Kathol. uiteengerukt en die verantwoording durfde ik niet op mijn geweten nemen. – Is het verkeerd. Gebrek aan durf. – Het gevolg zal zeker zijn een anti–Katholieke actie bij de anderen. – Drijft dit de R.K.en weer naar de Anti's. Dat zou ook fataal voor ons zijn. – Ik bid de H. Geest om verlichting, dat Hij alles ten goede leidt. – De plotseling ingevallen koude deed ons 4 radiatoren springen. Een finantieele ramp, en dat in een andermans huis. – Ook dat er nog bij. Je moet soms de tanden op een bijten. – Ik heb Willems geraden, om advies te vragen bij den Aartsbisschop. –

10 December Maandag [1945]

’s Morgens post. Toen bezoek bij P. v. Geloven alwaar gebiecht. Toen thuis gegeten, met eenige moeite een auto gekregen en naar den Haag, door de kou heen, alwaar om 5 uur een bespreking met Einthoven, Homan en Groeninx. We hebben de geheele situatie nog eens besproken. Ieder heeft zijn standpunt nog eens uiteengezet. Homan over – eerlijk en sympathiek, erkennend zijn foutieve daden. Einthoven met feiten aantoonend het verschil. Groeninx en ik belichtend, dat we alle drie zeer verschillend waren, maar tesamen tot het resultaat zijn gekomen. – Het was toch een goed gesprek tusschen mannen. We waren het er over eens, dat we geen vertegenwoordiger van de G.A.C. in de commissie konden aanvaarden. Einthoven en ik zijn om 8 uur naar Schermerhorn gegaan en hebben hem dit meegedeeld. Verder vroegen we uitbreiding met Kesper en Doomen. Laatste om er een arbeider en Limburger in te hebben. Sch. zou het eerste onderzoeken en het uitnoodigen der twee laatsten had zijn instemming. – In het Hotel teruggekeerd kreeg ik van ‘s Jacob van Finantiën een “Gelderlander” waarin de illegalen uit Nijmegen protesteeren tegen het besluit van de G.A.C. Toen met auto naar huis. Het was gaan dooien en eenigszins glad, zoodat pas om 2.30 uur in den nacht thuis. Schermerh. had het nog over de moeilijkheden in Indie. – Hij ziet dat er wijziging in het gezelschap in Indie moet komen, vooral wegens slechte moreele gedrag van verschillende Nederlanders met name van Hoogenstraten. V. Mook komt terug. Ik heb hem inzake de binnenl. politiek nog eens gewezen op de houding van Vorrink c.s. ten aanzien van mij. Het is zoo wel moeilijk geweest tot een concentratie met de R.K. te komen. De Voorzienigheid heeft het zoo geleid en het zal wel goed zijn. Bovendien … het is nu een socialistische concentratie geworden. Of het nieuw is betwijfel ik, vooral als Vorrink de leiding behoudt. Dit is met de oude menschen, die vroeger zoo tegen vernieuwing waren. Ik denk aan Vorrink, Drees, Oud, Joekes e.a. Ik moet Kortenhorst afzweren, en zij deze lieden niet?? Dat is onlogisch! en moet ik goed onthouden.

11 December Dinsdag [1945]

Colleges, examens, Senaatszitting. Besloten tot aanvrage van een 2e faculteit nl. sociologische faculteit en deze uit te breiden met politieke wetenschappen. Het zou zeer nuttig en interessant zijn. Maria had migraine, maar ’s middags na inspuiting weer beter. – Besloten regelmatig het A.M.D.G. als schietgebed te bezigen. Ik moet er nog aan wennen. Als ik dat eerlijk toepas, zal alles goed geleid worden en verwerf ik op den duur misschien de heilige onverschilligheid. Ik trek me nu alles nog te veel aan. Brief van Cas. Nog niet gelezen. Maar hij schijnt zeer moeilijke tijden in Semarong te beleven. Alles trekt er weg. Maar hij wil blijven als priester. Fijn. Prachtige kerel. Voor het zielenheil van zijn Schapen. – Ja … wie zijn leven geeft voor zijn schapen … Ik ben er echt blij mee. O.L. Heer zal hem wel beschermen. Heer zegen hem?!

12 December Woensdag [1945]

Een dag thuis. In den voormiddag veel post af gedaan. Ik kreeg het boek van Pater Bleys (Lodewijk), waarin zijn rapport stond over de Unie, in Londen uitgebracht. Het kan nu van zeer groote waarde zijn. Belangrijk is de voetnoot, waarin hij vermeldt, dat het Londensche “Vrij Nederland” dat destijds heftig tegen de Unie schreef onder leiding van Dr. v. Blankensteyn geweigerd had, dit te publiceeren, omdat Lodewijk “politiek ongeschoold” was. Wat een gemeen tuig. Tevens vernam ik, dat de stukken van Pater Bleys na zijn dood door de staf B.N.S. zijn verdwenen. O.a. was een stuk in de maak waaruit bleek, dat alle berichten over het verzet der R.K. en uit het Zuiden zijn tegen gehouden. O.a. door Visser ‘t Hooft. Dat moet worden uitgezocht! – ‘s Middags tentamens. ’s Avonds geschreven o.a. aan Cas. Er was weer een brief van hem uit Semarang. Hij blijft op zijn post, ofschoon bijna alle Europeanen weg gaan. God zegen hem. Hij is zich bewust, dat het hem het leven kan kosten, maar wie zijn leven geeft voor zijn schapen. Ik hoorde al van zijn brief, maar heb deze vandaag gelezen. Artikel in de Maasbode. Interview met Gerbrandy. – Daarin staat, dat ik hem met de formatie in Februari zeer heb geholpen, en dat hij voor de enkele maanden zeer nauwe samenwerking zijn leven lang dankbaar zal blijven. Dat deed me toch veel genoegen, na alle critiek. Zoo gaat de stemming op en neer. Men moet er zich los van maken. Maar ja, die heilige onverschilligheid is moeilijk!

13 December 45 Donderdag [1945]

Rapport van Groeninx nog eens critisch gelezen. ‘t Is prachtig! Wat schrijft die kerel schoon! Doomen is in Engeland. Kan hem dus niet vragen voor de Commissie. – Even wachten. – Schermerhorn heeft bericht van me. – Indie-vraagstuk blijft zorglijk. – Het bevalt me niets! Valsche voorstelling van zaken in het buitenland! – Waar blijft de goede voorlichting? – ‘s Middags college en promotie Mulders (promotor Kaag). Naast Kaag voerde ik oppositie. – Per auto naar den Haag, waar ik om 8.30 aankwam, voor een bespreking met Groeninx v. Zoelen. Tevoren trof ik o.a. Michiels v. Verduynen, onze Ambassadeur te Londen. Hij sprak nog eens over het goed optreden t.a.v. de voedselvoorziening en bevrijding van het Westen, van het vorig kabinet. Ik lichtte hem in over de politieke situatie en hij zei mijn standpunt geheel te deelen. – Toen tot 2 uur (nachts) een gesprek met Groen. + Einthoven. – We bespraken wat ons standpunt moest zijn t.a.v. de houding (die zeker ter sprake zou komen) v. Homan. Natuurlijk kunnen wij het Unie vraagstuk als geheel zien. Ook onze houding als driemanschap. Toch zijn er te veel feiten bekend, die zeer bezwaarlijk voor H. zullen uitvallen. – Het eenige is “waarheid” natuurlijk, maar niet meer dan nodig is aanklagen, want zijn opzet was goed, en zijn functie in het geheel nuttig. – Het rapport Gr. werd besproken en hier en daar bijgewerkt.

14 December Vrijdag [1945]

Werk op D.v.O. – Gesprek met Grootenhuis o.a. over v. Buuren. Geluncht met Schlichting. – Hij deelde me tot mijn verbazing mee dat E. Sassen tegen mij oppositie zou voeren op Christofoor. – Lijkt me onmogelijk. – Gesproken over situatie. Hij gaat met ons steeds meer mee. Ik vermoed dat hij vandaag of morgen in de strijdhouding zal komen. De stukken moeten in stelling. De nieuwe partij raakt in S.D.A.P. sfeer. Schermerh. met de roode vlag en Lieftinck met de “Internationale”. – We moeten als katholieke er een zet tegenover stellen. Ik ben voor openstellen der Partij voor niet R.K.en. En dat tot uitdrukking laten komen in de naam b.v. Christ. Sociale Partij. – Met Mej. Jane de Jong een gesprek over U.V.V. en haar taak bij leger organisatie. Ik zal voorstellen adv. Lid in Raad v. Advies bij AVOS. – Verder U.V.V. als gastvrouw in de Cadi en niet als personeel. – Om 6 uur borrel met Kol. v.d. Reijdt, Gerbrandy + vrouw, Huysmans + vrouw en Michiels v. Verd. Heel geanimeerd. Oude herinneringen opgehaald. Mevr. Gerbrandy deed wel soms wat bits, neen dat is het woord niet, wat vriendelijk critisch t.a.v. mij. Ze was indertijd zeer boos op haar man, die mij in het Kabinet had genomen. Nu waarschijnlijk nog! – Ik kon niet mee eten met het gezelschap, omdat ik om 8 uur op legerraad moest zijn voor bespreking AVOS. Aanwezig Meynen, Kruls, Staal, v.d. Bergh, van Dyk, Duyff en ik. – De groote lijn werd vastgesteld, zooals door mij voorgesteld. Dr. Kalsbeek zal worden genoodigd om Hfd. AVOS te worden. Ik meen dat de opzet zoo goed is! – Laat weer naar bed.

15 December Zaterdag [1945]

Ik had naar de kerk willen gaan, maar was te moe en bleef slapen tot 8 uur. Dom, maar ik hoop dat O.L. Heer ’t mij niet kwalijk neemt. Ik moet er steeds tegen vechten, dat ik niet ál mijn echte aandacht op die wereldsche zaken stel. Om 9 uur gesprek met Bachg. – Hem nog eens gezegd, dat ik me niet erg kan enthousiasmeeren over de nieuwe partij en de leiding die de SDAP neemt. Ik vrees dat Vorrink c.s. de leiding krijgen over Schermerhorn. Toch moet ik open blijven, en de persoonlijke weerstand niet laten meespreken. B. eens gewaarschuwd tegen de oppositie t.a.v. Bachg. Om 10 uur Kickert. Hij vertelde me, dat er van een rechts vervolging wel niets zou komen. Daarna Hermans van de Maasbode. Ik heb hem algemeen voorgelicht. Hij zag ook de noodzaak van verbreeding en openstelling der R.K.S.P. met aansluitende naam. – Met Beel en de van der Schueren gepraat over Comm. v.d. Koningin. – We zouden beiden voor N.Brabant in aanmerking komen. D. v.d. S. zou gaarne Brabant hebben. Men zou mij daar liever zien. Beel had d. v.d. S. liever voor Overijssel, omdat die vacature spoedig voorzien moet worden. S. ging liever naar Brabant. Met mij moest hij wachten tot de Unie zaak tot een soort oordeel was gekomen. Dit duurt natuurlijk lang. Dus moet hij maar zijn gang en niet op mij wachten. – Met Beel de geheele situatie nog eens besproken. We stemmen wel overeen. – Daarna laat koffie gedronken, gepraat met van der Dussen. – Per auto naar Utrecht en onderhoud met den Aartsbisschop van 5.30 tot 7 uur. Hij deelde eerst mede zeer boos te zijn over de actie tegen mij en de Unie. Tevens dat hij verheugd was, dat ik in het D.B. van de R.K.S.P. was gegaan. Ik heb hem de ontwikkeling verteld. Toen heb ik gezegd, dat m.i. de R.K.S.P. open moest komen ook voor niet-Katholieken, tevens dat de naam daarbij aan moest worden gepast b.v. Chr. soc. partij. – De Aartsbissch. vond dit, als antwoord op de socialistische Concentratie een vondst. Ik geloof, dat hij mij in de politiek wil zien blijven. – Hij zou er met Stokman O.F.M. nog eens praten. – Een sigaar, een kop koffie en soortgel. maakten het mogelijk gezellig. – Toen naar Stokman alwaar hartel. ontvangen door hem en Deken Wiegering + Kapelaan. Na een uur over politieke situatie gepraat, waarbij spoedig overeenstemming in bovengenoemde geest een gezellige avond met rook en wijn, in aanwezigheid van Geerding en v. Nunen, secretarissen van den Aartsbisschop. Het boek van Stokman kwam uitvoerig ter sprake. Dito aardige Verzets–verhalen van de clergé. – Aangaande de politiek spraken wij nog na over geval “Christofoor groep”. Aanvaarden van symbolen moet onmogelijk zijn. ‘t Is wel mooi dat de S.D A.P. de symbolen door anderen moeten worden overgenomen. De studie-Commissie zit er zelf mee. Ik moet nog zien of het werkelijk tot stand komt. Men wil gaarne … maar … Zal O.L. Heer dit alles leiden? Mij ook. Dan moet ik veel nederiger zijn! … tenminste eer Hij het goed vindt. Weer laat naar bed, geslapen ter pastorie en …

16 December Zondag [1945]

Weer vroeg op. De deken hield stemming over de nachtmis. 3 of 4.30 uur met zitten en opstaan. Heel origineel. Bezoek bij Maurice Steenberghe. Hij wordt oud, traag en saai. Zijn vrouw blijft gezond, maar wel erg thee-praatje. – Haar verzocht mee te gaan naar Tilburg. – Om 11 uur vergadering met Witteman, Romme, de Bruyn, Stokman. Urgentie progr. kwam niet ter sprake. Geheele politieke situatie. Met moeite, en sterke steun van Stokman, bereikt, dat resolutie wordt voorgedragen, om partij open voor andersdenkenden. – Program partij in ‘t licht van kath. Levensbeschouwing. Romme zat op de wip. – Toch bereikt! – Duynstee verdwijnt als 1e secretaris. – Stokman komt aan Opmarsch. – Gegeten bij den deken. Om 3.30 naar huis met Zus Steenberghe. – Bij thuiskomst waren er Moeder en Charl. v. Spaendonck + vrouw. 's Avonds nog op mijn telefonisch verzoek Maan Sassen, die met zijn vrouw, Kees van Meel en Mej. Regout aankwam. – Ik kan nl. morgen niet naar de bijeenkomst van Christofoor, hoe belangrijk ook, vanwege de examens aan de Hoogeschool. – Ik heb wel gedacht over afzeggen, maar dat kan toch ook niet. Ik heb nu Maan volledig ingelicht, en hem gezegd: 1e als de helft van Christ. met de nieuwe partij + symbolen meegaat, dan moet Christof. uit elkaar. – 2e Als zij als vooruitgeschoven groep in de nieuwe partij gaan, dan zijn ze geen katalisator, maar rem. Willems in die partij zou in contact met Stokman eer remmen, dan bevorderen. Zeker bij Ruygers en Al. De eerste heeft n.l. gezorgd voor uitnoodiging bij studie Commissie. Want Christ. zegt, we werden gevraagd en N.V.B. zegt, ze hebben zich gemeld. Al heeft in “de Waarheid” een artikel gepubliceerd, waarin hij de verkoop van de Opmarsch bij de kerkuitgang becritiseerd. Dat is nieuw. Het werpt een heel speciaal licht op dezen man. Ik zal wel hooren hoe het afloopt. – Ik heb Sassen gevraagd, of hij critiek op mij zou uitoefenen in Christof.-vergadering (aldus Schl.). Hij had gehoord van Matser, dat Teulings in Bosch en Steinmetz in A’dam lijsttrekker moest worden volgens D.B. Dat is geheel onjuist! – Zoo was alles spoedig geklaard. Nog besproken, dat Beel goede Fractie leider zou zijn, en hij na de verkiezing Partij-leider. – Hij ging om 11 uur weg, en ik om 11.30 erg moe naar bed.

17 December Maandag [1945]

Examendag. Van 9.30-12.30 en van 2.30-5.30. Weinig van te zeggen. Saai. Even aan de koffie de kinders. Leuk. Piene is zoo zelfstandig, behulpzaam. – Maria bracht Zus St. naar de trein. ‘s Avonds telefoon van Maan Sassen over de Christofoor-vergadering. Na lange discussie was een resolutie aangenomen, waarin werd gezegd, dat Chr. groep verlangt: geen confession. Partij maar program Partij in licht der Kath. beginselen; dus openstelling ook voor niet R.K.en. Naam: moet veranderen en “Kath.” weglaten. Alles tesamen in dezelfde lijn als gesprek van Zondag. – Hopelijk komt dit dus voor elkaar. – Willems ging ook mee. – Ruygers en Al ontbraken. Moorman alleen was tegen. – ‘s Avonds kwam Berry Vroom op bezoek. Alles nog eens met hem besproken. Heel gezellig en nuttig. Alleen wat laat, zoodat op

18 December Dinsdag [1945]

uitgeslapen i.p.v ter kerke. – Weer een dag vol met tentamens en examens. – Gesprek met student Schweitzer die psychologie wil studeeren. Om 6 uur Hr. en Mevr. Linthorst. – Ik heb de belastingen met hem geregeld. We komen er nu wel uit. ’t Is een heele puzzle. Waarschijnlijk eenige jaren té veel betaald aan Inkomsten belastingen. Maar we moeten nog betalen voor het aandeel van Vader v.d. Lande – ½ 5 deel – waarvan we geen inkomsten hadden , maar wel stevig Vermogens-belasting zullen moeten betalen. Enfin … we komen er wel doorheen, al is het moeilijk, en al worden de belastingen, zéér, zéér hoog. – Maar ja … na zoo’n oorlog. – Weer laat naar bed.

Woensdag. 19 December [1945]

Vroeg met ons allen ter kerke vanwege de Gulden Mis. – Om 7.30 gezongen Mis. Ik moest mijn liturgische kennis weer eens ophalen. – Verder heel rustige dag. Post, kapper, bezoek bij Moeder en zulke gezellige klusjes. Jammer, dat het zoo sterk waait. We wachten nu de kinderen. Weten niet, wanneer ze precies komen. ’t Zal niet lang meer duren. Ruud schreef een heel gezellige brief. Hij wordt geestig. – Wat een gave zulke kinderen. Dankbaar zijn! Dat je die nu niet thuis hebt! Toch is het beter in deze na oorlogsche jaren, met de decadentie, die overal om je heen grijnst. – ’s Avonds bezoek van Berry Vroom. Hij wordt een gezellige huisvriend, bijna al zoo goed, dat je er niet mee behoeft te praten. Maar er is zoo veel te vertellen. En het gaat wel over de gebeurtenissen van den dag … maar met achtergrond.

20 December Donderdag [1945]

Tentamens, bezoek bij Moeder. Promotie van Groeneveld. Wel goed. Echt wetenschappelijk type. Ik had Amersfoort afgetelegrafeerd. Nu niet spreken voor N.V.B., wegens onduidelijke toestand. Dus om 6 uur naar Haag. Zware mist, uitstekende chauffeur. We schoten toch goed op. Overtocht over Moerdijk met misthoorn. Om 10 uur aan, lang gesprek met Groeninx. Hij vertelde, dat Kesper de Commissie niet, hij beval aan Fockema Andreae, de Boer, van der Dussen, Oppenheim. De regeering raakt steeds meer in een impasse met de Indie. Groote taak, groote verantwoordelijkheid, van hen hangt af of Indië ons blijft. Ik vind, dat ze met van Mook op den verkeerden weg zijn. Maar ze durven er zich niet van te ontdoen. Hij vertelde me dat Gen. Reynders destijds pers. grata was, maar alles verbrak toen hij eischte dat Z.K.H. in geval van gevaar niet naar overzee zou gaan, vanwege de dynastie. Ik vind deze eisch ook onjuist. Zooals een generaal zich moet sparen, zoo ook, zoo nog meer hij! – Tevens zou er een Duitsch verzoek zijn geweest om met het III L.K. Brabant te ontruimen. Hierop zou de regeering (althans de Geer, v. Kleff. en Dijxh.) zijn ingegaan, niet door een direct antwoord. – Su. had het verteld. – Ik kan het niet gelooven. Dit zou afschuwelijk en strategisch fout zijn geweest. III L.K. had voorhoedegevecht voor Alb. Kanaal kunnen en moeten leveren. Men zou Frankrijk niet gewaarschuwd hebben, zoodat deze hulp in een open gat viel! = De huidige illegaliteit was

21 December Vrijdag [1945]

Op departement v. Oorl. verschillende besprekingen. Laatste hand gelegd aan AVOS. o.a. door rapport aan M.v.O. – Te laat voor koffie bij Han Kaag. Geluncht met Frans d’Ansembourg, mijn oud-klasgenoot. Diplomaat. Onbelangrijk. – Van Mook zat in Hotel met Stokvis (communist). Overigens maakte het den indruk, dat hij alleen stond. Zijn air was iets gezakt zei men. Toen naar Utrecht. Vergadering D.B. van RKSP van 3-6. Allemaal ingekomen stukken! Algem. Secretaris-kwestie besproken. – Om 7 uur Partij Bestuur. Hoofdpunt “de resolutie” d.w.z. openstelling partij voor niet-Kath. – program partij – geen confess. partij – nieuwe naam. Het was een zwaar debat. Sassen was weer uitstekend. Hij houdt vol, en wint dan. Ik leer van hem, dat ik te snel toegeef. Hij vecht meer. – Toch is deze opstelling goed. – Hij, alleen is te fel. – Ik duw, hij stoot. – Hij bleef staan op de naam Christelijk. – Het is te sterk “Zuidelijk” gezien . Hij rekent niet met het klimaat. – Het was 11.30 toen ik bij Steenberghe kwam, waar ik logeerde. –

22 December Zaterdag [1945]

Vergadering Partij raad. – Eerst wat door Utrecht gedoold, dierbare herinneringen opgehaald, en de H. Geest om hulp gevraagd voor dezen dag. – Nu de vergadering – ik had geen hooge verwachtingen, viel niet mee. Het was een stel afgevaardigden uit de oude doos. Gemiddelde leeftijd? Hoog. Wat me vooral opviel was “geen vuur”, geen gevoel voor de groote hedendaagsche problemen, theologiseeren, – er zit geen pit in, geen vaart. Nu, het ging over de resolutie. – Het debat was saai. We hadden de stukken goed uit gezet. De goede sprekers, waren wel aan onze kant. Aan den anderen kant één demagoogje. – Witteman leidde zeer goed. – Stokman bleek zwak in het debat. Romme sprak aan het slot voortreffelijk en de resolutie werd aangenomen met 78(?) tegen 28(?). In elk geval ongeveer 3 tegen 1. Prachtig resultaat. – Ik kreeg van Bruna een heel mooi spotprent geteekend voor “de Stem” waarop ik was uitgebeeld “Sind Sie Mitglied der Oenie” 1940 en Zijt ge lid van de Unie geweest (GAC 1945). Beter dan welk artikel!  Ik ging voldaan over het resultaat van de vergadering naar huis. Het is een koers wijziging. Toen ik thuiskwam, was “alles” thuis. Prachtig. Ik heb genoten. Maria ook. De kinderen zagen er goed uit. Ruud, Rutger en Miebet hebben goede rapporten. Hanna niet, die moet doubleeren.

23 December Zondag [1945]

Naar de Mis met alle kinderen. Daarna met Maria naar Kaag voor zijn verjaardag. Goede, hartelijke ontvangst. De kinderen wenschten hem geluk .. de kleintjes liggen hem niet, de grooten wel. – Maria was in Beers geweest en vertelde me gisteren van Hendrixs, die moet en gaat trouwen met Nel. – We waren er allebei ontdaan van. Zoo’n goede kerel, wat zal het geven. Had hij het zoo moeilijk, met de Kermis. O.L. Heer zal hem zeker vergeven. Wat geeft het met zijn kinderen. – Ik heb hem geschreven, want hij schijnt zich vreeselijk te schamen. Ik heb hem geluk gewenscht en gezegd, dat hij op onze steun kan rekenen. – Dan kwam bericht dat Mgr. de Jong tot Kardinaal is verheven. Mijn hart sprong in mijn lijf, van vreugde en voldoening. Als het zoo beloond wordt, de kracht, het geloof … een Nederlandsch Kardinaal. Trots als Katholiek en Nederlander. Ook den Kardinaal bij wien ik een week geleden op bezoek was, zond ik een gelukwensch. Een keurige uitzending door de radio “Herrijzend Nederland”! Het was een huis vol kinders. Met Rutger heb ik een wandeling gemaakt. Hij vertelde me van zijn 3e orde; hij is wel wat hoogmoedig; maar hij wil Franciscaan worden. Toch een goed kind; iets bijzonders.

24 December Maandag [1945]

Schrijven. Geldzaken bijgewerkt. ’s Middags bezoek van den Heer Schellens over vrijstelling van zijn zoon uit militairen dienst. Ofschoon ik me meestal tegen deze zaken verzet, lijkt me zijn verzoek reeel, en zal ik het in den Haag behandelen. Toen Joan Willems. Hij was weer heel ontevreden met het besluit der Kath. Volkspartij. – De man heeft gelijk als hij de naam onjuist acht, want Kath. is tenslotte alleen de naam voor de Kerk, zal toetreding van anderen belemmeren, en zal ook verwarring geven. Toch moet men elke ontwikkeling temperen. Is dit de ouderdom, of de ervaring, dat ik zóó spreek. Joan blijft recalcitrant. Ik heb hem niet getracht over te halen. ‘t Is een eerlijk man. ’s Avonds met de jeugd. Schoon zoo heel het gezin tesamen. Ruud had een goed rapport gekregen. Geen onvoldoende, voor het eerste trimester een record + 10 voor gedrag en 10 voor ijver!

25 December [1945]

Hoogfeest van Kerstmis, geheel gevierd en beleefd in eigen gezin. Heerlijk. Wegens plaatsgebrek niet naar de nacht Mis, maar allen samen, behalve Claartje natuurlijk, dus met zijn negen om 7 uur. ’t Was schoon, en dat het Christuskindje ons gezin moge zegenen. Zoo te samen ben je eens even echt gelukkig. – Daarna het gebruikelijk feestelijk ontbijt, tot worstenbroodjes en kaarsen toe. Wat een verschil met een jaar terug. – ’t Was toch wel echt vredig. Gewandeld, gelezen, alles in de familie kring. – Tegen tafel kwam Berry Vroom, die mee bleef eten, daarna zijn Mariniers ging bezoeken. Het was een feestdisch met croquetten en gans. – Echt gezellig en opgewekt. – Niet te laat, in dankbaarheid, naar bed.

26 December. Woensdag [1945]

Bezoek bij Huub van Dooren. Eindelijk eens. Een uurtje gepraat. Goede kerel, toch anders, heel anders dan wij! ’s Middags een artikel geschreven op verzoek van Pater Stokman voor de Opmarsch over samenwerking op basis van een gemeenschappel. Urgentie programma. Hier en daar de puntjes op de i gezet. – Met Ruud en Miebet een wandeling gemaakt en op Broekhoven even het Lof ingeloopen. – Leuk zoo met je kinderen, die al mee gaan praten. ’s Avonds een deel der fam. Beukers op bezoek, 2 meisjes die speelden met de jeugd, de ouders voor ons. – Een beetje kwaadsprekerig.

27 December Donderdag [1945]

Maria op en neer naar Nijmegen met de auto van Kaag. Hanna mee. Moeder L. bezocht die het goed maakte. Moeder Q. mee teruggebracht. Kort bezoek bij Gele en Mevr. v. Dooren. Post afgedaan. Met Ruud en Lidwientje op de fiets naar Oisterwijk geweest. Tamelijk slecht weer, maar even buiten. Kort bezoek van E. Sassen. Vooral besproken, waarom juist van arbeiders zijde zoo’n oppositie tegen verlaten van isolement en tegen N.V.B. Het geldt hier vooral de R.K. arbeiders leiders. – Goed analyseeren. En oppassen. – ’s Avonds gespeeld met kinders.

28 December Vrijdag [1945]

Naar Eindhoven in de auto van Han Kaag + zijn vrouw, baby en Jos Cobbenhagen, die naar Limburg gingen. Bezoek bij Mignot, alwaar het aanbod om Commissaris in deze familie N.V. te worden, aanvaard. – ‘t Leek me een goede fabriek, met goede geest. Misschien wat conservatief, maar wel echte ondernemer. ‘s Middags thuis met een kistje echte sigaren. Boek gelezen, van Bisschoppen Verzet mij door den schrijver in present exemplaar toegezonden. Zeer goed. Niet sensationeel. Met Ruud een hoop rommel en oude papieren opgeruimd. Leuk vele oude stukken weer eens in handen te krijgen. ’s Avonds weer in huiselijke kring, wat brieven geschreven en om 11 uur gaan slapen.

29 December Zaterdag [1945]

Met de verjaardag van Hanna thuis. Dat is me niet vaak overkomen. Jantje vertrok met Cas vanmorgen per autobus naar Beers, waar hij eenige dagen gaat logeeren bij den Pastoor. Hij glunderde. Wat zal het jong in Beers genieten! Vanmorgen veel post afgedaan. Hout gestapeld. Enkele boodschappen gedaan, Moeder bezocht; de meiskes ’s avonds naar Radak geweest. Maria, Ruud en ik thuis gezeten. Rustige, aangename dag. –

30 December Zondag [1945]

Hanna vierde haar verjaardag met een stel vriendinnen. Ruud, Miebet, Rutger, Cas en ik, gingen om 6.30 naar de H. Mis, om 8.20 met den trein naar Sevenum. Veel gepraat en pret in den trein; een genot, al die snaterende kinders. Bij het Station stond Thijs Groot. Naar Rust Roest gewandeld, Moe Groot en Miep waren thuis. Eenige uren doorgebracht. Gezellig, hartelijk, alles gezien, gepraat over heden en verleden. ’t Was gezellig. De jeugd is dan in zijn element. Wel wat vrij, maar geestig en vol genoegen. Thijs deed zijn best om Cas vast te praten maar het viel hem niet mee! Miebetje was behulpzaam. Toen om 4 uur terug met den trein. Afnemende praats, … om 7 uur moe thuis en na tafel naar bed.

31 December Maandag [1945]

Post, lezen, winkelen. ’s Avonds oudejaarsavond. Ik heb me reusachtig geamuseerd. Ruud en Rut maakten een vers over het verloop van het jaar, heel geestig, voorgedragen in damescostuum. Erg gelachen! Ruud was werkelijk zeer geestig, aan een stuk door. Maria was ongesteld, helaas, maar toch een paar uur beneden geweest en ze heeft toen gehuild van de lach. Cas kreeg ook de hoogte en fantaseerde Indianen en neger verhalen. Prachtig was hij ondanks alle scherpe opmerkingen uit ‘het publiek”. Om 12 uur vuurwerk. De jongens met vuurklappers. Laat naar bed. De vorst was ingevallen. ’s Middags nog gewandeld met Miebetje. ’t Was al donker en we liepen zoo gezellig vertrouwd. Allerlei zorgen en bezwaren tegen de club van Pleuntje Houben, ze had het beloofd, ze wilde niet bedanken, maar het lag haar niet. Ze kon toch niet bidden. Ze had wel eens gedacht, dat het Kath. Geloof misschien niet beter was als een ander geloof enz. enz.. Ik heb haar gelukkig goed kunnen opvangen. ’s Avonds zei ze tegen Maria “dat ze evenveel van haar Vader hield als van haar Moeder; de andere kinderen hielden meer van hun Moeder”. Dat was me toch een troost, … dat kan ik tenminste doen. Ik lees eruit, dat de taak voor mijn gezin ook belangrijk is. – Wie weet kind, wat je hiermee hebt gedaan!

3.7 Dinsdag 1 januari– dinsdag 2 april [1946]

Inleiding

Aan het begin van het nieuwe jaar 1946, met het vooruitzicht van Kamerverkiezingen in het voorjaar, werden de contouren in het politieke krachtenveld langzaam helderder. Het ideaal van een ingrijpende vernieuwing van de Nederlandse politiek en samenleving, bedacht in het gijzelaarskamp en vanaf mei 1945 uitgedragen door de Nederlandse Volks Beweging, had inmiddels enigszins aan glans ingeboet. Weliswaar was vanuit de NVB de PvdA op het toneel verschenen als de partij van de doorbraak, maar velen vroegen zich af in hoeverre deze zich nu eigenlijk echt onderscheidde van de vooroorlogse SDAP. Bovendien had De Quay, nota bene een van de vaandeldragers van de NVB, zich laten inpalmen door de RKSP, met de belofte dat deze grondig vernieuwd en verjongd zou worden. De omvorming van de RKSP tot KVP moest dat symboliseren. Maar De Quay had zijn aarzelingen nog altijd niet overwonnen. Mede daarom bleef hij de deur openhouden, zowel naar de NVB als naar de PvdA, al was het maar omdat hij zijn hoop op een gezamenlijk urgentieprogram voor de verkiezingen en mogelijk ook een gezamenlijke verkiezingslijst nog niet wilde opgeven. Naarmate de tijd vorderde, werd het echter steeds duidelijker dat een gemeenschappelijk verkiezingsprogramma bij de PvdA niet op enig enthousiasme kon rekenen, net zo min trouwens als in de top van de KVP.

Daarentegen leefde binnen de NVB nog altijd de hoop dat vooruitstrevende katholieken alsnog verleid konden worden tot een overstap naar de PvdA. En natuurlijk hadden ze daarbij De Quay op het oog, die met zijn bijzondere reputatie in het Zuiden als stemmentrekker zou kunnen werken. Op 7 maart had De Quay een ontmoeting daarover met Koos Vorrink, voorheen voorzitter van de SDAP en nu van de PvdA, en Wim Banning, een van de voormannen van de NVB. Het gesprek ontspoorde echter toen Vorrink, als voorwaarde voor verdere samenwerking, de eis op tafel legde dat De Quay openlijk afstand zou nemen van zijn Unieverleden. Dat deed voor De Quay de deur dicht. Het was voor hem de definitieve bevestiging dat hij in de PvdA niets te zoeken had en dat zijn toekomst bij de KVP lag.

Eind januari installeerde minister-president Schermerhorn in aanwezigheid van het Driemanschap De Quay, Einthoven en Linthorst Homan de al eerder aangekondigde commissie die de rol van de Nederlandse Unie in de bezettingsjaren moest onderzoeken. Over de samenstelling van de commissie had Schermerhorn vooraf enkele malen overlegd met de voormalige Unieleiding, waarbij hij zich zeer welwillend toonde. Voor een vertegenwoordiger van de voormalige illegaliteit werd dan ook, ondanks zijn eerdere toezegging, geen plaats ingeruimd. En al telde de zevenkoppige commissie twee leden die zich eerder kritisch hadden betoond over de Unie, de overige vijf waren haar gunstig gezind, twee van hen waren zelfs enthousiast Unielid geweest. Ook de benaming Ereraad die aan de commissie werd gegeven, maakte al meteen duidelijk dat het onderzoek er primair op gericht was de reputatie van de Unieleiding zo mogelijk te zuiveren. Dat bleek ook uit de opdracht die Schermerhorn meegaf. De commissie werd namelijk gevraagd ‘om het verschijnsel Nederlandse Unie op te heffen boven de strijd die om de drie mannen is ontstaan.’ Het was duidelijk dat men Einthoven, Linthorst Homan en De Quay uit de wind wilde houden. Die hadden dan ook alle reden om het onderzoek en de uitspraak met vertrouwen tegemoet te zien. 

Ook in regeringskringen werd kennelijk al bij voorbaat rekening gehouden met een gunstig oordeel van de commissie. Want nog op de dag van haar installatie werd De Quay door minister Beel ‘nu definitief’ gevraagd als Commissaris van de Koningin in Noord-Brabant, met ook hartelijke instemming van minister-president Schermerhorn die in het Zuiden over deze kwestie zijn licht had opgestoken. En al had De Quay al enkele malen te kennen gegeven dat hij niets liever wilde, toch bleef hij aarzelen of dit wel echt de plek was waar hij met zijn werk en talenten het meest van nut zou zijn. Die beslissing over zijn toekomst wilde hij bovendien niet zelf nemen, dat moesten anderen maar doen, te weten professor Cobbenhagen, pater Stokman en minister Beel, elk afkomstig van een van de terreinen waarop De Quay de laatste jaren actief was geweest: wetenschap, nationale politiek en openbaar bestuur. Op 11 februari, de dag dat het drietal samen kwam, noteerde De Quay: ‘‘s Avonds was ik wel onrustig, want er werd toen zoo’n beetje over mijn lot beslist.’ Toen bleek dat de mannen hem unaniem adviseerden om te kiezen voor de post van Commissaris van de Koningin was De Quay verrast, maar toch vooral ook opgelucht. Toch moest hij nog enige tijd geduld oefenen: pas als de Ereraad een uitspraak had gedaan, kon hij formeel benoemd worden.

Dagboek

1 Januari Dinsdag [1946]

Laat op, en laat naar de kerk. Receptie bij Goossens, en bij Jos Cobbenhagen. Bij de laatsten geborreld met Kaag + vrouw, Titulaer en R. Vissers. Gezellig. – Gegeten om 2.30 uur. Maria helaas nog te bed met zware hoofdpijn. – De meisjes zijn toen uitgegaan, en ik had dus met de jeugd de zorg. Oma Q. bezocht. Brief van Cas. Gezond, wijs, voorzichtig! – Toen naar huis. Koffiemaal verzorgd. Erg koud. – Maria om 8 uur iets beter. ’s Avonds bij Kaag gepraat van 9-11.30 uur. Allerlei besproken. Nuttig en heel prettige sfeer. – Maria bij thuiskomst geheel beter. De 4 oudsten hadden zitten praten. Erg leuk, veel gelachen. – ’t Is haast eentonig – toch zoo mooi!

2 Januari Woensdag [1946]

Laat op. Geschreven. Lang bezoek van Pater Bevort over Brabantsche Beweging. – ’t Is me wel sympathiek, maar ik kan me niet voor 100% laten strikken. Ik moet in mijn plaats nu eenmaal uitkijken. In het oog der jongeren is dat natuurlijk minder spontaan. Maar ja … men moet niet alleen begeesterd en idealist zijn, … maar ook wijs! – ’s Middags gebiecht en lang gepraat bij Pater Geloven. Vooral over de traagheid. Ik zal een boekhouden van mijn dag indeeling houden. – Toen thuis gewerkt en ’s avonds met Berry Vroom gepraat over de opvoeding van onze kinders met name over Miebet.

3 Januari Donderdag [1946]

Heel den morgen aan correspondentie besteed. Verzoek v. heer v. Watersloot voor een inleidend woord voor een maandblad van vakonderwijs. – Zijn toekomst hing af (!) van dit woord. Ik heb me toen wat laten vermurwen. Als het zijn bestaan beïnvloedt?! Om 3 uur met auto naar den Haag. Pater Capucijn in de lift. – De Moerdijk was nu (provisorisch) weer berijdbaar. Groot verschil. Binnen 2 uur in Haag. Bezoek D.v.O. Gesprek met Molenaar, Mej. Steinweg. Bezoek bij Beel. Hem gezegd: Ik wil gaarne Com. v. Brabant worden. Maar een ander moet uitmaken waar ik het nuttigst werk kan doen. Spreek er over met Stokman wat de lands-politiek betreft. – En beslis gauw, want als ge op de Commissie-Unie wilt wachten, dan kunt ge tot st. Juttemus wachten, d.w.z. dan zijt ge al lang weg. – Ik wacht nu af, met de stille hoop, dat ik deze weg kan opgaan. – Ik schreef Stokman, enkel om hem in te lichten. – Gegeten met Sanders en Nauta. ‘k Was blij hem te zien. – Sanders wist dat Vorrink en Drees zeer afwijzend tegenover mij stonden. – Nauta vertelde, dat in Groningen met Nieuwjaar Thomasvaer en Pieternel optraden, de zaak G.A.C. - Unie ten gunste der Unie voordroegen, en dat er een ovatie volgde; de duidelijkste van den avond. – Toen naar Fr. en Paula Houben en gepraat over het geval Miebetje. Ze begrepen het en ik zal Miebet zeggen, dat ze moet bedanken voor de M. de Luz groep. – Dat kind zal blij zijn. Toen naar Groeninx tot 2 uur ‘s nachts. Te lang. Maar ja, dat ging niet anders. – Brochure doorgenomen, die nu Einthoven meer in het zonnetje stelt. Ik heb hem daarna geschreven 2 stukken iets te verduidelijken, 1e waarom de Unie met een lange bezetting moest rekenen, en 2e waarom in het weekblad zgn. misse artikelen kwamen.

4 Januari Vrijdag [1946]

’t Was vroeg op voor de 1e Vrijdag Mis. Ontbijt en vlug naar D.v.O. Gesprek met Tromp. Hem uitgelegd hoe de verhouding R.K. - N.V.B. groeide. – Tegenvallers – Hij vertelde, dat Z.K.H. de Prins zich teruggezet voelt met name door Meynen. Deze wordt gewichtig – en heerschzuchtig. – Dat zouden ook andere vinden. – Niet bestand tegen de eer? Ik vrees het. – Toen interview met Hermans “Maasbode”. Ik geloof, dat het nu wel goed is, … ‘t is tijd. Ik heb hem veel verteld, ook feiten, om hem den achtergrond te leeren, waartegen hij een stuk kan schrijven. Ik krijg het in elk geval eerst te zien. – Snel een boterham op mijn kamer, toen naar Meynen. Een 3 kwartier met hem gepraat over Indie – ik vind hem te categorisch en pleiter voor zichzelf. – en over Woolverhampton. – Hij praatte de klachten eigenlijk goed. Hij was er geweest en nu was het in orde. Geen goed psycholoog! – Eerst wel, maar nu hij verwaand wordt gaat hij gemakkelijk standjes uitdeelen enz.. Dit bleek ook in gesprek met Koolen, waarin werd behandeld, dat hij als hfd. AVOS door een zwaarder kracht zou worden vervangen. – Gesprek met Hudig, en met Thorbecke jr. evenzoo met Elzenaar. Gelukkig gaat zijn zaak de goede kant uit. Om 5 uur met Paul Driebeek borrel en gegeten. Sombere toestand. – Toekomstige oorlog tusschen Rusl. en Amer.-Eng. wordt bepaald door activiteit van Intell. Serv. en de technische ontwikkeling. – Binnenkort? – Hij zegt spoedig d.w.z. enkel jaren. In Indie is de opstandige propaganda door Japan opgezet, door Rusland met dezelfde menschen overgenomen. Hij was zeer tegen Regeeringspolitiek v. Mook. – De stemming groeit. Ik beschik nog steeds niet over voldoende gegevens. – Gen. v. Voorst die ik een moment sprak had bericht van zijn broer S.J. uit Batavia, die ook zei: opslaan, althans, eerst met kracht, rust. – De Engelschen praten en talmen. Maar we zijn er aan overgelaten. Waarom niet met Starkenborg over Amerika. Toestand blijft verward. Men deelt niets mede, hoe kan het publiek dan oordeelen! – Ook gesproken over zijn kinderen; over Fock, die met hem bij B.I. terugkomt. Om 8 uur naar Gen. Huysmans tot 12 uur. Eindhoven - Haag is een teruggang. Algem. toestand gesproken. – ‘t Schijnt dat Jan Smits v. Oyen mij als Comm. v. N. Brabant bij Beel aanbeveelt. – De benoeming van van Campen als zijn opvolger aan de Bank te Eindhoven mag heelemaal niet worden uitgelegd als anti R.K. stemming op Dep. v. Finant. – Smeets stelt het misschien zoo voor, maar dan volkomen ten onrechte. – Hij woont er wel aardig – maar Haagsch en koud. – Niemand had zoozeer als Kortenhorst tegen alle Zuidelijke Ministers “gescholden”.

5 Januari Zaterdag [1946]

Morgen op D.v.O. – Krol gesproken, hem geintroduceerd bij Lou Einthoven voor Exit-permit. Heer v. Ree bezocht inzake het geval Schellens. Hij zal het geval nog eens bezien. – Bezoek van de Kap en burgem. v. Koningsbruggen. Laatstgenoemde was juist bij Beel geweest. De “berisping” zaak was ter oore gekomen, en ontzenuwd. – Toen is gebleken dat ook de Kardinaal de Jong hem had genoemd voor Hilversum. De sprong is wel groot. – Kort onderhoud met Kol. Sas. – Hij vroeg namens v. Buuren, hoe het oordeel over Max Steenberghe was. – Ik zei “geen” maar als men er naar vraagt, dan overal “goed”. Ruud kwam me halen vanuit Amsterdam. Hij had zich goed geamuseerd, een film over een aanval op Japan vanuit een vliegtuigmoederschip, authentiek (in besloten kring). – concert v. Willem Andriessen. – enz. enz. – Samen gegeten bij Riche en om 2 uur met 2 logeetjes van Meynen en Maj. Antheunissen per auto naar Tilburg. – Vlot, binnen 2 uur thuis. Een uurtje gepraat, couranten gelezen, verslag van tocht en om 12 uur te bed. – Maria vertelde, dat Jopie en Ietje waren geweest. Natuurlijk weer veel ruzie verhalen uit Deventer. Je wordt er naar van! Wat een ruzie in de wereld! Overal. – Als je zoo de couranten leest. Telefoon van Maan Sassen, die ontdaan over artikel van W. Thomassen in J.M. – waarin het besluit van R.K.S.P. (de resolutie) wordt gekleineerd. – Zit Willems daar achter. – Daar zie je de invloed van de heeren, Ruijgers enz. – Zoo gaat het niet met de N.V.B. We zullen moeten optreden. – Telef. v. Sanders, dat Vorrink wel graag met me wil spreken, en niet geweigerd zou hebben met mij in contact te komen!! Tableau! Draaien! Leugen! Waarom??

6 Januari Zondag [1946]

8.30 met Maria ter kerke, en daarna geschreven o.a. brief aan Mevr. v. Meeuwen ter deelneming bij plotseling overlijden van E. v. Meeuwen. – Zoo gaat de andere generatie. – Rustig gegeten, kinders daar bijeen. – Prettige stemming. Muziek door radio. – Bezoek v. H. Houben en Zus van 4–6. Van alles en nog wat bepraat. Goede oude vriend. – Het bezwaar tegen het Kamp te Woolverhampton bleek wel wat te sterk geformuleerd. – ‘s Avonds nog wat gelezen voor de vergaderingen van deze week.

7 Januari Maandag [1946]

Met de trein naar den Bosch en na eenige voorbesprekingen, de Christofoor vergadering. – Het was wel nuttig de zaak eens te bepraten, vooral de stemming t.a.v. het artikel van W. Thomassen over N.V.B. en partij van den Arbeid, waarin de ombouw in de R.V.Partij werd geminimaliseerd, en scheef voorgesteld. Basis was het artikel uit de Maasbode, hetwelk onjuist. Typisch, dat de partij v.d. Arbeid hier toch in discrediet kwam te staan. Verschillende gaan toch onzen weg op al doen ze het met bloedend hart. Willems verdedigde de P.v.d.A maar of hij meegaat is een groot vraagteeken. Het kan zijn goede zijde hebben, maar alles bij elkaar, acht ik thans beter als hij niet meedoet! Met de auto v. Wyffels terug. Botsing in Vught. Auto kapot. Met veel moeite een andere om ons naar Tilburg te brengen, voor f. 15,–! Toen daar geprobeerd om een auto naar den Haag te krijgen, maar alles mislukte. Zoodoende moest mijn gesprek met Bachg en Hermans vervallen, en bleef Frans Wyff. – hier logeeren.

8 Januari Dinsdag [1946]

We vertrokken om 6.30 naar A'dam. Kwamen met 2 oponthouden (bevroren benzine leiding) om 10 uur op vergadering N.V.B. alwaar tot 1.30 bijeen. – Voor ons was hoofdschotel het artikel van Thomassen en verhouding N.V B. - K.V.P. – Banning zei zeer nadrukkelijk, dat N.V.B. geen voorkeur wil doen blijken t.a.v Part. v.d. Arbeid. – Hij begrijpt de houding der Kath. – en hij gaf in persoonlijk gesprek toe, dat de aanwezigheid van Kath. bij bespreking studie Commissie ook de P.v.A. onmogelijk had gemaakt. – Hij was dus wel tevreden, en wil de band met Kath. sterk aanhouden. – Artik. v. Thomassen zal opnieuw ter sprake komen, en Resolutie v. K.V.P. zal ook in positieven zin behandeld worden in J.M. – Banning zei me verder naar aanleiding van de houding v. Vorrink t.a.v. mij: ik heb een brief waarin staat "nooit". Dat hij dan aan Sanders zegt wel met mij te willen praten, en dit heel natuurlijk vindt klopt niet. Het bewijst in elk geval hoe de wind om kan slaan.
Inmiddels ook bericht uit het Noorden, dat de Pro Unie actie daar groote afmetingen gaat aannemen. – Is dat buiten gewesten contra Holland?! We waren om zes uur weer in Tilburg. Wat kost het transport een tijd. De meisjes waren weer naar kostschool. – Weer een leege plaats thuis. En zij gingen ook met een zwaar gemoed. Maar het is beter zoo, voor hen. Ze gaan nu aan het werk. De toestand buiten is zoo wild, dat ze daar voor hun karakter vorming beter zitten. – ’s Avonds, met Maria en de jongens naar Moeder Q. geweest. Een uurtje gepraat, even op bezoek bij Berry Vroom. Thuis, kranten gelezen. En flink moe naar bed. –

9 Januari Woensdag [1946]

Post enz.. Bezoek van Dreebeek + vrouw op doorreis naar Vught om een dochter op Regina Caeli te plaatsen. Maria mee. Helaas mislukt. – Artikel geschreven over Brabant’s achterstelling en Brabantsch fouten. – Bezoek van Kees v. Lanschot met verzoek om op 10 jarig bestaan van Mij. v. Handel en Nijverheid te ‘s Bosch een inleiding te houden over “Brabant’s achterstelling” bij bezoek van Schermerhorn die aan lunch zal spreken. – Ik zal het Kaag vragen, als hij het niet doet, dan zal ik het doen. Maar ik zit erg met mijn tijd. – Toch als ik over nadenk, heb ik wel zin erin. – Wat gelezen, gegeten, Ruud geholpen met een artikel, dat hij voor Canisius moet schrijven. Hij doet het over de Marine. Dat heeft zijn hart gestolen. Om 9 uur naar Beukers om te bedanken voor de jas, die ze ons voor Ruud geeven. ’t Werd wel veel te laat. Maria zat op haar praatstoel. Om 1 uur pas thuis.

10 Januari Donderdag [1946]

Post. Werken. Bespreking met Kaag en v. Delft inzake het Econ. Technol. Instituut. – Tevens met hem bepraat of hij de inleiding wilde houden over Brab. Econ. toestand bij de lunch, vóór Schemerhorn. Het was beter als ik het deed, omdat hij over dit onderwerp voor de radio zal spreken. Aldus besloten. – Ook nog een bespreking op het E.T.I. met het gemeente bestuur van Veghel over nieuwe industrieen. Ik heb hen geraden te zoeken naar een neven industrie voor de daar gevestigde Coop. Handels Vereeniging. Men zal event. met de Hoogeschool te Wageningen contact zoeken. Om 5 uur naar den Haag. – Daar trof ik de oud-oppasser van Vader Schaap, die me iets kwam vragen voor zijn zoon. Ik wist eerst niet wie “Schaap” was, die me spreken wilde. Maar ik herkende hem direct. Echt aardige en hartelijke ontmoeting. Hij had nog met Cas en mij een nachtoefening in de duinen meegemaakt en hij was echt blij me te treffen; zooals hij zei toen hij wegging: “het moment, waar ik zoo naar verlangd heb”. Toen een gesprek met Groeninx, later ook Homan en Einthoven. De eerste raakt op hol. Hij wil vooral “rechts” weer samenbrengen tegen Schermer. (als ik het snap, want hij zegt het niet) in de Indie zaak. Te veel onder invloed van Gerretson? – Die is knap en hoogst gevaarlijk. – In de Kamer dringen ze ook tegen Schermerhorn en tegen de Partij van den Arbeid. Onverkwikkelijk. – Besloten de Unie-Commiss. bijeen te laten roepen, en hen dan te zeggen, dat we niet her-beginnen. – Dit wil men nl. o.a. in Groningen! ‘t Was weer 1 uur, toen alles vertrok.

11 Januari 46 Vrijdag [1946]

Ontbijt met Molenaar. Er is een Petitie tegen het “Nieuwe Leger”. Verheerlijking van de O.D. De schrijver lijkt me de Generaal Roëll. Hij wordt zelf wel verheerlijkt in het stuk. – Het heet, dat de O.D. in 1940 de voortzetting van het leger was. – Indirect kritiek op den Prins. – Verschillende feiten van muiterij en gezagsondermijning bij de huidige legeronderdeelen. – Merkwaardig ook hier deze oppositie van de oude, reactie. – Overal hetzelfde. – Even op D.v.O. – Toen bespreking met 3 van gisterenavond. Groeninx las een stuk voor, dat hij aan de Koningin wil zenden. Te lang … en te politiek. – Wat wil hij toch? Is hij van zijn toeren af?? – Toen om 12 uur in de trein naar … Oldenzaal. – Ik stapte ten laatste nog in de verkeerden trein en kwam om 8.15 in Enschede. Met auto om 8.45 in Oldenzaal naar de Voorzitter Crul, die aanwezigen juist huiswaarts had gestuurd, omdat de spreker voor de N.V.B. (ik) niet gekomen was!! Ik heb toen met den Voorzitter en Engelberting zitten praten. Bij Crul gegeten, om 2 uur naar bed. Crul gaf een interessante visie op Duitschland. Hij stelt verdeeling van Europa in 3 rayons, wel interessant. Sociaal en econom. goed gezien. –

12 Januari Zaterdag [1946]

– En weer om 6.53 op den trein tot Deventer. Staande in een vrachtauto tot Nijmegen. Met den trein naar Tilburg alwaar om 3 uur aan. Kranten en Post bij gelezen. Tevens dissertatie van Rottier. Toen om 10.30 naar bed. – Thuis was alles gelukkig goed. – Maria was met Ruud gisteren naar de bioscoop geweest. –

13 Januari Zondag [1946]

Een dag thuis vol lezen en schrijven. Gele even op bezoek. Met Maria en enkele kinders door de kou naar Moeder en ’s avonds bezoek van de Vercammens, met wie oude herinneringen opgehaald en gepraat over schilderijen.

14 Januari Maandag [1946]

Lang – eerste – gesprek met Rottier over zijn proefschrift. Het wordt een goed stuk. Ik heb er veel plezier in. Dan een gesprek met Preusting – de Comm. v. Politie – die gestaakt is zonder eenig motief. Hij kan zich niet verdedigen. Het is geen fraaie zaak. V.d. Mortel, de burgemeester, die vandaag met vlag en muziek afscheid neemt als de meest voortreffelijke burgemeester, heeft hier m i. de duistere rol gespeeld. – Waarom? Nare wereld. – En de mil. Comm. v. Mierlo, zou ook niet eerlijk zijn? – Ik begrijp het niet meer, maar de zaak stinkt. ‘s Avonds kwam H. Bakker (thans bij Organon) praten over een baan voor Oldendorf. Hoe kan ik zoo’n man nu aanbevelen!

15 Januari Dinsdag [1946]

Weer een reeks tentamens. – Om 12 uur Burgem. Panis. Ook een slachtoffer van dorpsintriges en een leelijke rol, die een pater heeft gespeeld. – Ondanks de enorme verdienste, die deze man heeft gehad. – Je wordt koud van de gemeenheid der menschen. En dat zijn dan nog voor het overgroote deel heele goeden maar die mee loopen met misschien een stoker. – Men controleert niet de berichten, men gelooft zoo gaarne het slechte. – Ik ook. Heer leer mij dit af. – ’s Avonds gesproken te Oudenbosch voor een “Centrum-groep” toch heel nuttig. – Laat thuis.

Woensdag 16 Januari [1946]

Met Maria – per auto + Kaag – naar A’dam. – Maria wat gewinkeld (!) ik gesprek met Schlichting. Hij wil wel de diplomatie in – dat is zeer goed voor hem – en hij sprak me over de Petitie tegen de Legerleiding van heden uitgaande van de O.D. (Gen. Roëll). Toen naar den Haag waar we Prof. Stephan (Rockerfeller Foundation) ontmoette die bereid was een reis voor mij naar U.S.A. te organiseeren, om aldus op de hoogte te komen van ontwikkeling der Psychologie in Amerika. – Voor eenige maanden (Sept. - Novemb. 1946). In een Russ. restaurant gegeten, met Maria naar een film (naar verhaal van Dostojevski) en toen naar Hotel alwaar nog even gepraat met Teulings en Kaag.

17 Januari Donderdag [1946]

Vergadering K.V.P (5 tal) over Urgentie program het welk in bespreking op vergadering met N.V.B. – Ik kan daar niet bij zijn. Nuttig gesprek. – Na eten met Maria naar Nijmegen alwaar ‘s avonds gesprek met groep jongeren Christofoor. – Er was sterke drang om in de Partij v.d. Arbeid te gaan. Vooral Moorman en Noordman. – Toch ook anderen aan mijn kant b.v. Cals. – v. Melsen zei: het grootste bezwaar om de Kath. in één polit. partij te houden is, dat daardoor het zwaartepunt van het Kath. aan deze kant komt te liggen m.a.w. niet bij de uitbreiding van het Rijk Gods. – ‘t Is mij in het hart getroffen. En toch … H. Geest help ons maar, want we zijn prutsers.

18 Januari Vrijdag [1946]

Na gelogeerd te hebben bij Moeder, lang gepraat met haar. Weer duizend zorgen over allerlei ruzies. O, dat geld, en die macht. – Maria zag, dat ik me er daarmee af maak! Is dat niet zoo? ’t Is niet heelemaal juist. – Met notaris v. Schaick en Sina en Wilhelmien gepraat. Boedelscheiding zal hij zoo snel mogelijk doorzetten. – Of er bezwaren komen, die de zaak zullen rekken? Tot nu toe is de lange duur geen kwestie van kwade trouw. – Nu wees van Sch. er op, dat Deckers onze vertegenwoordiger is (zegge van alle aandeelhouders). Dit bleek later Kar. v. Spaendonck te zijn. Ik zal nu namens Moeder met hem overleggen én of de belasting op het vermogen niet uit de boedel kan voldaan worden (voor alle erfgenamen natuurlijk) én of er geen wijziging moet komen in de regeling, dat Directie (en misschien ook Commissarissen) tantiemes krijgen als er geen winst wordt uitgekeerd. – Karel zal wel geen zin hebben deze knoop door te hakken. Maar ik zal toch druk uitoefenen. – Met de trein terug. Maria streed met een naderende hoofdpijnbui, maar ze won het dit keer. – Blij weer thuis te zijn. Alles goed. Ruud kwam uit Sevenum een ½ uur na ons. Goed geamuseerd. Veel post en couranten gelezen – Lang gepraat met Maria over het Deventer-geval. Zij wil er op af. – Hier staan we met verschillend temperament. Ik ben te slap!

19 Januari Zaterdag [1946]

Verjaardag van Prinses Margriet. Het ging me weer door de gedachten of ik naar aanleiding van de Petitie niet eens naar den Prins moet schrijven. Te meer, omdat natuurlijk tegen mij gekuipt wordt bij het Vorstenhuis, nu ik met de Kath. Volkspartij mee doe. Ik zou ook H.M. wel eens willen inlichten. Maar ik doe het maar niet. Zakelijk zou het goed zijn. Maar ik wil weerstand bieden aan den innerlijken drang, die ik bij zoovelen zie, om bij het Vorstenhuis in een goed blaadje te staan. Als ik het deed, was het niet geheel onbaatzuchtig. Dus dan maar op mij schelden. – Om 10 uur Louvendie, een van onze flinkste studenten in bezettingstijd. – ‘s Middags lang gesprek met Toon Wijffels over organisatie en administratie van Christofoor blad. Tevens over inhoud die heelemaal in richting Partij v.d. Arbeid gaat. Redactie is verantwoordelijk! Maar ik ga er uit als het blad eenzijdig blijft. Ik zal dit Schuyt schrijven. En verder moet de administratie behoorlijk verzorgd worden. ‘s Avonds thuis met de jeugd. Heel gezellig. Einde radio “Herrijzend Nederland”. O, arm land dat kapot gaat aan onderlinge scherpslijperij. –

20 Januari Zondag [1946]

Half negen Mis. – Tot 1 uur gewerkt aan concept Statuten van Mignot en de Block. – Interessant hoe in een familie N.V. de vrees bestaat, dat men niet lang genoeg na zijn dood zal regeeren. – ’s Middags naar Oma Q. met Ruud en Jan. Veel met Jan gelachen. Ruud is echt de oudere, wijze broer, waar ze tegen op zien, de jongeren, maar waar ze allen echt van houden. – ’t Was biddag voor Java. – Cas zijn brief had ik willen beantwoorden … maar geen tijd. Want ’s avonds bezoek van Guust en Fieke Mannaerts. – Zij is prachtig in haar verhalen, hij is edel en nobel. Waren allen maar zoo. – Maar er blijken zooveel slechte te zijn. Daar kun je angstig van worden. De goeden trekken er uit … priesterroepingen zijn er veel, temidden van alle verwording. Om één uur naar bed.

21 Januari Maandag [1946]

Post en soortgelijk werk. – Bij Pat. van Geloven gebiecht. Afgesproken om normaal om 8 uur op te staan. Niet eerder en niet later. Met ‘t oog op mijn druk werk. – Gesprek met van der Hoek over Pensioen en vernam, dat bij mijn overlijden Maria f. 1400 per jaar krijgt + f. 300 per onvolwassen kind tot een grens van 2400, – Met Cobbenhagen gesproken over komst van Schokking. – Toen lang onderhoud met Bergmans. Thans is hij in dienst. Hij wilde er uit. Ik bracht zijn geval onder het oog van den Heer van Ree, maar oefende geen invloed uit. Ik kan dat niet als oud-Minister want dat zou misbruik zijn. Het verzoek werd afgewezen. Dit had hem zéér getroffen. Hij was ten einde raad. Reeds 8 jaar vast, hoe lang nog, nu naar Indië? Waarom hij alles, en een ander niets. – Ik heb hem den weg “omhoog” kunnen wijzen, en dat deed hem goed. Ik geloof, dat hij ondanks alles toch even licht zag. – Ruud vertrok heden naar Canisius. Na een maand vacantie een heele stilte, en een gemis. ’t Is weer leeg in huis, nu de 4 oudsten ontbreken. – ‘s Avonds onze Hofkapelaan Berry Vroom S.J. Lang met hem gepraat over mijn keuze: Professoraat, Politiek of Commissaris vd Koningin. Hij zei: 1e M.i. moet je “een tijd” uit de Politiek, eenige jaren rust. (Dat lijkt me juist; moeilijk je te onttrekken). 2e Houdt eens een retraite en stel het in het licht “wat bevordert ”de meerdere eer van God” het beste”. Vraag zoo je kunt het onaangenaamste in casu de politiek. Dan weet je het. Ik zal nu eerst het advies inwachten van het contact Stokman - Beel - Cobbenhagen. Dan een retraite. Dan beslissen.

22 Januari Dinsdag [1946]

‘s Morgens Colleges en Post. ‘s Middags evenzoo. ’s Avonds een voordracht over de “Spanningen in de moderne onderneming” voor een gezelschap van Pater Befort, te weten werkgevers, beambten en arbeiders. Het was wel interessant, dat er meer oude dan jonge waren, en zoo weinig werkgevers. Vinden zij zich te goed. Verstaan zij hun tijd niet. Ik heb nogal “modern” gesproken. Maatschap en winstdeeling. Tegen het laatste kwam v. arbeiderszijde bezwaar, omdat de eene arbeider het dan beter zou krijgen dan de ander! Wat een geld mentaliteit Ook daar draait alles om het geld. – Zelfs onderling. – O, geld, wat zijt ge een vloek.

23 Januari Woensdag [1946]

8.30 ter kerke. – Thuis wat gewerkt. Maria vroeg naar Beers vertrokken voor slacht v. varken. Goed artikel van Romme gelezen in de Volkskrant. Hij zegt: 3 groepen. Een groep zegt: Koninklijk standpunt nl. Geen Koloniale Politiek + Behoud Rijkseenheid. De twee anderen leggen beiden het accent op één van beiden, en verzwakken het andere, of laten het schieten. Volkomen juist. – De geldwereld enz. blijft wat instelling betreft Koloniaal. – De Communisten + linksche aanhang laten de Rijkseenheid schieten; en willen uitsluitend zelfbestuur en zelfbeslissing. – Toch gaat het naar Azie voor de Aziaten. Dit is niet tegen te houden. Rusland dringt sterk in die richting. Wij moeten temperen. Mede in verband met Missioneering. Vandaar dat de Inlandsche clergé zoo uiterst belangrijk is. – Jammer dat Rusland als Communistische Staat zoo’n kwalijk spel speelt. Anders is de opzet, de ontwikkeling, mits niet geforceerd, normaal. – Lang gesprek met Dieles, die proefschrift wil schrijven over de Psychotechnische Proeven bij Leger. Er komt wel wat uit als hij de gegevens per Hollerith kan verwerken. Anders heeft het geen zin. – ‘s Middags bij Kaag vergaderd over het E.T.I. Ir. v. Delft, de secretaris, is nog een echt onevenwichtig en eigenwijs jongmensch. Wat ontbreekt daar nu aan. Eerlijkheid, bescheidenheid. Piet Kaag even gezien. ‘s Avonds lezing voor R.K. Middenstandsbond. Vreemd gezelschap. Alles draait om het geld. Altijd critiek op het grootbedrijf. – De sfeer is zoo in burgerlijk in de slechte zin des woords.

24 Januari Donderdag [1946]

7.30 ter kerke. ’s Morgens thuis gewerkt. De Bres gezegd, dat ik zijn sollicitatie niet zou steunen. Hij wil burgemeester worden. De man ligt mij niet. ‘s Middags college en daarna inaugurale rede van Prof. Frans van der Ven. Een goede rede geloof ik. – Het diner met alle collega's o.a. Romme en Levenbach was zeer geanimeerd. Goed gesproken. Romme zei dat er morgen D.B. en overmorgen Partij-Bestuur der K.V.P. komt. Ik kon het niet bijwonen, kreeg geen bericht, had één week later genoteerd. Dit was veranderd zei R. – Heel vervelend want de regelementwijziging komt aan de orde. Ik zal berichten, dat als openstelling voor niet Kath. door reglementswijziging een farce wordt, ik overwegende bezwaren heb. We zullen zien. Laat naar bed.

25 Januari Vrijdag [1946]

Veel gewerkt en gelezen. Alleen afgeleid door enkele korte besprekingen o.a. v. Mierlo, die mijn steun vroeg voor sollicitatie Burgemeester van een of andere groote gemeente, hetgeen ik grootendeels heb afgewezen; Elzenaar die weer zijn beklag deed over het trage “eerherstel”. Ik was van plan vroeg te gaan slapen. Maar Maria, die gisteren met veel vleesch van het varken uit Beers terug kwam, moest inmaken, dus werd het toch 12.30 uur.

26 Januari Zaterdag [1946]

Na wat post enz. naar ’s Bosch met H. Mannaerts, Fr. Mutsaerts en Frans Janssens in een auto voor de Bijeenkomst van het Departement Oost-Noord Brabant van de Mij. voor Nijverheid en Handel. Het was stampvol belangstelling in Chalet Royal, omdat Min. President Schermerhorn kwam spreken.
Ik zou hem inleiden. ‘t Was een erg aardige en nuttige dag. Kort woord van Kees v. Lanschot. – Inleiding van mij over de achterstelling der randprovincie – niet te zwaar – belang van Brabant op soc.-econ. gebied aangegeven. Berrib. Uitstekende lunch. – Zeer goed betoog van Schermerhorn over Centralisatie en decentralisatie. Doelmatigheid vraagt centralisatie. Deze doelmatigheid dient men echter ondergeschikt te maken aan hoogere doelstellingen. Hij behandelde dit vraagstuk t.a.v. de bedrijfsorganisatie, de verhouding gewest - land, en de verhouding land - Koninkrijk. – ‘t Was zeer goed. – Hij haalde het probleem op een hoog niveau. – Mannaerts, Cleerdin, en Baekers spraken, kwamen met vragen en critiek. – Minister v. Schaick antwoordde niet sterk; Schermerhorn maakte weer veel goed. – ‘t Was een goede stemming. Ik sprak veel bekenden. Zat naast Sch. aan tafel en besprak gelegenheid, mogelijkheid om Cas uit Indie te laten overkomen en raadplegen. ’t Was zeer wel mogelijk. Ik ga het probeeren – via den Provinciaal. – Frits Philips leidde de tafel. Zeer verdienstelijk. – Ontvangst ten stadhuize door Burg. Loeff. Ook heel goed. Iets te veel reclame! Wel zeer actief. – ‘s Avonds met Maria bij Barend v. Sp. alwaar ook Frits Janssens + vrouw, die me spreken wilde. – ‘t Was gauw klaar. Blij nog eens daar geweest te zijn. – ‘t Is toch een goed mensch. – Eereraad van Driemanschap tenslotte gepubliceerd. –

27 Januari Zondag [1946]

8.30 met Maria en kinders naar Kerk. Lezen en schrijven en bezoek bij Moeder Q. – Bezoek van Jan v.d. Mortel + vrouw nu burgemeester af. Evenzoo van Hans en Lilly van der Ven, van der Lande, onze nieuwe neef + nicht. Geen slechte indruk. – Drion kwam mij bezoeken. Ik heb hem gezegd, dat
ik misschien geen Kamer candidatuur zal aanvaarden. Hij begreep dit. – Wie dan? – Rustige dag verder.

28 Januari Maandag [1946]

Met Frans Wijffels en Joan Willems naar de samenkomst in Utrecht voor de Nederl. Unie. – Vastbinder uit Groningen nam het initiatief. Hij wil de Unie heroprichten. Ik ben er tegen. – Ging toch. – Trof vele oude vrienden + Einthoven en Homan. – We bespraken het van alle kanten. Uit Groningen kwam de stem “hoe met al die daklozen”. Ze willen de Partij v.d. Arbeid ook niet. Dus opnieuw Unie. – Men dacht aan het sprookje. Geaccentueerd door de actie tegen de Ned. Unie. Besloten 1e Verzamelen van allerlei gegevens voor het onderzoek van de Eereraad. 2e Geen communiqué, maar ook geen partij. Over 2 weken samenkomen. – Op terugtocht in den Bosch vergadering Stichtings Bestuur Christofoor. Het blijkt een organisatorische janboel. De fout ligt bij Kees ten Hagen, die helaas zelf afwezig was wegens ziekte. – Besloten, dat Toon Wijffels de zaak zal onderzoeken, afgevaardigd namens het Stichtingsbestuur voor dit doel. – Verder de schuld a f. 30.000 consolideeren. Leening in kleine coupures overwegen. – De papier quaestie onderzoeken. Er is op een of andere wijze mee geknoeid. Ik eisch onderzoek en ontslag van verantwoordelijke personen. ‘s Avonds gepraat met Berry Vroom, en hem verzocht den Provinciaal een verzoek te doen richten tot Schermerh. om Cas voor een bespreking hier te krijgen.

29 Januari Dinsdag [1946]

Heden naar den Haag, ondanks de colleges die ik afzegde, om de installatie van de Eereraad v.d. Ned. Unie bij te wonen. Het was te mooi, dat wij bij deze installatie waren uitgenoodigd. – Te voren met Lou Einthoven gepraat. Methode van verzamelen van gegevens behandeld. – Evenzoo wie gehoord moeten worden. Schermerhorn heeft de Commissie geinstalleerd. Zeer goed. Het ging om ons (verzoek van ons om einde te maken aan bekladding) en om de historie van de Ned. Unie. – Daarna met de Commissie besproken, wat te doen was voor het verzamelen van de gegevens. Aanwezig waren: Fockema Andreae. – de Braauw, In ‘t Veld, Ferd. Sassen, Scholten en de Visser, afwezig Trip, Dassen en Offerhaus. – Gegeten en gepraat met Beel en Huysmans. Beel vroeg mij nu definitief als Commissaris. Schermerh. was enthousiast uit het Zuiden teruggekeerd en had Beel gezegd: nu weet ik wie C. moet worden: de Quay! – Het gesprek moet nu volgen tusschen Cobb., Beel en Stokman. Beel zal nu het initiatief nemen. We gingen om 8 uur uit eten. Ik met een trage auto in de regen eerst om 11 uur in Tilburg, alwaar ik Burgemeester v. Cuyk, vriend Jansen, trof. Hij was erg blij, vol plannen, en vol goeden moed. Hij zal Vrijdag geïnstalleerd worden. ’t Is wel te laat geworden, 12.30. – Moe. –

30 Januari Woensdag [1946]

Post en tentamens geeven naast regen en een bezoek aan het Distributiebureau een grijze kleur aan dezen dag. – Van 5-6 zag ik Tante Seeph. – ’s Avonds gesprek met Karel van Spaendonck over Noury en v.d. Lande. Hem verzocht als vertegenwoordiger v. aandeelhouders te vragen, of vermogensbelasting bij achterwege blijven van dividend uit de boedel kan betaald worden, 2e hoe het staat met de tantiemes aan Directie bij ontbreken v. winst. 3e de boedelscheiding te bevorderen. Veel vertrouwen in de activiteit van Karel v. Sp. heb ik niet. Hij kan niet luisteren.

31. Januari Donderdag [1946]

Om 11 uur v.d. Hoorn over zijn proefschrift. ‘k Moet het nu gaan afwerken. Eens afwachten wat Visser er over zegt. ‘t Lijkt me toch nog redelijk goed. – ‘s Middags promotie van Verhagen over “Geldrop, Econ. Statistische Studie”. Ik vond het slecht, en heb hem nogal scherp aangevallen. – Misschien een te scherp steekspel, maar zoo’n proefschr. verdient een koude douche. – ‘s Avonds lezing voor kleine groep jonge Katholieke intellectueelen te Tilburg over politieke situatie. Allemaal twijfelaars tusschen K.V.P. en Part. v.d. Arbeid. Ze zullen nu allen toe treden tot K.V.P. maar probeeren van binnen uit tot verbreking van isolement te komen; door Christofoor, en door N.V.B. werkgroep. – Thuis gekomen bleek dat onze gasten Jan v.d. Does de Willebois en Roos al naar bed waren. Wel blij, want ik ben moe. Acht uur op is wel vermoeiend voor me. Ik moest vroeger naar bed kunnen.

1 Februari Vrijdag. [1946]

Een paar bezoekers o.a. Hr. Bestebreurtje, die verhaalde hoe Centr. Distributie Kantoor in Vugt voor Zuidel. Provincien ineens is opgeheven. Dat is een schande, typisch bewijs van West tegen Rest; wegwerken v. menschen, gemeene intrigues. Wat is de wereld gemeen. Wat zijn er toch veel oneerlijke menschen. Men zet maar een leelijk verhaal in de courant op een gerucht, of erger … op een verzonnen verhaal. Zoo wordt men soms moedeloos. Ben ik zelf beter? Zoek ik ook mezelf? Toch veel te veel in elk geval. – Om 1 uur weggereden naar Cuyk waar Louis Jansen alias de Kap. geinstalleerd werd als burgemeester. We reden mee met Berry Vroom S.J. ‘t Was heel aardig. De optocht echt dorps. – stuntelig, – harmonieen genoeg (3). Kleeding potsierlijk – Installatie goed. – Sommige uitstekende toespraken o. a. van burg. v. IJsselstein (v. Abbink Spaick). Erg aardige sfeer – Kort bezoek aan Hiersenhof, alwaar Hendrix even gesproken. Hij was grieperig. – Toen weer koffie gedronken bij de feestelingen. Erg aardig. Ik was (helaas) een der succes nummers. – Zonder mij te noemen, heeft hij me in zijn dankspeech duidelijk aangewezen, als de man, aan wien hij na de bevrijding zooveel dank schuldig was. Ik ben blij, dat ik hem die steun kon geven, want het is een goede kracht. – Veel bekenden gezien b.v. Pastoor v. Beers, Pastoor v. Cuyk, Vic. Beerman, Martens, Remmers, v. Raay en veel anderen. Om 7 uur naar Nijmegen. Bij Moeder L. gegeten en even gepraat. Ze ging goed vooruit. Er zit wel pit in. – Even naar Canisius geweest. Ruud bleek ziek te zijn, griep. Hij lag op een ziekenkamer met 4 jongens. Er zat een Pater bij. Hij had koorts maar ’t leek niet erg. Leuke jongen. Wel wat verlegen. Pater Rector was tevreden over hem. Naar huis toe. Erg voldaan en dankbaar aan Berry voor de reis. – Thuis zat Frans Houben, hij was over voor de bruiloft van zijn jongste zwager + meisje Diepen. Tot 12.30 gepraat. Moe. – Aardige vent Frans; wat zijn de menschen toch egoistisch, als je die verhalen hoort. –

2 Februari Zaterdag [1946]

Maria Lichtmis. – Ook alles maar eens extra opgedragen. Post – Brief aan Cas, die 15 Februari 12½ jaar Priester is. Zou hij dan bericht van overkomst hebben. Stel je eens voor! – Rommelige dag. Werk telkens onderbroken door de v.d. Ven familie, die over is voor bruiloft. Miebetje was weer op. Hanna kwam vanmiddag thuis; ze zag er goed uit! ’s Avonds leuk met de meisjes gepraat, toen alles, zelfs Maria met hoofdpijn, naar bed was. ’t Ging over godsdienst, heiligen, Kerk, wereld, wanorde, demoralisatie enz..

3 Februari Zondag [1946]

Naar de Mis van 8.30 met alle kinders. Ontbijt en praten met Fr. Houben. Fr. v.d. Ven en Phlip. Tevens Tante Seeph. – ’t Ging over de bruiloft van Hans v.d. Ven + Mej. Diepen. Stijlvol en vreugdeloos. Meer begrafenis, dan bruiloftstemming. Geen christelijke blijmoedigheid. Godsdienst waanzin van de fam. Diepen? of teeken des tijds, zegge gebrek aan Hoop. Dat doet je weer denken aan dit tekort in deze deugd! ’s Middags met Miebet naar Moeder Q. geweest, die met verhooging te bed moet blijven. Ik vond, dat ze er slecht uitzag. Exeem. ’s Avonds lang gepraat in familie kring.

4 Februari Maandag [1946]

Vanmorgen op stap geweest om huur te krijgen voor ons huis Burgem. Damstr. 50, waar eerst Duitschers, daarna Engelschen in zaten, tot heden toe, en waarvan nog geen cent gezien. ’t Is een ingewikkelde en rommelige regeling. Esbach zal nu op spoedige taxatie v. Huurwaarde aandringen. Dan naar D. v. Oorlog; dan naar Gemeente. ’t Is wel mooi, dat de Burgemeester altijd zei, dat het wel in orde zou komen! Over hoeveel jaar? Van de Duitsche bezetting, krijgen we nog niets. Oneerlijk. Vooral nu wij ons huis moeten betalen, nog wel f. 156.– per mnd. ’t Geeft financierings-moeilijkheden! – Kort gesprek met Allard over nazorg oorlogsgewonden. – Werken. – Bezoek aan Elisen om nog wat steenkool te krijgen. 3 H.L. – van Nes over de Vlasspinnerij en de salarissen v. Directie. Van Puijenbr. krijgt 15.000, van Nes 6.000. Dat is geen verhouding. – ’s Avonds Barend en Els v. Spaendonck + B. Vroom. De laatste berichtte, dat eerst de Superior moest komen, maar dat hij gaarne daarna Cas zou laten komen. Alleen de kosten! Ik heb nu geraden, dat Pater Provinciaal eens met Schermerhorn gaat praten. Vlot en breed gesprek. Mgr. Mutsaerts heeft de Partij v.d. Arbeid verboden in een “geimproviseerde” toespraak voor het R.K.W.V. Kring Tilburg. – Hoe is het mogelijk. Dat is de Kath. Kerk op een geheel verkeerd vlak. – Dat zal wel storm geven. Ik leg me daar niet zoo bij neer.

5 Februari Dinsdag [1946]

College. – Na vele dagen regen en storm wind, vandaag weer helderen lucht. Wat heerlijk. Na ‘s morgens colleges, ’s middags Mr. Jan Schokking een College voor de studenten, ‘s avonds voor het E.T. I. + gasten waaronder Jan Smits v. Oyen, die met Schokking bij ons dineerde. – De voordrachten v. Schokking waren wat te weinig pittig, te weinig gekleurd met actueele vraagstukken. – Hij zette wel duidelijk uiteen hoe alles draait om de 3 groote mogendheden. Frankrijk valt uit. China is 450 tot 600 millioen menschen … meer als “groot” is het nog nauwelijks. De wereld ziet er overigens wel somber uit. ’t Leert, dat je in Indie niets kunt bereiken, als je de intern. verhoudingen niet ziet. – Veel gepraat helpt niet. Spanning Engeland - Rusland blijft zeer sterk. – J. Smits v. O. dacht, dat ik hem zou opvolgen, als Commissaris. Hij sprak me over den burgem. v. Tilburg en Eindhoven. Ik noemde Frans Houben. Höppener acht ik goed voor Tilb. – Ik zweef nog. – ’t Was laat toen we na allerlei verhalen gingen slapen.

6 februari Woensdag [1946]

‘s Morgens na een gesprek met Schokking hem weggebracht, afgesproken, dat hij nog maar eens terug moet komen. Hopelijk, dat er dan wat meer belangstelling zal zijn. Want deze was nu treurig. Men blijft weg! En als later het genootschap bloeit, dan is men boos, dat Brabant verwaarloosd is. – Om 11 uur vergadering met Slagers, die klagen tegen Vleeschindustrie en regeeringsmaatregelen. – Hun klacht stond zwak, omdat ze het blik-vleesch weigeren te verkoopen, terwijl thans 68% uit Amerika in blik komt. Vreemde lieden. Sensationeele verhalen … maar weinig reeel vaak. De Kleine burgerij is Klein en burgerlijk. – ‘s Middags vergadering Vlasspinnerij. – Alles verliep vlot en zonder bijzondere gebeurtenissen. Ik ben herkozen als President-Commissaris. – ‘s Avonds de senaat op bezoek. Allemaal behalve Weve, die wordt menschenschuw; ze kwamen op het varken. Erwtensoep met van alles, en brood met van alles van het varken + allerlei. Bier en wat rookwaar. Erg gezellig behalve Kaag, die voor zijn doen stil en ziek was, en Piet v. Berkum, die zeer goed op dreef was … geestig. – Prettige avond.

7 Februari Donderdag [1946]

Bezoek van Heer en Mevr. Krol, die deze week naar Praag reizen per vliegtuig, en vandaar naar Weenen. Hij vertelde o.a. dat men 2 personen waaronder van ’t S. wil dooden, omdat hij zeer veel goede Nederlandsche menschenlevens op zijn geweten heeft, maar wegens zijn verdiensten voor het Koninkl. Huis niet vervolgd kan worden. – Ik blijf toch iets onzeker t.a.v. fam. Krol. ’s Middags colleges. En ‘s avonds bezoek van Kolonel der Marine Tissot v. Talbot en Berry Vroom. Goed gegeten + oude klare en coffie. – Het probleem was of hij in dienst moest blijven of niet. Dé vraag: verhouding: algemeen - gezinsbelang. Veel Marine-problemen besproken. Toekomst Marine - Ontwikkeling, opleiding, ontspanning Personeel.

8 Februari Vrijdag [1946]

‘s Morgens naar de Kerk, veel werk, toen bezoek van Burgem. Panis (Haaren) omdat hij niet in H. kan terugkeeren! Hij was zeer ontdaan. Het dorp is tegen hem, omdat er tegen hem gehetzt; hij moest ingrijpen wegens een zedenschandaal; een psychopatische pater lasterde enz.. En nu moet hij maar weg. Dat is fout. Gezag moet gezag steunen. Men blijft niet achter zijn ondergeschikte staan. Laten de Comm. en de Minister hem in den steek. Ik zal een flinke brief aan Beel schrijven. Die kan natuurlijk ook niet alles; hij heeft geen tijd voor alle kleine zaakjes. – Toen vlug wat post, eten, en met den D.trein naar Utrecht. Maria ziek. Griep. Te veel gewerkt deze week. – Partij Bestuurs vergadering. Men wilde Deckers terughalen, maar, dat is gelukkig gekeerd. ‘s Avonds Partij. Raad. – Zeer kleine stijl. – Ik moet zeggen, bedroevend. – Dan te denken dat nú met veel élan de Partij v.d. Arbeid tot stand komt. Wie zal het daar winnen; Lieftinck, die nu toch mee gaat, of v. Heuven Goedhart, die op zijn minst Commun. gericht is. – ‘s Avonds nog wat gepraat met de Steenberghes waar ik logeerde. Maxje was terug van het Seminarie. Geen Priester. Jammer voor hen. Maar ze maakten het goed.

9 Februari Zaterdag [1946]

Partijraad voortgezet Reglements wijziging voort gezet. Saai; zonder spanning. Rede van Deckers, fractieleider. Historie. Oratio pro Domo. Hij gaat weg; maar hij móet ook weg. Brutaal was zijn verhaal, dat de Kamerleden tijdens de bezetting een steun vormde voor de bevolking. – ’s Middags Urgentieprogram. Goedgekeurd. – Ik sprak verschillende menschen tusschendoor, en dat is het belangrijkste. Michiels v. K. (Maastricht) kwam juist uit Londen. U.N.O. was een mislukking. Zeer slechte sfeer. Wereld parlement. V. Kleffens had goed gesproken in Veiligheidsraad; ook met emotie. Met R.K. N.V.B. bestuursleden, nogmaals ernstig gewaarschuwd tegen de koers van N.V.B. Moet blijven, maar band met Partij v. Arbeid doorsnijden. Zal dat gaan. Ik vrees niet! Thomassen, Ruygers, Banning? Met auto terug naar Nijmegen. Hoofdredact. Frequin. Hij koos koers voor Kath. Volkspartij vanwege mijn houding. Daar zie ik hoe het anders was gegaan als ik anders had gedaan. Maar ik hoop dat O.L. Heer mij de juiste weg heeft gewezen. Als ik overweeg hoe ik door de resolutie van Congres N.V.B. in deze richting heeft, dan geloof ik, dat alles goed is. – Ging naar Moeder L. om Ruud te bezoeken, die slap schijnt te zijn. – Ik viel met mijn neus in de boter. Diner bij Moeder L. – Willem + Wmien, Sina en Nol. Dr. v. Zeggelen + vrouw. Mevr. Terwindt, + zoon. – Gezellig. –

10 Februari Zondag [1946]

Ruud gesproken. Hij zag er goed uit voor een jongen, die een week ziek was. – Hij was weer gezellig, hij had wat critiek op de Paters maar met een gulle lach. Hij bracht me naar de trein. ’s Middags thuis. Maria nog steeds met griep en keelpijn te bed. Ze had er natuurlijk wel het land in, maar ja, wat doe je er aan. Rutger plotseling thuis. Hij zag er best uit, en hij maakte het ook goed. Leuk jong toch, met zijn lange grijze broek en zijn groene jas. Pittig gezicht, waarvan je niet veel af kunt lezen. Moeilijk midden in een kinderziel te kijken. Opvoeden blijft ten deele speculeeren.

11 Februari Maandag [1946]

Heel den dag gevuld met tentamens en enkele particuliere besprekingen tusschendoor. Om 5 uur een onderhoud met Cobbenhagen over mijn toekomst. D.w.z. ik heb hem nog eens een reeks feiten genoemd, opdat hij beter kon oordeelen, want ‘s avonds zou hij een gesprek hebben met Stokman en misschien ook met Beel. – ‘s Avonds was ik wel onrustig, want er werd toen zoo’n beetje over mijn lot beslist, en Pater Stokman kwam eerst om 11 uur met de uitslag. Deze was eensluidend en tegen mijn verwachting in Commissaris der Koningin in N. Brabant. Wat ik het liefste deed. – De meningen liepen niet uiteen. De motiveering was: de Kamer brengt hem niet tot zijn recht (met die complicatie van de Unie er bij). 2e de Hoogeschool ligt hem niet meer, na zooveel jaar in het volle leven en men laat hem er ook geen rust. 3e Commissaris mits breed opgevat kan hij nuttig werk doen, vooral nu met spanning Zuid-West, en bovendien kon men hierin de Unie moeilijk betrekken, want de Provincie wil hem dolgaarne. – Ik was blij met dezen uitslag. – Nu nog de vraag of de Ministerraad het aanneemt en hoe men er staat tegenover een nog niet beeindigd onderzoek van de Eereraad, waarvan nu Trip ziek is en bedankt heeft, terwijl de Braauw ook weg wil, wegens zijn zoon, die onder de wapenen is geroepen. – Maria was ook tevreden!

12 Februari Dinsdag [1946]

Vier uur colleges, 2 uur examens. ‘s Avond gesprek met Vinken over zijn Kamer candidatuur. Toen interessant gesprek met Pater Emmen O.F.M. en Dr. Hahn over Kath. opbouw v. Duitschland. – We spraken veel. We juichten het doel toe; wezen op de moeilijke weg; op het feit dat D. nooit echt kathol. was; dat het Germanendom bij hen boven gaat, als hoogste geestel. waarde; dat allen moesten boeten voor de fouten; dat men niet mocht zeggen, dat de goede D. de gruwelen van de Nazis niet kenden, want dat ze het wel wisten enz. enz.. Het was weer eens een gesprek op niveau. – Wat een arbeid om daar aan te beginnen. Wat een moed. God moge hen zegenen.

13 Februari-19 Februari Dinsdag [1946]

– Ziek. – Flinke griep. Telkens een dag er bij; steeds koorts. – Wat is een mensch dan weinig waard. – Pijn, zweet. – Van alles moest ik afzeggen. Heel vervelende dingen zoo Unie bijeenkomst, – waarvan Homan me een cri de coeur schreef; ‘t loopt mis; Einthoven is met een stuk bezig, waarin E. de held is en H. de zwarte man. – Wat moet dat allemaal geven. Ieder wil zijn straatje schoonvegen. Ik doe nog niets. – Vergaderingen waar ik zou spreken zooals Helmond-Edam. – Echt vervelend. – ‘t Kan niet anders. O.L. Heer zal het zoo beter hebben gevonden. – Op het 12½ jarig Priesterfeest van Cas – 15 Febr. – kon ik echt niet eens naar de Mis. Maria ging er heen. B. Vroom droeg de Mis op. Ik had niet eens vaart om te bidden voor hem. Inmiddels stroomde de P.T.T. – vooral de Telegraaf, met verzoek om me candidaat te stellen voor de 2e Kamer, uit Noord Holland, Dordrecht, Leiden, Arnhem, Nijmegen, Bosch (10 afdeelingen), Tilburg enz.. Soms kriebelde mijn geweten. Mag ik “neen” zeggen. – Ik had het in handen gelegd van goede adviseurs. Meer kon ik niet. Toch deed het me leed, dat ik menschen moet teleurstellen, ontgoochelen. –

20 Februari Woensdag [1946]

Vandaag weer op geweest, aangekleed en wel; ik hoest nog; voor de rest weer goed; nu uitzieken zeggen de geleerden, en niet terstond aan den slag, anders breekt het op. – Wat geschreven en gelezen; echt lui; berg werk, maar daar begin ik later aan, dat is niet voor de eerste dag. – Ik had vanavond in Edam moeten spreken. Kan niet doorgaan, vervelend, want reeds voor de 3e keer uitgesteld. Ja … wat is een mensch een prutser hè. – Pater Geloven kwam op bezoek. Hij zei tegen me “een mensch is ziek zooals hij gezond is”. Dit was geen compliment voor mij; integendeel, ik bemerkte wel in deze dagen, dat ik niet gelaten ben, dat ik niet de pijn enz. kan dragen ter liefde Gods, ik heb geen aandacht daar voor. ’t Viel me echt tegen. Ook gebiecht. Om 6 uur kwam Frans Houben. Ik had een brief gehad van Beel, die mijn meening vroeg over zijn geschiktheid als Commissaris der Koningin voor Limburg. Mijn eerste reactie was “neen”. Ik geloof, dat hier jalouzie ook meesprak. Ik vond hem te weinig familie, te weinig traditie, te weinig visie en verstand. Te hoog gemikt. Dit is iets wat Beel niet ziet, gezien zijn eigen afkomst. – Toch, Frans heeft ook zeer goede eigenschappen, goed in omgang, zeer beminnelijk en actief, zeer braaf, bij geestelijkheid prachtig. Ik heb Beel geschreven, goed als karakter, matig als verstand; informeer eens in Limburg. – ‘t Is een heele stap van een bierbrouwerij in deze functie. – Hij heeft geen reputatie. – Frans was op bezoek. Maria vond hem er goed voor. Dit irriteerde mij extra. Ziet zij het ook niet! Of is dit mijn jaloezie? – We spraken er over. Burg. v. Eindhoven had hij geweigerd. – Dat was juist goed voor hem. De ziekte van Paula was ook een reeel bezwaar, vooral in Limburg. Ik praat er in Limb. en met Beel nog wel eens over.

21 Februari Donderdag [1946]

Vanmorgen ingewanden geheel in de war. Ik had er echt het land over, nu nog niet beter. In elk geval kan ik nu niet naar Utrecht voor verkiezingsraad. – Misschien wil O.L. Heer het zoo. – Weer grootendeels in bed, op slappe thee en enkele beschuiten + poeders. Heel den dag wat voort gesukkeld. –

22 Februari Vrijdag [1946]

Weer wat beter. Gesprek met v.d. Hoorn. Zijn proefschrift komt nu wel zoowat tot een einde. Het verhaal is te sober. Hij heeft er hard op gewerkt, veel verzameld; hij ziet wel veel, maar spreekt er zich te weinig over uit. De meisjes kwamen thuis. Heel opgewekt. De jongens (Cas en Jan) aan het sukkelen, griep. – Cas is mager als brood, door den dokter onderzocht, hij heeft toch niets. Boven op mijn kamer gebleven, en weer vroeg naar bed; sneeuw- regen vlagen. Naar weer! Een beetje somber. Het is ook een nare tijd. – De vraag over Eduard kwam weer aan de orde. E. burgemeester voor Eindhoven. Hij is gevraagd, gepolst; hij heeft zich bereid verklaard. En nu weifelt Beel weer en vraagt mijn oordeel. – Ja … gebrek aan tact, nieuwsgierig. Quarles v. Uff. om zijn meening gevraagd, zegt ook, Kleine man maar zeer goed willend, edel karakter. – Hij is nu gesteld naast Hoppener en Prinsen. Ik heb gezegd, dat ik van deze drie E. de beste vind. – Er moet nu eens gekozen worden.

23 Februari Zaterdag [1946]

Ging wat beter. Wat gewerkt. Post afgedaan. Geschreven aan Max Steenberghe, Ruud en Rut en geldzaken wat geregeld. Toen bezoek van Kaag. – Had hij weer wat op? Na thee eenige borrels en terstond had hij de hoogte. Jammer! Maar wat hij zei was juist. – Het advies over Herschfeld en Barend v. Spaendonck enz. is uit. Het is gunstig , alleen aan het einde: “hij had te weinig contact gehad met de Illegaliteit”. Zeker hij heeft erg alleen gespeeld, maar als hij goed was, dan was hij goed; als hij flink voor Nederl. gewerkt heeft, dan heeft hij dat gedaan. Schermerhorn zou in den Ministerraad boos zijn geweest, en gezegd hebben “weer een groot man, die men vrij spreekt, en de Kleine man … “Dat is niet eerlijk. En nu is het maar weer verwezen naar de Commissie Scholtens. En H. mag de tekst der Commissie niet hebben. – Bah. Is dat rechtvaardig. Is dat Christelijk. Waarvoor is men bang. Dat doet een mensch pijn. – En Beel (zegt Kaag) t.a.v. Frederiks. – Hij (Beel) was ook slap. – Hij kijkt de secretaresse van H.M. en van den Prins naar de oogen. – Ik denk, nu ik dit schrijf, aan O.L. Heer, die den tollenaar in zijn huis bezocht, omdat hij in de boom was gekropen, om hem te zien. Durft men niet meer achter iemand gaan staan, die men onschuldig acht, of althans niet slechter dan zichzelf. – ‘t Is wel erg! Het doet pijn. – Han Kaag vond dat ik maar Comm. moet worden. En dan de poging van Curatoren om hem en mij Buitengewoon Hoogleeraar te maken. Ook een schandaal. – Is dat H. Blomjous en Goossens. – Heer vergeef het hen, ze weten niet hoe gemeen ze zijn. Ze zien overal fouten, alsof Kaag en ik maar willen profiteeren! – ’s Avonds om 10.30 uur naar bed.

24 Februari Zondag [1946]

Voor het eerst weer uit. Sneeuw. Om 8.30 ter kerke. Het ging weer. Wel blij thuis te zijn. Ik moet zien of ik weer op gang kom. Woensdag naar den Haag, om met Einthoven en Homan te spreken. Wat zal het worden. Zal E. inzien, dat hij zichzelf te veel verheerlijkt; te weinig Christen is; bang voor het offer, dat gevraagd wordt. Ik zal probeeren waar te zijn, en goed te doen.

25 Februari Maandag [1946]

’s Morgens gewerkt. Lilly v.d. Lande was op bezoek bij Maria. Het was een nuttig gesprek. Lilly schijnt wel godsdienstig te zijn. Ze staat terecht critisch tegenover haar vader; haar moeder is toch wel edelmoedig; ze heeft nooit één slecht woord gezegd over haar man, die haar toch bedroog. – ’s Middags Dufour + vrouw op bezoek; tot 4 uur zitten praten; weer over godsdienst; hij had de bijeenkomst te Bilthoven niet precies gevonden wat hij bedoelde; het was een cursus, i.p.v. een retraite. Ik heb met hem, daarover gesproken; m.i. is een retraite voor hem heel moeilijk, daarvoor moet men Kath. zijn. Ik geloof, dat hij er meer behoefte door kreeg naar het Katholicisme. Hij zei b.v.: “wij moeten ook weer een biecht hebben.” – De Meisjes zijn naar Tante Lot geweest, deze maakt het goed. Van T. Wijffels kreeg ik nog een telefoon over de Christofoor bijeenkomst, die goed verliep. Men kwam tot een resolutie 1e uitsprekend de noodzaak van een gemeenschapp. urgentie program, verder de noodzaak om als personen van P.v.A. en K.V.P. samen te blijven in Christofoor. Met het blad Christofoor was een voorloopige regeling gemaakt, De zaak zit echter aardig scheef. Finantieel onverantwoord. – Cas jarig. – 47 jaar.

26 Februari Dinsdag [1946]

College. – Wel inspannend. Ik was er nog moe van. ’s Avonds Linth. Homan. Alles met hem besproken. Ik moet alles nog eens overwegen. De voorstelling is wel steeds of hij eenerzijds zeer royaal schuld bekent, anderzijds de ernst van zijn houding in de Unie periode niet inziet. – ’s Avonds kwam B. Vroom nog praten. ’t Was wel gezellig, maar ik was toch te moe.

27 Februari Woensdag [1946]

Vroeg met Homan per auto door de sneeuw naar den Haag. Bespreking met Einthoven. We brachten hem af van zijn scherp rapport. Hij zal het herzien. – Ik moet ook een verhaal schrijven. Ik zal het zoo algemeen mogelijk houden, en trachten vooral de groote taak van de Unie te bewijzen. Tevens besproken, dat we geen Unie zullen heroprichten, evenmin een soort politiek-advies zullen afgeven. Wel een brief, waarover ik een ontwerp zal maken. Het ligt mij niet, om die dingen op papier te zetten; of ben ik daar te lui voor; of niet rustig genoeg. – Gelukkig kon ik met Fr. Wyffels terugrijden en was zoodoende weer om 5 uur thuis. ‘s Avonds naar Kaag. Lang gepraat; van alles de revue laten passeeren; goed glas wijn. O.a. dat v. Miert binnenkort als moderator zal verdwijnen, en men denkt over Pater van der Ven. ’t Kon m.i. een mislukking worden. –

28 Februari Donderdag [1946]

’t Was mij te veel geweest, den vorigen dag. Ik werkte wat, besprak finantien enz. met Linthorst, gaf ’s middags college, voelde me bij het 3e college echt beroerd en ging vroeg naar bed.

1 Maart Vrijdag [1946]

’s Nachts last van mijn ingewanden; dus hield ik mijn eerste Vrijdag niet. – Mocht ik het laten? – om beter te zijn voor mijn werk, wat nu wel doorging. – Ontwerp rapport voor Unie Commissie gedicteerd. Om 12.30 kwam Wijffels ons door de dikke sneeuw halen, en reisden we naar den Haag – vanaf Breda met Drion, – voor vergadering K.V.P. – Eerst werd veel tijd in beslag genomen door “Rotterdam” dat wijziging in Politiek Advies (Kamer candid.) wenschte. Ik heb ná Teulings sterk geopponeerd. – Vastgelegd is vastgelegd. ‘t Kan eens heel ongelukkig uitvallen. Dat moet dan blijken. – Bovendien, al die Kath., die in de groote steden helaas zeer op het hellend vlak van hun geloof staan, daarvoor is natuurlijk de attractie voor partij v.d. Arbeid veel grooter. Er zijn helaas zeer velen in de groote steden waar het gezin kapot is – modern – en het geloof verschiet. O.L. Heer zij hen genadig. De Heer Loeff, die R’dam verdedigde is trouwens zeer conservatief. Hij dreigde niet dan als bestuur te gaan. Laten ze dan gaan! Er zijn heusch wel anderen – Onderwerp “Polit. Besprekingen” kwam in het nauw. Toch kort, belangrijk gesprek. Witteman - Romme wilde de besprekingen afbreken omdat uit de publicatie bleek, dat de P.v.d.A. er niet over dacht tot een gemeenschappel. urgentie program te komen. Hij las dit overduidelijk uit hun brief en uit de couranten publicaties. – Stokman en ik opponeerden. Zelfs al is het – ook volg ons – het doel van de SDAPers – toch zal men afbreken der besprekingen – nu – uitleggen, dat wij het lieten afspringen. – Dit odium moeten wij vermijden. Ze zullen het toch zoo uitleggen. – In zulk soort zaken bewonder ik de methode van Romme niet. Hij zei: ‘t is kwade trouw; de SDAP manieren, die ik nu al 25 jaar ken. Ik geloof, dat hij daarin gelijk heeft, maar hij stelt er een soort booze arrogantie tegenover, en daarmee verliest hij de partij én de schijn. – Men zal nu spreken onder voorwaarde, dat men over een gemeensch. urgentie progr. spreekt. Met enkele algemeene en zeer vage verklaringen. Daar heeft men inderdaad niets aan. ‘t Is van de P.v.d.A. kleine politiek, dat men nu hoopt enkele Kath. zetels te krijgen, en daarmee de goede samenwerking op de lange termijn kapot breekt. – Om 6.30 met Maria een stukje gegeten, en toen naar A’dam. Om 8.30 waren we er. Het sneeuwde. Wat was A’dam mooi in de avondsneeuw. Hotel Oude Doelen. – Kop thee – Vroeg naar bed. – Goed geslapen.

2 Maart Zaterdag [1946]

Maar vroeg op. Stuk beter. Maar geen 1e Zaterdag gehouden. De p.. – Maria enkele boodschappen in A’dam. Ik naar Dep. v. Oorlog in Haag. – Lunch met Maria in Oude Doelen Haag. – Tevoren een oogenblik Tellegen. Hij had ook zwaar hoofd [in] de toestand. Tegenstellingen spitsen zich toe. Toen om 2.30 met Maria gesprek met Beel in het torentje. Onderwerp polit. situatie. – Verder Eduard, die nu wel burgem. v. Eindhoven wordt. Tilburg; bezwaren gemaakt tegen E. Sassen terwille van hem zelf en van Tilburg en Hoppener aanbevolen, die zal het nu wel worden. Dan nog allerlei zaken zooals b v. Panis. – Het eigen geval kwam natuurlijk ook aan de orde. Ik zal wel in den Bosch komen denk ik. – Of Frans Houben in Limburg komt is m.i. nog een vraag. Limburg kent hem niet. – Een oogenblik bij Meynen. Afspraak gemaakt met hem voor volgende week. – Al wachtend zag ik Somers, Ch. v. Houten en Frowein. – Bericht ging dat Sharir is afgetreden?? – Zou men begrijpen, dat dan de tijd van praten voorbij is? – Met Maria gegeten in de Oude Doelen, en daarna naar Fr. en Paula Houben. –Sneeuw. – Van alles – Toch prima menschen. – Ik vond ze nu toch wel goed, ook voor Limburg. Paula zal nergens mee heen kunnen gaan. – Maar ’t is wel een persoonlijkheid, gevormd door het lijden.

3 Maart Zondag [1946]

‘k Zou om 8 uur ter kerke gaan. We werden niet gewekt! Toen Maria tevens migraine had en snel terugkeeren gewenscht was, was de eenige oplossing m.i. niet naar de kerk. Ik had er erg het land over; bleef lang innerlijk twijfelen. Ik zal het met mijn biechtvader bespreken. Maria bij thuiskomst terstond inspuiting en naar bed. Ik bad de Mis na. Toen Moeder Q. bezocht. Ze zag er beter uit, en ze had een brief van Cas, die blijkbaar hoopvol blijft t.a.v. de Missie, al voorziet hij eerst een moeilijke tijd. – Ik heb haar verteld, dat Eduard nu wel burgem. van Eindhoven zal worden, waarmee ze erg verheugd was. Thuis nog wat geschreven en niet te laat naar bed.

4 Maart Maandag [1946]

Nu weer de ingewanden wat in de war. En als nog maar sneeuw en regen. Dus weer niet ter kerke. Juist of de duivel me er uit houdt. Overigens heel den dag examens en tentamens. Saai. – Niet te laat naar bed, na een rustige avond met wat lezen en schrijven.

5 Maart Dinsdag [1946]

Kerk. Weer een dag vol examens. Niet heel veel nieuw. Gimbrère sprak over inkomens en belastingen. Kaag over Indie en Guljé, die vermoord is. Door wien. Illegaliteit. Communisten. ‘t Gaat op terreur lijken, en de politie raakt er blijkbaar geen wijs uit. Slecht georganiseerd? ’s Avonds met de 4 zgn. Carnaval gevierd. Cas als matroos, Lidwien mooie jurk, Jan en Claartje als kabouter. Spelletjes en een taart. Ze amuseerden zich best. Dan nog 4 vriendjes, 3 uit de buurt en Magda Linthorst, die bleef slapen. Aardig, die spanning bij de kinderen, die vreugde, die zorgloosheid, die kinderlijkheid in alles. Ik heb me met toezien best vermaakt. Na wat lezen naar bed. Hoogstens piekerde ik er over, dat zoo’n spel míj helemaal niet meer boeit. Blasé. En toch, als ge niet zijt als deze kinderen. Dan zie ik, wat ik een prutser ben. Eigenlijk niets goed, eigenlijk alles eigenbelang! Bah.

6 Mrt. Woensdag [1946]

Aschkruisje gehaald. De kinders vonden het mooi. Nog niet afwasschen. Probeeren nu eens een goede vasten te houden. Niet rooken en drinken. – Thuis gewerkt. Rustig heel den dag. Bezoek Dumolyn uit Zeeuwsch Vlaanderen. Niet gemakkelijk hem een werkkring te geven. Verder Post. – ’s Avonds bezoek bij Thijs Groot en Thijs Baars. Bovendien kwam Mandos om te spreken over een teekening voor Caspar op zijn Eerste “Plechtige” Communie. En dan nog Berry Vroom voor een film-zaak. ’t Was een gemengd gezelschap. Thijs Groot was heel gezellig, en goedig, al zei hij niet veel. Thijs Baars was druk; typische zakelijke-materialistische instelling. – Mandos maakte goede indruk.

7 Maart Donderdag [1946]

Post enz. Tentamens en Colleges. Om 6 uur naar den Haag, alwaar het gesprek met Banning en Koos Vorrink. – Het was echt onvruchtbaar. Vorrink maakte een zeer ongunstigen indruk op me. Banning draaide nu ook. Stond echt niet achter zijn man. – Politiek! – Vorrink zat met een map waarin publicaties uit de Unie, rapporten die hij naar Engeland zond, brochure “klare wijn” enz.. Ik moest erkennen, dat de Unie – achteraf bezien – onnuttig was geweest, de atmosfeer had bedorven. – Ik heb dat natuurlijk niet gedaan. – Zijn aanval was wel open, maar ook zeer tendentieus. – Hij verwachtte een openlijk peccavi. – Waarom? Wel omdat hij altijd “tegen” heeft geageerd, en nu, om samen te kunnen gaan met mij een verklaring moet hebben. – Anders zou hij moeten zeggen, “ik heb ongelijk gehad”. – En dat doet hij niet. – Wat een heerscher, wat een opportunist. – Dan te denken aan Ruigers, die nu Voorzitter van den Part. v.d. Arbeid is onder de Algem. Voorz. Vorrink. De hoofdredact. van de Unie! Mooi gedraai. – Ik heb deze argumenten niet uitgespeeld, want ik vond het onsmakelijk. Banning vond ik minder fier dan ik verwacht had. – Ik heb er lang over nagepeinsd. Aanvankelijk vond ik het vervelend, dat het zóo verlopen was. Maar achteraf was ik blij dat het met dezen man tot niets werd. – Voor me zelf constateerde ik, dat ik toch nog verre van rijp ben om beleedingen ter liefde Gods gaarne te aanvaarden. Veel te ontvankelijk voor wat de menschen denken. – ’s Avonds v.d. Rydt ontmoet, die weer voor een maand over is, voor Gerbrandy. Dat rapport geeft nog allerlei moeilijkheden.

8 Maart. Vrijdag. [1946]

Met Einthoven, Groeninx en Mulier naar Utrecht. Bespreking Nederl. Unie. Mijn ontwerp brief besproken waarin stond: niet opnieuw beginnen met Ned. Unie; anders weer nieuwe splijtzwam in de bevolking. Voortzetting van Unie-geest overal bevorderen. Geen advies inzake politieke keuze. Verschillende personen zien verschillende vorm van oplossing. – Grondslag werd algemeen aanvaard. Men vroeg vooral uit Noorden (Nauta) het sentiment er uit te halen. Vooral zakelijk. – Ter vergadering verscheen o.a een aanplakbillet van Ned. Unie. – Dit zou natuurlijk de zaak weer op gang brengen. Terug naar Haag en gegeten met P. Driebeek. – Hij vroeg om Kath. candidaat voor politieke sectie van zijn dienst. Ik heb V. Beermann aanbevolen. Denk nog over Dr. Crul uit Oldenzaal. – En Schuure? – Natuurlijk intern. polit. situatie besproken. Frankrijk is de gevaarlijke plek. Als daar bij verkiezingen Communisten winnen, dan is aansluiting Rusland–Fransche bezettingszône, Frankrijk. – Vandaar natuurlijk de tegenstand van Engel. en Amerika t.a v. Anti-Franco. – Vroeg naar bed. –

9 Maart Zaterdag [1946]

Vroeg op. Kerk. D.v.O. – van Ree. – Vergadering Hollandia. Het geval de Vilder staat er blijkbaar
niet zoo best voor. De vraag rees of Hollandia niet los moet komen van A.B.M. – Gedachte werd niet verworpen. Alle vraagstukken houden verband met die toekomst en daarom moet gewacht worden tot beslissing inzake de Vilder’s. – Tot een vergaderd bij Krul. – Toch vlot en nuttig. – Als een haring in den trein naar Utrecht. Hendrik Andriessen. – Toen Bosch alwaar vergadering met stichting Christofoor: Sassen, beide Wijffels, Schuyt en Nijst (accountant). Lang vergaderd. – Besloten poging te wagen tot liquidatie van schuld à 40.000 nl. 20 aan combinatie, 10 van oude en nieuwe uitgever en 10 v. giften. Alles à fond perdue. – Dan doorgaan met uitgeverij. – 30. 000 redactie kosten per jaar, waarvan 5.000 p.j. reserveeren. – We zullen zien. Zaterdag weer bijeen. Om 8.30 thuis. Gegeten. Miek v. Voorst t. V. op bezoek. –

10 Maart. Zondag [1946]

Na H. Mis enz. naar de bioscoop! Film door bemiddeling van B. Vroom S.J. over misdadiger, die geleidelijk tot bekentenis komt door optreden van een priester. – Slot was mooiste. – De plotselinge geestelijke verlichting, bevrijding, van dit krampachtig leven, van den moordenaar, als hij bekend heeft. – Zeer goed, dat het daarbij sluit. Ook de biecht was schoon. – En de poging later op deze bekentenis terug te komen, als zijnde in ijlkoorts uitgesproken. – Voor mij was geheel te Amerikaansch. – Thuis gegeten. – Wandeling met Maria en bezoek aan Moeder. –

11 Maart Maandag [1946]

Bezoek v. Smits v. Oyen. Gesprek over Panis. Hij krijgt nu Udenhout aangeboden. Als hij niet zoo’n goed werk had gedaan, voor de gevangenen, zou hij ontslagen op grond van artikel 124 als ongeschikt, wegens volkomen gebrek aan vertrouwen bij bevolking. Panis zegt geen secretaris te willen zijn, omdat hij dat niet voldoende beheerscht. Waarom bleef hij het dan jarenlang? Hij heeft zeker ook zijn fouten en eigenaardigheden. – Verder tentamens, Mr v. Doorn (sociale zaken). Wim v. Spaendonck over Christofoor.

12 Mrt. Dinsdag [1946]

– Colleges – ’s Avonds bezoek bij Kaag, wegens verjaardag Ria. Veel gasten. Champagne! – Laat bezoek van Panis (12 uur).

13 Mrt. [1946]

’s Morgens op de fiets naar Bosch. Erg koud. – Begrafenis van tante Lies v. Hugenpoth in St. Jan. Prachtige kerk. Eenvoudig mooi gezongen. Ergerlijke liberale Heeren in kannunikken banken. Veel bekenden. Noud Ingen Housz, Roos en J. + Marietje en Joost v.d. Does de Willebois. – Bosch, Cau? – Els en Riet van Hug. Tante Jeane Michiels enz. enz. ’t Is een echte oude vergane sfeer. – Vriendelijk en toch uit onze tijd. – Op de fiets terug. Bezoek bij oom E. en tante Corry. – Geestig en oergodsdienstig. – Toen bij Miebet en Hanna. Woning gezien waar ze slapen. ’t Was echt gezellig even. Ik heb hen verteld van den Bosch. Ze wilden dan toch op Caeli blijven. Toch leuk. Ze ontwikkelen zich toch goed, al moeten ze wel eens op hun kop hebben. ’s Avonds nog op bezoek bij Wever en Moeder en vroeg thuis.

14 Mrt. [1946]

Vroeg op. Thuis gewerkt. Maria naar Beers vertrokken. College. Spreekbeurt in Breda voor K.V.P.,
met Hoogers. – Paul Driebeek, die me kwam spreken over allerlei zaken bracht mij er heen. Het was in Concordia, ongeveer 500 toehoorders. – Mijn voordracht was redelijk goed. Ik heb de verhouding t.a.v. de P.v.d.A. zakelijk gesteld; waardeering, maar geen instemming met Ruygers c.s. – Hoogers was zwak. – Debat wel aardig. ’s Avonds tot 2 uur zitten praten met H. Houben en Zus. – Het was erg gezellig en hartelijk. – Hoe houdt zoo’n dokter het uit. – We spraken over de toekomst … over enkele jaren geeft men H. als dokter congé. Dat is moeilijk!

15 Mrt. Vrijdag [1946]

Half negen op. Wat geklungeld tot 11 uur. Met auto uit den Haag gehaald. Geluncht met v.d. Rydt en ’s Jacob. – Gesprek met Elzenaar, gepoogd om Hr. Kok te bereiken, doch die was er niet. Elzenaar krijgt zijn achterstallig salaris niet omdat het niet bewezen kan worden, dat hij zulks nog niet ontving. De papieren zijn weg! Maar als hij zich laat “staken” dan kan hij het krijgen. Ra, ra, hoe kan dat. – Gesprek met Pater v.d. Kooy en Majoor Mathon over annexatie, mandaat gebieden, Westfaalsche Staat. Federatie van staten in N.W. Europa. – Hoe is dat te verwezenlijken. – Gesprek met Schermerhorn en van Royen zou kunnen leiden tot een meer positieven politiek in dezen … te beginnen met een poging bezetting Duitschland. – ‘s Avonds een afscheids maaltijd voor Schout bij Nacht Heeres, en mij aangeboden door Meynen. Aanwezig waren de Generaals G. v. Voorst tot Voorst, Dijxhoorn, Doorman, verder Silbiger, Rietveld, Grootenhuis, v.d Rydt. Zeer geanimeerd, oude herinneringen, toekomstplannen, 3 goede toespraken van Meynen, Heeres en mij. – Later nog aanwezig bij gesprek met Meynen en Oerlemans over leveranties uit Canada. Meijnen blijkt dan meer koopman als politicus. – Nagepraat met Schlichting en v.d. Rydt. S. wilde van der Ven als opvolger hoofdredacteur. – Niets gedaan als v.d. V. van de Hoogeschool verdwijnt. – 2 uur naar bed. –

16 Mrt. Zaterdag [1946]

Vroeg bij Beel . – Eduard zal toch nog weigeren voor Eindhoven vrees ik. Vreemde man. – Beel vroeg nog naar gesprek met Vorrink. Hij is toch min of meer bang, geloof ik, om mij voor te dragen. Ben benieuwd hoe het zal loopen. – Conferentie met Schuyt, Sassen en Wijffels over Christofoor. Week- of maandblad? Doorzetten. Er komt telkens schuld bij. – Zaterdag weer samenkomst. – Dan ook gesprek met E. Sassen. – Hij is door Schermerhorn al gepolst voor Minister. Wat moet hij doen. Men vermoed, dat hij laag wordt gestemd op de kiezerslijst. Hij maakt zich erg impopulair. Trucs?! – Hoe is W. van Gent? – Speler, brutaal, talentvol. – Zijn zij geheel rechtschapen. Vergadering K.V.P – Dag. Bestuur. Gevraagd naar politieke situatie. – Tegen Witteman, Romme en Stokman Zij willen contact met P.v.A afbreken omdat deze geen gemeensch. urgentie programma wil. – Contact leidt tot vastlegging. Ik vroeg “welke combinatie dan”. Nationaal Kabinet beteekent breed, maar weinig pittig; geen krachtige koers. Half d.i. heel erg. Ik pleitte krachtig voor K.V.P. + P.v.d.A. Ook Christofoor probleem gesteld. – Toen gesprek met Zinekann. – v. Royen de hand gereikt. – Met Drion per auto terug. Blij thuis te zijn. Maria terug uit Beers. V.d. Broek was zeer ontdaan omdat ik hem geen brief had geschreven na zijn ernstige ziekte. Maria had hem wel geschreven. – Was het onhartelijk van mij: Misschien wel. – Te egoistisch. – Toch ook overdreven van hem; zij moeten met mij opscheppen. – Plotseling kwam Jan Baars. – Brutaal, zonder aankondiging, profiteeren! – Enfin. – Ze zijn ook dom. Heb hem eenige aanwijzingen gegeven. – Geen connectie – misbruik. – Laat kwam B. Vroom aanzetten. Veel verhalen. Hij doet uitstekend werk. Alleen vraag ik me af, of hij niet te liberaal spreekt. ’t Kan goed zijn. – Toch m.i. te weinig ascetisch. –

17 Maart Zondag [1946]

Tweede dag zon. Maar nog ijskoud. – Komt het voorjaar nog? Mild weer! Maar de zon is heerlijk. – Henk v.d. Wielen en Guermonpres op bezoek. Altijd een verkwikking. Ik mag hem zo gaarne. Hij vond – zonder het te noemen – dat als ik de kans kreeg, ik Commissaris d. Koningin moest worden. Gelezen en gestemd voor de K.V.P. Bezoek bij Moeder. Heengelopen met Lidwientje. Dan is ze heel aanhankelijk. – Anders helemaal niet. Ik schiet haar nog niet. Soms aanvaard ze b.v. straf heel rustig, andere keer zeer ontdaan; maatstaf is m.i. of ze meent dat het rechtvaardig is. – ’s Avonds diner met Hr. en Mevr. Gockel en Hr. en Mevr. Linthorst vanwege hulp aan Maria tijdens bezetting. Tot 1.30 uur in den nacht. Toch heel aardig. Half C. A., half kankeren. Toch wel eenige aardige gesprekken.

18 Mrt. Maandag [1946]

Heel den dag thuis gewerkt. Alleen aan de koffie. Bezoek v. Burg. Jansen Cuyk. Hij zit er goed in en komt flink op dreef. Goede burgem.; benieuwd of hij conflicten krijgt bij het recht trekken van fouten. ’s Avonds op virgilie bij Jos Cobbenhagen met Maria. Hem gelukgewenscht. Toast. – Van alles besproken. Romme had bezwaren tegen “Wever”. Waarom. De uitslag van verkiezingen groslijst wijst op winst van arbeiders candidaten, en van reactie. – Beel naar 2e plaats. Sassen van 3 naar 5. En zoo meer. – Men loopt zwaar terug. Tweede aanval moet komen ná de verkiezingen.

19 maart. Dinsdag [1946]

St. Jozef. – Vroeg ter kerke. Colleges en Tentamens. Adj. Peters, Dieles over proefschrift, en vanwege het mooie weer eenige uren in den tuin gespit. Eindelijk voorjaar. Wat een heerlijkheid. Bechtolt kwam niet op bezoek, wegens sterfgeval. Rustige avond. Gelezen.

20 Mrt. Woensdag [1946]

Ons huis is vrij. – Er in geweest. Het viel erg mee. We zullen de schade laten opnemen. Dan alles nog schoonmaken. Repareeren? of verkoopen met claims? met het oog op onze mogelijkheden voor ’s Bosch. De schade moet verdeeld worden in 4 posten: schade Duitschers, schade V I; schade Engelschen en huur Engelschen. Tentamens. En verder ’s avonds Mandos (Kees) op bezoek voor dankgeschenk aan Groot. Ik moet nog lijst voor gegevens opmaken. – Gepraat over kunst enz.. Hij kent zijn vak wel. Merkwaardig bij kunstenaars is de critiek op anderen.

21 Mrt. Donderdag [1946]

Kerk. Post. Gebiecht bij pater van Geloven. – Studie. College. Promotie van mijn eventuele opvolger Meij. Het is toch een saai vak Bedrijfseconomie. Vooral finantiewezen en kostprijs. Ik zal blij zijn als ik daar af ben. Dat is geheel in strijd met mijn natuur. Te weinig beschouwend, speculatief. Te veel om geld enz.. ‘s Avond gegeten bij Beukers, met B. v. Spaendonck + vrouw, Frits Mutsaerts + vrouw, Verbunt + vrouw en Jan Bloemen. Keurig verzorgd. Rijk aan spijs en drank. Soms aardige gesprekken met typisch profane inzinkingen. O.a. over geval “De Vilder”. Schande dat zelfs de rechter partijdig is in de wijze van behandeling der verdachten. Je weet na 2 minuten, dat verdachte in elk geval veroordeeld wordt. M.i. geheel ten onrechte. ‘t Is een principieel proces. Nederland is verward!

22 Mrt. Vrijdag [1946]

Kerk. – Werk. – Lunch aangeboden door Minister Vos aan de Colleges van Landb. Handel en Nijverheid. Kaag en ik als voorzitters zaten naast hem. Hij was de eenige minister, die ik niet kende. Maakte een zeer sympathieke, menschelijke indruk. Sprak aardig en eerlijk over Brabant. Hij is Fries. – Misschien wat te gemakkelijk vriendelijk. Ik kan dat zeggen omdat ik het ook ben. – Hij is ook wel handig. – Ik heb hem geantwoord aan tafel. Daarna vroeg Mannaerts aan tafel “eindelijk eens een rehabilitatie van Barend v. Spaendonck”. Flink gesteld. – ‘s Middags toespraak van Vos voor 150 man. Veel cijfers. Ik vond het saai. – Thee – Diner en petit comité. O.a. met Gispen nogal eens gepraat. – Hein Loeff vroeg of ik Commissaris werd. Hij hoopte het zeer. Niet duidelijk geantwoord. – Vroeg thuis. –

23 Mrt. Zaterdag [1946]

Om 7 uur per auto naar Haag. Motorpech. – Trein vanaf Zwijndrecht. – Vergadering K.V.P. Lang debat over vraag "wat te antwoorden aan P.v.d.A.” – Men wilde contact verbreken. Sassen, Matser en ik waren in de oppositie. Het hielp niet. De Bruyn en Kortenhorst tegen ons. – Verschil: wij willen na verkiezing parlementaire regeering tusschen K.V.P. en P.v.d.A. – Zij willen dit open houden. Witteman, Stokman en Romme achten dit meest gewenscht, maar niet het eenige. Ik zou een zgn. nationaal Kabinet te breed dus slap, dus fataal vinden. Zij lonken naar partij v.d. vrijheid. – Stikker - de Bruijn. Hoe is het mogelijk. Ze noemen de K.V.P. vooruitstrevend, maar wat dóen ze. – De sfeer wordt er niet beter op zoo. – Deze slag is verloren. Volgende ronde. – Sassen stelde voor een tegenvoorstel: geen studie Commissie zonder meer; Studie Commissie, die resultaat straks ook aan andere Partijen voorlegt om event. samen te gaan. Verworpen met ons 3 tegen de rest (20). Helaas zit er geen gang in de Partij. – Hoe is Romme. – Blijft mij duister als het er om gaat. – Kort onderhoud met Staring over Unie. Hij zal zien Einthoven te bewegen tot een rapport van ons drieen. – ‘t Zal niet lukken m.i. – Toen met Beel + vrouw en kinders per auto naar Tilburg. Zij reden door; hij kwam om 8 uur terug en hebben we tot 1.30 zitten praten met onderbreking van 1½ uur bij Cobbenhagen. 1e Over politiek. Ik heb hem gezegd; A. K.V.P. wil toch wel meerendeels samenwerking met P.v.d.A. – B. enkele tegenstrevers. C. P.v.d.A heeft gesprek over gemeenschapp. urgentieprogram afgebroken. D. K.V.P. mist elan en durf. 2e over menschen. burg. v. Eindhoven en Tilburg. – Beel kan niemand voor Eindhoven vinden. Eduard heeft het verprutst. Hij is 10 gekomen voor de Provinciale Staten der K.V.P. Heel laag. Zal geen gedeputeerde worden? ‘t Zou erg zijn. Nu Eindhoven weggegooid. Wat moet hij dan worden? Voorgesteld H. Loeff naar E. en Eduard naar Bosch. – Tenslotte gezegd, dat ik ook bereid ben Eindhoven te nemen, en een ander als Comm. boven mij te aanvaarden. Beel wierp dit niet weg. Hij zag het zelfs als z’n oplossing uit de impasse. Het is een offer voor mij. Maar we zullen nu zien wat het wordt. Erg blij dat Maria accoord ging. – Over Indie, Piet Kerstens enz. – Beel is beste kerel. – Wat een zware taak heeft zoo’n man. –

24 Mrt. Zondag [1946]

Vroeg op. Ter kerke. Ontbeten. Beel vertrokken om 9.30. Rondom 12 uur bezoek van B. Vroom + Prof. Jurgens en vrouw. – Bezoek Moeder en fam. Wever. ’s Avonds v. Miert. Hij was m.i. mat en down. Bitter wegens rechteloosheid, ontgoocheld wegens liefdeloosheid. – Fijne man, toch wat té pessimistisch. Geen voldoende kracht en vertrouwen. – Rutger plots over. – Aardig jong. Zag er goed uit!

25 Mrt. Maandag [1946]

Stralend weer op deze feestdag van Maria. Eenige uren in de tuin gewerkt. Radijs en peterselie gezaaid. Rutger hielp mee; handig jong. Op de fiets naar ‘s Bosch. – Geld zaak Christofoor Goddank geregeld. – Gesprek met Maan Sassen. Hij wil voor Kamer bedanken, omdat alles is tegen gevallen, omdat reactie wint, omdat er van vernieuwing zoo weinig is terecht gekomen, omdat de jeugd niet een kans krijgt, omdat men parlementair wil samenwerken met de conservatieven enz. enz. – Men zou eisch stellen aan Romme en Kortenhorst Minister. Dat is natuurlijk voor P.v.d. Arbeid onaanvaardbaar. – Men zou de konksie Schermerhorn breken. Al zulk soort uitlatingen. – Wel gevaarlijk. – Moet hij nu weg. Ik zei “neen”. Hij wil weg. Waarom. Zoekt hij te zeer eigen zekerheid? Verder zei hij dat ik met zijn slechte eigenschappen colporteerde bij Mgr Hendrikx, Beel , Smits v. Oyen, en Schlichting. Ik heb gezegd, dat ik zijn slechte eigenschappen wel genoemd had, doch als het noodig was. Verder, dat ik hem verdedigde. – Maria bevestigde dit bij thuiskomst. Ze zei je verdedigt
hem altijd, hoogstens druk je je vrees uit, dat zijn succes wel eens een nadeel kan zijn. – Toch vervelend. – Thuis bezoek van Mr. v.d Flier over geval v.d. Meij met verzoek aan Kolfschoten voor mogelijkheid tot Hooger Beroep. –

26 Mrt. [1946]

College. Mr Hendrickse, die Burgemeester wil worden. – Zeeuw. Uitvoerig gesprek. Ze hebben allen behoefte eens uit te praten, ook al worden ze geen burgemeester. Een Comm. kan natuurlijk niet alle sollicitanten in de gelegenheid stellen. 1500 alleen voor N. Brabant. Colleges enz. Gegeten bij Karel v. Spaendonck en gepraat over Noury en v.d. Lande. Het blijft ruzie. Hij wist niet hoe het zat met de salarissen en tantiemes van de directie. Durft hij niet?

27 Mrt. Woensdag [1946]

Vroeg op en met de trein naar Horst Sevenum, en op de fiets naar Venray. Maria en ik genoten van mooie weer. Ontvangen door Rector Beaufort. Hartelijk, beschaafd, intelligent. Fijn besnaard en ter goeder trouw. – Rutger maakt het goed. De rector was zeer tevreden. Toen wij vertelden dat hij thuis erg lastig kon zijn, zei B. dat niet te begrijpen. Een gave, aardige jongen, gezien bij leraren en leerlingen. Wij waren er erg blij mee. – Rutger liet ons het College zien; het ziet er weer goed uit; Venray is anders zeer verwoest. Om 4 uur op de fiets naar Sevenum; hartelijk ontvangen op Rust-Roest. Genoten van het land, al was het reeds 6 uur. Gezellige avond. Allen waren thuis. 12 uur naar bed.

28 Mrt. Donderdag [1946]

Met een vroege trein (6.45) terug, Maria naar Nijmegen, ik naar Tilburg. Colleges gewerkt enz. Maria kwam om 6 uur thuis. Moeder L. was wel ontevreden over Deventer. Ruzie. Geldzucht. Was er maar een einde.

29 Mrt. Vrijdag [1946]

Kerk. 10.30 naar Haag. Trof Beel en Sassen aan het einde van de Lunch. Sassen had plan van bedanken voor 2 Kamer laten vallen. Hij was nu wel overtuigd, dat je na een verlies de strijd niet mocht opgeven. Beel zei me, dat hij mijn aanbod Eindhoven niet aanvaardde en me vast hield voor Commissaris. Hij had er met Schermerhorn over gesproken. Het komt wel. – Gesprek met Kolfschoten over Hoofdcommissaris van der Mey. De regeering staat niet krachtig achter menschen, die zij goed oordeelt, maar die door publieke opinie niet worden aanvaard. – Burgemeesters, Politiemenschen, Kunstenaars enz. – ‘t Is zwak maar waar helaas. – Toch is het onjuist, ook al zou men hier en daar eens herrie krijgen. – Hij zei wel dat geval v.d. Mey alleen ging over de vraag, of hij wegens publieke opinie is te handhaven. – Verder van ’t Sant. – H.M. – Lang gesprek met Welsing over toestand in Indie met name Ind. Leger. – Zeer slecht geweest. Klopt met brief van Cas, die schreef: Ned. waren 1. Chineezen 2. Javanen 3. Nooit erkend. We deden veel voor Javanen, weinig door hen. Nederlanders vielen erg tegen in strijd. – Engelschen erkenden in begin de Republiek. Dus ook Javanen. – Zeer verward. – Erg hoopvol voor missie. Wat moet er veel verbeteren. Alle menschen! Gegeten met Piet Kerstens. Hij is een merkwaardig mensch. Hij wil Minister worden. Hij had gesprek met Schermerhorn. Hij roemt zichzelf zeer. Wat wil hij toch. Ik meen dat ondergrond goed is. Echt katholiek. Zoekt hij zich zelf? Is hij geraffineerd. – Welsing zei P.K. is in Indië gehaat. W. is ook R.K. Zal Cas eens schrijven. – Overigens met hem steeds een interessant gesprek.

30 Mrt Zaterdag [1946]

Vergadering Miele over dismanteling van Güberloh. – Zullen zien het te regelen. Dom als men ons achterland econ. kapot wil maken. Russisch gevaar. Mevr. Z. wil naar ander land. Niet verstandig tenzij U.S.A. Staring gesproken. Dringt zeer aan op één rapport van Driemanschap bij Eereraad. Hij achtte Einthoven wel bereid. Ik zie niet veel heil. Kunnen later nog zien. Zullen samenkomen met Staring. S. argument is, dat wij dit tegenover de 100duizenden leden verplicht zijn. Hun eer! – ’t Moet blijken of men niet overdrijft. Geval Elzenaar behandeld. Minister wil hem niet terug. Waarom niet? Bang? Zelfde liedje? Reinink – Mr. de Visser gesproken over Eereraad. Er zit wel schot in de zaak. Ik kreeg indruk dat men slechts enkele personen hoort. Wordt dat volledig onderzoek? Er zijn zooveel getuigen noodig; juist voor stemmingsbeeld. – Met auto terug. ‘s Avonds Pater Wilkens met verslag over Cas, Rottier over proefschrift (flinke kerel), Weve over … ik weet het niet. Hij moest mij spreken. Veel klets.

31 Mrt. Zondag [1946]

Zeven uur ter kerke. Plechtige Communie van Cas. God zegene hem. In onze kinderen zijn we tot heden gezegend. Ik bad O.L.H. om hulp. En dat Hij mij maar offere als het noodig is ter wille van hen. – Tegen Russisch gevaar! – Miebet en Hanna zijn gisteren al gekomen. Ze zien er goed uit. Ruud kwam met Oom Ed., Tante Roos en Berend Jan. Oma Q. was er ook. Alleen Rutger ontbrak. Jammer, onze Franciscaan! Het was een schoon feest. Zonnig. De kinders buiten. Bezoek van Berry Vroom en Mevr. v. Doorn. – Edward ging ’s middags naar Jan Smits v. Oyen en kwam terug met het bericht “Tilburg”. Hij zei het in de volle familie-kring. Roos werd wit van schrik en verontwaardiging. E. nam het zeer sportief op. Hij viel erg mee, Roos tegen. Ze verweet E. zijn onhandig optreden; insinueerde een verkeerde voorstelling van ons bij Beel . – Jalouzie. Niet gemakkelijk voor haar. Eén kind! Tilburg enz.. ’t Was toch wel onprettig. Maar ’t zal wel wennen. – De auto had een lekke band toen ze om 7 uur wilden vertrekken. Het werd 9.30. – Toch zagen we met genoegen op den dag terug en Cas was zeker tevreden.

1 April. Maandag [1946]

Christofoor groep in Nijmegen. Joan Willems zei me op de heenreis, dat Vorrink content was over zijn gesprek met mij! Waarom? Hij twijfelde niet aan mijn integriteit. – Echt merkwaardig. Betekent dat, dat ze me geen Commissaris nog maken, omdat men nog rekening houdt met mijn ministerschap. Ik hoop echt van niet. P. Kerstens hield een inleiding over Indie. Wel goed. Iets te slordig voorbereid! Hij is toch goede kracht. De stemming in de Christofoor-groep was nogal gespannen. De K.V.P.ers ontevreden vanwege de macht der reactie. De P.v.d.A.ers ontevreden, vanwege hun diskwalificatie als katholiek, door geestelijke en leeken enz. – Sluiten van zalen enz.. – Is dat nu goed?! – Ik zou er eens over moeten spreken. Had ik maar meer tijd. – We zullen bijeen blijven. 't Was toch een aardige bijeenkomst. We gaan door. – Terug met auto van Fr. Wijffels naar Bosch + Schure. – Terug naar Tilburg per trein. Zuster Delhaise thuis. – Praten en poging tot lezen.

2 April. Dinsdag [1946]

Kerk. College. Heerlijk weer. Vergadering over emigratie. Het schiet niet op. Rector v.d. Put was nogal scherp op Bakkeveen, Volks Hoogeschool, die zich meester maakt van de emigratie. Is het juist. Vechthouding, zonder overleg. Ik hoop, dat het nu anders loopt. De menschen hier, zijn zelf ook vaak te slap. De critiek, die later kwam op de boerenorganisatie enz. was niet malsch. – Piet v. Haaren, Moors enz. allemaal oude kletsmajoren. Geen werk. – Oude wijven. De jongeren zijn wel anders, maar ze slaan niet door. Ze wijken op het laatste oogenblik. Nare geest in dat opzicht. Hr. Daams over Kamerzetel v. Hr. v.d. Heuvel. Toch beperkt. ’s Avonds post. Niet te laat gaan slapen.

Naar het vierde dagboek

Naar het tweede dagboek

Home