Uit de verhalen Over een stoom- en windkorenmolen van de zelfde oprichters op Nieuw Borgvliet en De Heimolen bij Nieuw-Borgvliet en driemaal Jansen kan de lezer sterk proeven dat de heren molenaars Jansen en Elst op Nieuw-Borgvliet nijvere baasjes zijn. Een dossier in het West Brabants Archief te Bergen op Zoom bevat slechts twee velletjes papier, maar één ervan bevestigt hun ondernemendheid en maakt een separaat verhaaltje op zijn plaats.
Klik voor een vergroting
Brief aan Minister van Binnenlandse Zaken
Op 15 september 1880 schrijven de vrienden molenaars Jansen en Elst een brief aan Zijne Excellentie de Minister van Binnenlandse Zaken. De brief komt aan op 17 september aldus een stempel op de brief. De brief wordt doorgezonden naar het Departement van Waterstaat, Handel en Nijverheid.
Er wordt toestemming gevraagd tot “het daarstellen van een verticaal stoomtuig met een verticale ketel van 4 paardenkrachten. De brief kent verdere technische details, maar daar worden op 29 september 1880 vanuit Den Bosch nog vragen gesteld door de ingenieur van het Stoomwezen.
Klik voor een vergroting
Echter op dezelfde dag verlenen burgemeester en wethouders de vergunning. Zie voormeld verhaal.
Het stoomtuig
Het verzoek vermeldt ook dat een schetstekening van het stoomtuig is bijgevoegd. Maar die zit niet in het dossier. De brief verwijst wel naar Pauwels Pataer, stoomtuigmaker, te Gent.
Dus maar eens gezocht op die naam. En jawel, gelukkig adverteert die stoomtuigmaker in het Het Vaderland op donderdag 14 maart 1878 (opent in een nieuw tabblad), zelfs met een fraaie advertentie. En vergelijk eens de beschrijving van het stoomtuig in het verzoek met afbeelding op de advertentie.
Nog wat over de Belgische fabrikant
Het zoeken levert het volgende op. De heren Pauwels hebben blijkbaar grote interesse in geschiedenis. Zij tekenen in op een boek over een meer dan bekend Nederlander. Zijn naam komt voor in de titel van het boek: Jacob Cats, Alle de werken. Deel 1 (ed. J. van Vloten). Met illustraties van Johan Wilhelm Kaiser. De Erven J.J. Tijl, Zwolle 1862 De “Lijst der inteekenaren” begint met: ZIJNE MAJESTEIT DE KONING, 2 Exemplaren. ZIJNE KONINKLIJKE HOOGHEID PRINS FREDERIK DER NEDERLANDEN. Z.D.H. DE HERTOG BERNHARD VAN SAKSEN WEIMAR. HET BELGISCHE MINISTERIE VAN BINNENLANDSCHE ZAKEN, 3 Exemplaren. maar vermeldt ook : Gent. Pauwels Pataer, Stoomtuigmaker.
Op Delpher kranten en Google Books bestanden kunnen de Almanach later (Dubbele) Wegwyzer der stad Gent en der provincie Oost-Vlaenderen worden ingezien. Deze almanakken en wegwijzers vermelden instanties, bedrijven, ambachten enzovoort in die stad. Snuffelende weg worden gevonden de volgende vermeldingen met adressen Koeipoort en Koeipoortkaai. Maar voor daarover te beginnen een foto van de Koepoortkaai in 1872, die staat op Gent Geprent (opent in een nieuw tabblad), een site met Gentse geschiedenis van Claude Faseur.
In de almanakken en wegwijzers van de stad Gent komt Pauwels – Pataer in de uitgaven 1848 en 1891 terug op de adressen Koeipoort 6 en 8. Het bedrijf of beroep varieert van ijzergieters, ijzerdraaiers, mekaniekmakers, stoomwerktuigmakers, ijzergieters. In de wegwijzer van 1895 komt Pauwels – Palaer niet meer als bedrijf terug. Overigens blijkens de uitgave in 1861 woont er op het adres ook een Pataer. Hij staat onder het kopje “Schipper, hunne eigene schepen voerende”.
Ook gaat de firma met de tijd mee in 1878.
